10 tháng, phát hiện gần 10.000 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), 10 tháng năm 2026, số vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị phát hiện là 9.943 vụ; trong đó, 9.284 vụ bị xử lý hành chính (tăng 104,5% so với cả năm 2025), với tổng số tiền phạt gần 139,86 tỷ đồng. Trị giá hàng hóa vi phạm lên tới hơn 634,35 tỷ đồng, số tổ chức, cá nhân bị xử lý là 9.536.

Đáng chú ý, công tác xử lý hình sự tiếp tục được đẩy mạnh. Trong 10 tháng, có 263 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã có quyết định khởi tố (tăng 511,6% so với cả năm 2025); 70 vụ được tòa án thụ lý và 45 vụ được xét xử, với 573 bị cáo.

Xét theo đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm liên quan đến nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý chiếm số lượng lớn nhất. Trong tổng số 9.284 vụ xử lý hành chính, có 8.753 vụ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý; 318 vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và 194 vụ xâm phạm các đối tượng sở hữu trí tuệ khác.

Trong lĩnh vực kiểm soát vi phạm trên môi trường số, trong tháng 10, Bộ Công an đã phát hiện và ngăn chặn 459 trang mạng vi phạm bản quyền, trong đó có 106 trang phát chiếu phim, 71 trang truyện, 219 trang phát chiếu truyền hình, 63 trang phát chiếu bóng đá.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu mạng xã hội TikTok gỡ 25 tài khoản giả mạo cơ quan báo chí, tổ chức doanh nghiệp (đăng tải gần 5.181 video). Mạng xã hội Facebook khóa 2 trang và 11 nhóm giả mạo trang Thông tin Chính phủ.

Cùng với hoạt động kiểm tra, xử lý, các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế về thực thi quyền sở hữu trí tuệ như: Hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ để trình cấp có thẩm quyền; các bộ, ngành ký kết Chương trình phối hợp số 7141/CTPH/BKHCN-BCA-QP-BTC-BVHTTDL-BNNMT-TANDTC, VKSNDTC ngày 16/9/2026 về đấu tranh, ngăn chặn và xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026-2030.

Đối với việc thực hiện Kế hoạch hành động về Sở hữu trí tuệ, trong tháng 10/2026, các bộ, ngành và địa phương tiếp tục triển khai các nhóm nhiệm vụ của Kế hoạch hành động bao gồm: Hoàn thiện pháp luật; tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt thực thi tại biên giới và trên môi trường số; nâng cao năng lực thực thi, ứng dụng công nghệ; hợp tác quốc tế, đối thoại với doanh nghiệp, chủ thể quyền; truyền thông nâng cao nhận thức và tăng cường phối hợp liên ngành.

Theo đánh giá của Bộ KH&CN, trong 10 tháng, các bộ, ngành, địa phương đã triển khai thực hiện nghiêm Công điện số 38/CĐ-TTg và Kế hoạch hành động về Sở hữu trí tuệ. Số liệu 10 tháng đầu năm 2026 cho thấy tất cả các địa phương đều đạt và vượt chỉ tiêu theo yêu cầu của Công điện số 38/CĐ-TTg. 

Kế hoạch hành động về Sở hữu trí tuệ được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, cơ bản đáp ứng các cam kết với Hoa Kỳ. Sau 3 tháng tập trung triển khai (từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2026), số vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường trực tuyến được phát hiện là 33 vụ, trong đó đã xử lý hành chính 3 vụ, khởi tố hình sự 15 vụ. Cơ quan Hải quan đã chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với 19 vụ việc (vượt chỉ tiêu được giao tại Kế hoạch hành động); tạm dừng theo yêu cầu của chủ sở hữu quyền đối với 4 vụ. Công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật cơ bản đáp ứng theo tiến độ và nội dung đã cam kết.

Tuy nhiên, việc triển khai Kế hoạch hành động tại các bộ, ngành, địa phương vẫn còn những hạn chế. Tính đến ngày 3/11/2026, mới có 3/11 bộ, ngành và 15/34 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Kế hoạch hành động về sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, số vụ án được tòa án xét xử trong giai đoạn từ ngày 7/5 đến ngày 29/10/2026 cũng còn thấp so với số vụ đã có quyết định khởi tố, với 45 vụ được xét xử trong tổng số 263 vụ đã có quyết định khởi tố...

Cũng theo Bộ KH&CN, phương thức, thủ đoạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, có tính chất xuyên biên giới và liên tục thay đổi để đối phó với hoạt động kiểm tra, xử lý. Sau khi bị phát hiện, xử lý, một số đối tượng có xu hướng thay đổi phương thức, địa bàn hoặc tạm dừng hoạt động, sau đó tiếp tục vi phạm dưới hình thức khác, gây khó khăn cho việc xử lý triệt để.

Trong khi đó, nguồn lực thực thi còn hạn chế, một số quy định pháp luật và cơ chế quản lý chưa theo kịp yêu cầu phát sinh từ thực tiễn. Tại một số địa bàn, công tác kiểm tra, xử lý vẫn tập trung vào các vụ việc nhỏ lẻ, cơ sở kinh doanh, đại lý ở khâu cuối của chuỗi cung ứng, chưa chú trọng đúng mức việc xác minh, xử lý nguồn sản xuất, đầu mối cung ứng và các đối tượng chủ trì, cầm đầu.

Xử lý vi phạm phải truy đến tận gốc

Để duy trì kết quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ một cách thực chất, liên tục, đồng thời thể hiện cam kết và nỗ lực của Việt Nam với các đối tác quốc tế, trong đó có Hoa Kỳ, Bộ KH&CN đề nghị các bộ, ngành, địa phương xác định bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Trọng tâm là tăng cường kiểm tra, xử lý các vụ việc có trọng tâm, trọng điểm; bảo đảm xử lý đến tận gốc, truy đến nguồn sản xuất, đầu mối cung ứng, đối tượng chủ mưu, cầm đầu, không chỉ dừng ở khâu kinh doanh, phân phối nhỏ lẻ.

Bộ KH&CN cũng đề nghị các địa phương có kết quả phát hiện, xử lý vi phạm hành chính về sở hữu trí tuệ trong tháng 10/2026 thấp hơn bình quân tháng của năm 2025 khẩn trương rà soát, làm rõ nguyên nhân và đề ra giải pháp cụ thể nhằm tăng cường phát hiện, kiểm tra, xử lý vi phạm trong những tháng cuối năm.

Đối với các bộ, ngành, địa phương chưa ban hành Kế hoạch triển khai Kế hoạch hành động về sở hữu trí tuệ, Bộ KH&CN kiến nghị khẩn trương hoàn thành, ban hành và gửi Bộ để tổng hợp, theo dõi, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, bảo đảm triển khai đồng bộ, thống nhất và đúng tiến độ.

Thu Giang