Bên trong ‘cỗ máy’ số xử lý hơn tỷ giao dịch Vietcombank

‘Hệ thần kinh số’ xử lý hơn 1 tỷ giao dịch của Vietcombank

Một người dùng mở điện thoại, quét mã QR để thanh toán ly cà phê. Chỉ vài giây sau, giao dịch hoàn tất. Tuy nhiên, phía sau thao tác tưởng chừng đơn giản ấy là hàng loạt quy trình công nghệ vận hành đồng thời: xác thực danh tính, xử lý dữ liệu theo thời gian thực, đối soát tài khoản và kích hoạt các lớp giám sát chống gian lận.

Đó cũng là phần ít được nhìn thấy nhất trong quá trình chuyển đổi số của ngành ngân hàng. Người dùng thường cảm nhận sự thay đổi qua tốc độ giao dịch hay tính tiện lợi. Thế nhưng, với các ngân hàng lớn, yếu tố cốt lõi lại nằm ở khả năng vận hành ổn định, an toàn và liên tục trên quy mô rất lớn.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy kinh tế số, thanh toán không tiền mặt và dữ liệu số quốc gia, ngân hàng số không còn là câu chuyện riêng của ngành tài chính. Ngược lại, lĩnh vực này đang dần trở thành một phần hạ tầng vận hành của nền kinh tế.

Đại diện Vietcombank cho biết, năm 2025, hệ sinh thái số của ngân hàng xử lý khoảng 1,17 tỷ giao dịch số với tổng giá trị khoảng 14,7 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, gần 99% giao dịch bán lẻ đã được thực hiện qua kênh số.

Quy mô của một định chế tài chính hàng đầu giúp người dùng có thể xác thực bằng VNeID để hoàn tất hồ sơ vay, quét QR thanh toán ở nước ngoài hay thực hiện giao dịch trực tiếp trên điện thoại mà không cần tới quầy giao dịch. Trong khi đó, với doanh nghiệp, các nền tảng số giúp xử lý dòng tiền theo thời gian thực, giảm giấy tờ và tối ưu vận hành.

Không chỉ vậy, quá trình số hóa còn góp phần thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, đồng thời giảm đáng kể chi phí vận hành xã hội liên quan tới tiền mặt, giấy tờ và các quy trình thủ công.

Cuộc tái cấu trúc phía sau ngân hàng số

Trong nhiều năm, chuyển đổi số ngân hàng thường được nhìn nhận thông qua mobile banking, QR hay eKYC. Tuy nhiên, với các ngân hàng lớn, phần quan trọng nhất lại nằm ở dữ liệu và hạ tầng công nghệ phía sau.

Một trong những dấu mốc quan trọng của Vietcombank là việc go-live thành công hệ thống core-banking năm 2020. Trong ngành ngân hàng, core-banking được xem là nền tảng quyết định khả năng xử lý realtime cũng như mở rộng dịch vụ số ở quy mô lớn.

Từ nền tảng này, Vietcombank từng bước xây dựng hệ sinh thái số gồm VCB Digibank dành cho khách hàng cá nhân, VCB DigiBiz cho doanh nghiệp SME, VCB CashUp phục vụ quản trị dòng tiền, VCB Online Lending cho vay trực tuyến cùng nhiều nền tảng số trong lĩnh vực y tế và giáo dục.

Điểm đáng chú ý là các nền tảng này không vận hành riêng lẻ mà được kết nối thông qua dữ liệu, định danh số và hệ thống xử lý tập trung. Nhờ đó, trải nghiệm khách hàng trở nên liền mạch hơn. Đồng thời, ngân hàng cũng có thể tự động hóa nhiều quy trình vận hành phía sau.

Song song với thanh toán số, Vietcombank cũng là một trong những ngân hàng tiên phong triển khai xác thực sinh trắc học qua CCCD gắn chip, tích hợp VNeID và chữ ký số từ xa. Đến cuối năm 2025, ngân hàng đã thu thập sinh trắc học cho hơn 15 triệu khách hàng; khoảng 2,5 triệu tài khoản liên kết an sinh xã hội qua VNeID và giải ngân khoảng 8.350 tỷ đồng thông qua ký số cá nhân VNeID.

