Bài 1: An Giang thực hiện chính quyền 2 cấp: Ổn định, thông suốt ngay từ những ngày đầu

Một năm trước, cùng với nhiều địa phương trên cả nước, An Giang bước vào cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Từ một địa phương với hàng trăm cơ quan, đơn vị và hàng chục nghìn cán bộ, công chức, viên chức, tỉnh đã tổ chức lại toàn bộ hệ thống chính trị theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Điều đáng chú ý là trong quá trình chuyển đổi đầy thách thức ấy, bộ máy mới vẫn vận hành thông suốt, không để gián đoạn việc phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Một ngày ở phường Rạch Giá

Buổi sáng đầu tuần tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Rạch Giá, dòng người đến làm thủ tục hành chính vẫn nối tiếp nhau như thường lệ: Người đến chứng thực hồ sơ, người thực hiện thủ tục đất đai, người đăng ký hộ tịch, người giải quyết các chế độ chính sách... Các quầy tiếp nhận hồ sơ hoạt động liên tục, cán bộ tận tình hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục trực tuyến, trong khi hệ thống phần mềm xử lý hồ sơ vẫn vận hành ổn định.

Ít ai hình dung được rằng phía sau sự vận hành bình thường ấy là đòi hỏi rất cao đối với năng lực điều hành của chính quyền cơ sở.

Được hình thành trên cơ sở sáp nhập 9 phường trước đây, phường Rạch Giá hiện có 250.661 dân, 61 khu phố và 1.115 tổ nhân dân tự quản, trở thành đơn vị hành chính cấp xã đông dân nhất cả nước. Khối lượng công việc mà bộ máy mới phải tiếp nhận là rất lớn, từ quản lý đô thị, đất đai, xây dựng đến giải quyết thủ tục hành chính và các chính sách an sinh xã hội...

Theo Chủ tịch UBND phường Rạch Giá Bùi Trung Thực, sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã bước đầu phát huy hiệu quả, giúp địa phương chủ động hơn trong giải quyết công việc, đồng thời rút ngắn quy trình xử lý nhiều thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Câu chuyện ở Rạch Giá không chỉ phản ánh nỗ lực của một địa phương, mà còn là lát cắt sinh động về cuộc sắp xếp bộ máy mang tính lịch sử mà An Giang đã thực hiện trong hơn một năm qua.

Cuộc cải cách chưa từng có tiền lệ

Ngày 1/7/2025 đánh dấu một cột mốc đặc biệt trong tiến trình cải cách hành chính của tỉnh An Giang khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động.

Đây không đơn thuần là việc điều chỉnh địa giới hành chính hay tổ chức lại các cơ quan nhà nước. Đó là quá trình tái cấu trúc toàn diện hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và phương thức quản lý nhà nước trên phạm vi toàn tỉnh.

Sau sắp xếp, An Giang có diện tích tự nhiên 9.888,91 km², dân số hơn 5,1 triệu người, gồm 102 xã, phường và đặc khu. Không gian phát triển mới trải dài từ vùng đầu nguồn sông Mekong, khu vực biên giới Tây Nam đến biển Tây và các đảo tiền tiêu, tạo nên những lợi thế đặc biệt về kinh tế biển, thương mại biên giới, du lịch và nông nghiệp.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng, việc sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện để khai thác tốt hơn các tiềm năng, lợi thế của địa phương trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những thách thức chưa từng có.

Việc kết thúc hoạt động cấp huyện đồng nghĩa nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp về cấp xã. Hàng nghìn cán bộ phải thay đổi vị trí công tác; hàng trăm cơ quan, đơn vị phải tổ chức lại bộ máy. Trong khi đó, yêu cầu xuyên suốt đặt ra là mọi hoạt động quản lý nhà nước phải được duy trì liên tục, không để ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp.

Bài toán khó nhất là con người

Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng, để bảo đảm bộ máy mới vận hành ổn định ngay từ những ngày đầu, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về tổ chức cán bộ, bố trí nhân sự và sắp xếp lại hệ thống cơ quan, đơn vị.

Sau sắp xếp, tỉnh còn 14 cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh và 2 tổ chức hành chính khác, giảm 13 cơ quan chuyên môn và giảm 1 tổ chức hành chính khác so với trước đây.

