Bảo đảm tiến độ và chất lượng tổng điều tra kinh tế

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 (TĐTKT 2026) là kỳ Tổng điều tra thống kê quốc gia lần thứ 7, được thực hiện định kỳ 5 năm một lần theo quy định của Luật Thống kê. Cuộc điều tra có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi được triển khai vào năm đầu thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, nhằm cung cấp bức tranh toàn diện, đầy đủ và cập nhật về thực trạng nền kinh tế, phục vụ công tác đánh giá, hoạch định và điều hành chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Kết quả TĐTKT 2026 cung cấp thông tin tổng thể về quy mô, cơ cấu ngành nghề, lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả sản xuất kinh doanh của các loại hình cơ sở kinh tế; phản ánh mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử và chuyển đổi số trong nền kinh tế. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng để tính toán các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu như GDP, GRDP; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và dàn mẫu tổng thể cho các cuộc điều tra thống kê tiếp theo, góp phần nâng cao chất lượng công tác thống kê và phục vụ xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Thực hiện chỉ đạo của Trưởng ban Ban Chỉ đạo Trung ương về việc công bố kết quả sơ bộ TĐTKT 2026 vào ngày 30/6/2026, sớm hơn kế hoạch ban đầu 7 tháng, Cục Thống kê đề xuất điều chỉnh kế hoạch thực hiện Tổng điều tra theo hướng rút ngắn thời gian thu thập thông tin, kiểm tra, làm sạch dữ liệu và biên soạn báo cáo. 

Theo đó, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, giai đoạn 1 kết thúc thu thập thông tin vào ngày 10/3/2026; giai đoạn 2 thực hiện từ ngày 01/3/2026 đến 30/4/2026; công tác kiểm tra, làm sạch dữ liệu được triển khai đồng bộ và hoàn thành sớm hơn 7 tháng; kết quả sơ bộ được biên soạn và công bố vào ngày 30/6/2026. 

Để đảm bảo nội dung và tiến độ thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm theo kế hoạch nêu trên, Tổ thường trực đề xuất, đối với doanh nghiệp, bổ sung 6 câu hỏi về thông tin trong báo cáo tài chính vào phiếu điều tra để phục vụ tổng hợp các chỉ tiêu trọng tâm đối với các doanh nghiệp chưa hoàn thành báo cáo tài chính tại thời điểm thu thập thông tin. Đồng thời, không thu thập thông tin đối với 20 chỉ tiêu trong phiếu điều tra doanh nghiệp, thay vào đó sẽ khai thác dữ liệu hành chính hoặc chuyển nội dung thu thập sang kỳ điều tra khác.

Đối với đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, hội, hiệp hội, không thu thập thông tin tài sản cố định chia theo loại tài sản trong phiếu điều tra; sử dụng dữ liệu hành chính hoặc dữ liệu khác thay thế cho dữ liệu điều tra về phân loại tài sản cố định.

Theo đại diện Thống kê các địa phương, trong quá trình triển khai, Tổng điều tra nhận được nhiều thuận lợi như sự quan tâm chỉ đạo của chính quyền các cấp; hoạt động tuyên truyền được thực hiện rộng rãi; lực lượng điều tra viên cơ bản đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm; việc tập huấn, kiểm tra, giám sát được chú trọng.

Tuy nhiên, tại một số địa phương, sự quan tâm của chính quyền đối với công tác thống kê chưa đồng đều; đội ngũ công chức thống kê cơ sở mỏng, nhiều điều tra viên kiêm nhiệm công tác tại địa phương nên chưa dành đủ thời gian cho điều tra, ảnh hưởng đến tiến độ; phạm vi điều tra lớn, trong khi một số chủ cơ sở e ngại cung cấp thông tin tài chính liên quan đến thuế, khiến việc tiếp cận và thu thập thông tin gặp trở ngại...

Sau khi nghe báo cáo của Cục Thống kê và ý kiến các địa phương, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban chỉ đạo TĐTKT 2026 Trung ương ghi nhận, đánh giá cao Cục Thống kê và Ban Chỉ đạo TĐTKT 2026 các cấp đã chủ động, khẩn trương triển khai công tác chuẩn bị và thực hiện Tổng điều tra từ đầu năm 2025. Đến nay, nhiều nhiệm vụ trọng tâm đã được hoàn thành đúng tiến độ; công tác tổ chức, tập huấn, xây dựng công cụ điều tra, ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả Tổng điều tra.

Tuy nhiên, tiến độ thu thập thông tin giai đoạn 1 tại một số địa phương còn chậm; công tác chỉ đạo, phối hợp ở một số nơi chưa thực sự quyết liệt; nguồn lực làm công tác thống kê cơ sở còn mỏng, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng thực hiện Tổng điều tra.

Thống nhất với kế hoạch điều chỉnh và các đề xuất của Cục Thống kê, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng đề nghị việc điều chỉnh kế hoạch phải được triển khai đồng bộ, quyết liệt, bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng và độ tin cậy của số liệu; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm số liệu thống kê thiết thực, tránh lãng phí thời gian và nguồn lực.

Minh Ngọc