Cần quảng bá phát huy giá trị di sản Mộc bản Triều Nguyễn

Mộc bản Triều Nguyễn

Tư liệu quí giá về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật

Nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Huế Phan Thuận An có hơn 30 năm nghiên cứu về Mộc bản Triều Nguyễn, bày tỏ sự phấn khởi khi Mộc bản Triều Nguyễn được UNESCO công nhận di sản tư liệu thế giới.

"Mộc bản có giá trị lịch sử và văn hóa ở chỗ nó chứa đựng nhiều nội dung hàng trăm cuốn sách thuộc nhiều lĩnh vực như: Lịch sử, địa lý, chính trị- xã hội, quân sự, pháp chế, giáo dục, văn học... Bộ Mộc bản Triều Nguyễn có nhiều cuốn sách quí như: Đại Nam thực lực, Đại Nam nhất thống chí, Khâm định Việt sử, Thông giám cương mục, Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ... Ngoài giá trị lịch sử, văn hóa, Mộc bản Triều Nguyễn còn có giá trị nghệ thuật. Nhìn vào đây người ta có thể biết được tài nghệ điêu khắc, chạm trổ của người thợ thủ công ngày xưa của Việt Nam"- Nhà nghiên cứu Phan Thuận An phân tích.

Theo các nhà nghiên cứu, loại gỗ phổ biến nhất dùng làm ván khắc là gỗ thị. Loại gỗ này có ưu điểm là dai, mềm và mịn, khó bị nứt nẻ nên chữ khắc trên đó sẽ không bị lệch. Còn sách Đại Nam nhất thống chí thì ghi, mộc bản còn được chế tác từ “cây nha đồng, tục danh là sống mật, sớ gỗ trắng, sáng ngời như ngà voi”.

Hiện nay, còn 34.555 tấm Mộc bản Triều Nguyễn lưu giữ được ở Trung tâm lưu trữ quốc gia 4, đóng tại Đà Lạt (Lâm Đồng). Đây là những ghi chép chính văn và chính sử cũng như các pho sách cổ, chủ yếu do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn trong giai đoạn 1802-1945.

Khi xem xét hồ sơ về Mộc bản Triều Nguyễn, các chuyên gia quốc tế đều đánh giá cao giá trị của di sản này và khẳng định: “Giá trị của mộc bản mang tính văn bản và nghệ thuật. Hơn thế, kỹ thuật làm mộc bản đại diện một dấu mốc trong sự phát triển nghề khắc in mộc bản ở Việt Nam. Chính tầm quan trọng và giá trị to lớn của nó đã khiến chính quyền phong kiến có sự quan tâm đáng kể trong việc bảo tồn những văn bản này thời gian dài”.

Mộc bản dương bằng pháp lam bên ngoài điện Thái Hòa

Cần quảng bá, phát huy giá trị di sản

Theo Thạc sĩ Phạm Thị Huệ, Giám đốc Trung tâm lưu trữ quốc gia 4, các bản gốc Mộc bản Triều Nguyễn được bảo quản trong một kho chuyên dụng được trang bị hiện đại nhất nước nhằm tăng tuổi thọ của các tài liệu này. Kho chuyên dụng này có công suất chứa khoảng 5.000m các giá tài liệu với hệ thống điều hòa trung tâm, phòng chống đột nhập, phòng cháy chữa cháy tự động…

Hiện nay toàn bộ tài liệu Mộc bản Triều Nguyễn đã được in ra giấy dó rồi hệ thống hóa, tổng hợp được 152 đầu sách thuộc 3 nhóm chính: chính sử Triều Nguyễn, tác phẩm văn chương và sách kinh điển của các nhà Nho dùng để dạy và học. Trung tâm lưu trữ cũng đã ghi hết các tài liệu vào CD-Rom, ghi lại bản rập các tài liệu mộc bản Triều Nguyễn. Chương trình quản lý tài liệu được xây dựng và nạp vào máy tính để thuận lợi cho việc tra cứu một cách có hệ thống và in sao dễ dàng.

Trung tâm lưu trữ quốc gia 4 cũng đã xuất bản cuốn sách “Mộc bản Triều Nguyễn - đề mục tổng quan” để công bố, giới thiệu toàn bộ tài liệu quý hiếm này và đưa phiên bản mộc bản ra trưng bày tại Trung tâm (số 2 Yết Kiêu (Đà Lạt)- khu Biệt điện Trần Lệ Xuân cũ), phục vụ du khách và các nhà nghiên cứu và thăm quan, tìm hiểu.

"Chúng tôi đang dự định làm phim giới thiệu toàn bộ lịch sử của khối Mộc bản Triều Nguyễn. Ngoài ra, chúng tôi cũng suy nghĩ tới hướng xây dựng một khu trưng bày phiên bản Mộc bản Triều Nguyễn tại Hà Nội, phục vụ nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế khi muốn tìm hiểu về di sản quí giá này"- bà Phạm Thị Huệ cho biết.

Để quảng bá tới rộng rãi công chúng trong nước và ngoài nước, rất cần có sự tham gia của nhiều Bộ, ngành, nhất là Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao và những cơ quan chức năng của Huế - nơi đã có 3 di sản được vinh danh là di sản thế giới./.

Mai Hồng