Xu hướng này hiện cũng diễn ra tại nhiều quốc gia như India, Singapore hay Brazil, nơi dữ liệu và định danh điện tử đang trở thành lớp nền của ngân hàng hiện đại.

Vì sao chuyển đổi số ở ngân hàng lớn khó hơn?

Với các startup công nghệ, việc thử nghiệm mô hình mới hay thay đổi sản phẩm có thể diễn ra rất nhanh. Thế nhưng, với các ngân hàng lớn, đặc biệt là nhóm Big4, chuyển đổi số là bài toán hoàn toàn khác.

Một ngân hàng có hàng chục triệu khách hàng, lượng giao dịch thuộc nhóm lớn nhất hệ thống và yêu cầu an toàn rất cao không thể "reset" như một ứng dụng công nghệ thông thường. Mọi thay đổi đều phải đi cùng bài toán ổn định, bảo mật và quản trị rủi ro. Đây cũng là yếu tố tạo nên tính đặc thù trong tiến trình chuyển đổi số của Vietcombank.

Ông Lê Quang Vinh - Tổng Giám đốc Vietcombank cho biết, năm 2026 được xác định là giai đoạn khởi đầu cho chiến lược phát triển mới với yêu cầu "đổi mới mạnh mẽ hơn, hiệu quả cao hơn và phát triển bền vững hơn".

Theo lãnh đạo Vietcombank, trọng tâm của ngân hàng là đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với chuyển dịch cơ cấu hoạt động, phát huy sức mạnh hệ sinh thái; đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thích ứng với chuyển đổi số, tích hợp AI, Big Data và các mô hình dự báo hiện đại vào quản trị, kinh doanh và quản trị rủi ro.

Điều này cho thấy chuyển đổi số ngân hàng không còn dừng ở việc "đưa dịch vụ lên online". Thay vào đó, các tổ chức tài chính đang bước sang giai đoạn vận hành bằng dữ liệu, AI và tự động hóa.

Ngoài ra, Vietcombank hiện mở rộng chuyển đổi số theo hướng vận hành thông minh và phát triển bền vững. Ngân hàng tự động hóa nhiều quy trình nghiệp vụ, giảm phụ thuộc vào giấy tờ truyền thống, tối ưu vận hành nội bộ và nâng cao khả năng xử lý dịch vụ ở quy mô lớn.

Ngân hàng cũng xác định công nghệ số là một trong những nền tảng giúp giảm tiêu thụ tài nguyên, tối ưu vận hành và giảm phát thải carbon. Đây là xu hướng đang được nhiều ngân hàng quốc tế như DBS, HSBC hay ING theo đuổi.

Năm 2025, Vietcombank được Asian Banking & Finance vinh danh cho các sáng kiến ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản trị rủi ro. Đồng thời, đây cũng là ngân hàng Việt Nam duy nhất được Moody’s, S&P Global và Fitch Ratings xếp hạng ngang trần tín nhiệm quốc gia.

Ở góc độ quốc tế, đây cũng là hướng đi được nhiều ngân hàng lớn theo đuổi. JPMorgan Chase đầu tư hàng chục tỷ USD mỗi năm cho công nghệ nhằm tăng năng lực xử lý dữ liệu và chống gian lận realtime. Trong khi đó, BBVA theo đuổi mô hình "data-driven bank", coi dữ liệu là tài sản chiến lược.

Vietcombank hiện cũng đang đi theo hướng này trong bối cảnh riêng của Việt Nam: chuyển đổi số trên nền một ngân hàng có quy mô tài sản, dữ liệu, khách hàng và yêu cầu an toàn thuộc nhóm lớn nhất hệ thống, nhưng vẫn duy trì hiệu quả kinh doanh, độ ổn định và chất lượng tài sản ở mức cao.

Anh Minh