Ở cấp xã, cùng với việc thành lập 102 trung tâm phục vụ hành chính công, bộ máy chuyên môn cũng được kiện toàn theo hướng tinh gọn hơn nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ được giao.

Để đáp ứng yêu cầu đó, tỉnh đã điều động, tăng cường và bố trí lại 3.154 cán bộ, công chức, viên chức. Trong số này có 38 cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh được điều động giữ các chức vụ chủ chốt tại cấp xã và 31 trường hợp được biệt phái, tăng cường đến đặc khu Phú Quốc.

Song song với quá trình sắp xếp nhân sự, tỉnh cũng giải quyết chế độ, chính sách cho 4.459 trường hợp nghỉ theo quy định của Chính phủ.

Những con số ấy cho thấy quy mô rất lớn của cuộc cải cách. Nhưng điều quan trọng hơn là quá trình sắp xếp được thực hiện đồng bộ, bảo đảm sự ổn định của bộ máy và tạo được sự đồng thuận trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng, việc bàn giao nhiệm vụ, hồ sơ, tài liệu và xử lý các công việc chuyển tiếp được thực hiện chặt chẽ, giúp các cơ quan, đơn vị nhanh chóng bắt nhịp với mô hình tổ chức mới.

Không để 'khoảng trống' trong quản lý nhà nước

Một trong những lo ngại lớn nhất khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là nguy cơ xuất hiện khoảng trống trong quản lý nhà nước khi kết thúc hoạt động cấp huyện.

Tuy nhiên, thực tiễn sau một năm vận hành cho thấy điều đó đã không xảy ra ở An Giang.

Đánh giá về kết quả này, Bí thư Tỉnh ủy An Giang Nguyễn Tiến Hải cho rằng, tỉnh đã hoàn thành các nhiệm vụ trọng tâm về sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự và tổ chức vận hành mô hình mới theo đúng yêu cầu, tiến độ đề ra.

Theo Bí thư Tỉnh ủy An Giang, thành công lớn nhất không nằm ở việc giảm bao nhiêu đầu mối hay sắp xếp được bao nhiêu đơn vị hành chính, mà là việc hệ thống tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội các cấp được sắp xếp đồng bộ, hoạt động liên tục, thống nhất và hiệu quả.

Nhìn lại chặng đường một năm qua, có thể thấy kết quả ấy là thành quả của sự đồng thuận từ tỉnh đến cơ sở. Hàng nghìn cán bộ, công chức, viên chức đã chấp nhận thay đổi nơi công tác, thay đổi điều kiện làm việc và đảm nhận những nhiệm vụ mới để đáp ứng yêu cầu của mô hình tổ chức mới.

Chính sự đồng thuận đó đã giúp An Giang vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của cuộc cải cách.

Từ ổn định bộ máy đến nâng cao chất lượng phục vụ

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng, việc hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy mới chỉ là bước khởi đầu.

Điều mà tỉnh hướng tới không chỉ là một bộ máy tinh gọn hơn, mà còn là một nền hành chính hoạt động hiệu quả hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Đó cũng là lý do An Giang xác định tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ sở trong giai đoạn tiếp theo.

Bí thư Tỉnh ủy An Giang Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh rằng, chính quyền cấp xã phải thực sự trở thành cấp chính quyền gần dân, sát dân và đủ năng lực thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ được giao.

Thông điệp ấy không chỉ phản ánh mục tiêu của riêng An Giang mà còn thể hiện tinh thần cốt lõi của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Đưa chính quyền đến gần dân hơn, giải quyết công việc cho dân nhanh hơn và phục vụ người dân hiệu quả hơn.

Sau một năm vận hành, bộ máy mới đã vượt qua bài kiểm tra đầu tiên về sự ổn định và thông suốt. Nhưng thành công của cuộc cải cách sẽ không chỉ được đo bằng việc tổ chức lại bộ máy, mà còn được đo bằng những thay đổi mà người dân cảm nhận được trong cuộc sống hằng ngày.

Đó cũng chính là câu chuyện đang diễn ra tại 102 xã, phường và đặc khu trên địa bàn tỉnh An Giang, nơi nhiều công việc trước đây phải qua cấp trung gian nay đã được giải quyết ngay từ cơ sở.

Lê Sơn - Thanh Bình

Kỳ 2: An Giang thực hiện chính quyền 2 cấp: Xã "gánh" việc lớn, người dân hưởng lợi