Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long: Điều chỉnh quy hoạch để Vĩnh Long phát triển bứt phá xanh, số và bền vững

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, ông Trần Văn Lâu, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long khẳng định, quy hoạch lần này không chỉ là công cụ quản lý phát triển mà còn là “tuyên ngôn phát triển mới”, kiến tạo không gian tăng trưởng xanh, hiện đại, tạo nền tảng đưa Vĩnh Long vươn lên trở thành tỉnh tăng trưởng năng động của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Đặt lại Vĩnh Long trong không gian phát triển vùng và quốc gia

Thưa đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Vĩnh Long lần này được đặt ra trong bối cảnh nào và có ý nghĩa ra sao đối với sự phát triển của địa phương?

Bí thư Trần Văn Lâu: Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Vĩnh Long xuất phát từ yêu cầu rất thực tiễn của quá trình phát triển. Chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, hệ thống thể chế, pháp luật về quy hoạch đã có nhiều điều chỉnh, đặc biệt là Luật Quy hoạch năm 2025 cùng với các quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long và các quy hoạch ngành quốc gia đã được ban hành.

Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Vĩnh Long thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 là hết sức cần thiết, nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, đồng thời phản ánh đầy đủ những thay đổi lớn về sắp xếp đơn vị hành chính, không gian phát triển và yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong điều kiện mới.

Theo Tờ trình của UBND tỉnh, phạm vi điều chỉnh quy hoạch bao gồm toàn bộ phần lãnh thổ đất liền và không gian biển của tỉnh theo Luật Biển Việt Nam, với tổng diện tích tự nhiên 6.296,20 km², gồm 124 đơn vị hành chính cấp xã. Vĩnh Long có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng khi phía Bắc giáp tỉnh Đồng Tháp, phía Tây và phía Nam giáp thành phố Cần Thơ, phía Đông giáp biển Đông. Đây là vị trí giao thoa giữa các trục phát triển lớn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, tạo điều kiện thuận lợi để tỉnh tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị vùng và quốc gia.

Điểm khác biệt lớn nhất trong tư duy quy hoạch lần này của Vĩnh Long là gì, thưa đồng chí?

Bí thư Trần Văn Lâu: Điểm khác biệt căn bản của quy hoạch điều chỉnh lần này là tư duy phát triển mới. Chúng tôi xác định rõ, Vĩnh Long không thể phát triển theo mô hình cũ, dựa nhiều vào khai thác tài nguyên và tăng trưởng theo chiều rộng. Thay vào đó, tỉnh phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh – số – tuần hoàn, gắn chặt với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Quy hoạch lần này không chỉ cập nhật không gian phát triển mà còn xác lập tầm nhìn dài hạn, xác định các đột phá chiến lược, tạo nền tảng để Vĩnh Long phát triển nhanh nhưng bền vững. Chúng tôi coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt, xuyên suốt trong tất cả các lĩnh vực, từ công nghiệp, nông nghiệp đến dịch vụ, đô thị và quản trị xã hội.

Đến năm 2030: Phát triển năng động, hiện đại, có bản sắc

Quy hoạch mới đặt ra những mục tiêu phát triển cụ thể nào đến năm 2030, thưa đồng chí Bí thư?

Bí thư Trần Văn Lâu: Đến năm 2030, Vĩnh Long được định hướng trở thành địa phương phát triển năng động và bền vững, là trung tâm kinh tế biển và sản xuất năng lượng tái tạo của vùng, với hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, kết nối thông suốt với các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.

Về kinh tế, quy hoạch đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt 10%. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 2,77%; công nghiệp – xây dựng tăng 16,83%; dịch vụ tăng 10,71%. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại, với nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 23,86%, công nghiệp – xây dựng 34,66%, dịch vụ 37,33%.

GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 169,46 triệu đồng/người. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP khoảng 10,08%, cho thấy bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế địa phương. Tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn giai đoạn 2026–2030 theo giá hiện hành đạt 480.000 tỷ đồng, tương đương 30% GRDP.

Song song với tăng trưởng kinh tế, quy hoạch quan tâm như thế nào đến các chỉ tiêu xã hội?

Bí thư Trần Văn Lâu: Chúng tôi luôn xác định phát triển kinh tế phải gắn chặt với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Đến năm 2030, dân số toàn tỉnh dự kiến khoảng 3,48 triệu người, tốc độ tăng dân số 0,54%. Tuổi thọ trung bình đạt 75,5 tuổi, chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,78.

Quy hoạch đặt mục tiêu 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới, 100% người dân tham gia bảo hiểm y tế, tỷ lệ hộ nghèo duy trì mức giảm 1–1,5%/năm. Đây là những chỉ tiêu thể hiện rõ quyết tâm phát triển bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Trụ cột phát triển không gian hướng biển của Vĩnh Long

Một điểm nhấn rất đáng chú ý là phát triển kinh tế biển và năng lượng tái tạo. Đồng chí có thể phân tích rõ hơn?

Bí thư Trần Văn Lâu: Đúng vậy, kinh tế biển và năng lượng tái tạo được xác định là trụ cột phát triển mới của tỉnh trong giai đoạn tới. Toàn bộ khu vực ven biển được định hướng phát triển thành Khu kinh tế tự do Vĩnh Long, theo mô hình tích hợp, đa ngành, đa lĩnh vực.

Khu kinh tế Định An được xác định là hạt nhân, ưu tiên phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến nông – thủy sản, công nghiệp sau cảng, logistics, thương mại và dịch vụ. Không gian ven biển được tổ chức hài hòa giữa công nghiệp, đô thị, dịch vụ cảng biển và du lịch sinh thái, tạo cực tăng trưởng mới có sức lan tỏa lớn.

Quy hoạch đặc biệt nhấn mạnh phát triển điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, từng bước hình thành trung tâm cung cấp năng lượng sạch cho vùng và cả nước, phù hợp với mục tiêu chuyển dịch năng lượng và cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam.

Cụ thể, quy hoạch lấn biển, cảng biển và khu kinh tế được tỉnh Vĩnh Long thực hiện như thế nào?

Bí thư Trần Văn Lâu: Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, Vĩnh Long xác định không gian biển và ven biển là một trong những động lực phát triển mới, mang tính chiến lược lâu dài, góp phần mở rộng dư địa tăng trưởng, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực liên kết vùng.

Trong đó, phát triển kinh tế biển gắn với lấn biển có kiểm soát được định hướng theo nguyên tắc hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái. Quy hoạch nhấn mạnh việc khai thác hợp lý không gian ven biển, cửa sông Định An – Cổ Chiên – Hàm Luông, kết hợp các giải pháp kỹ thuật, sinh thái nhằm hạn chế xói lở, sụt lún và tác động tiêu cực đến môi trường. Hoạt động lấn biển phục vụ chủ yếu cho phát triển hạ tầng cảng biển, khu công nghiệp – dịch vụ đô thị ven biển và các dự án năng lượng tái tạo, nhất là điện gió, điện mặt trời.

Về cảng biển, tỉnh tập trung đầu tư phát triển hệ thống cảng biển theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trọng tâm là cảng biển Định An, được định hướng trở thành đầu mối giao thương quan trọng của tỉnh và vùng Đồng bằng sông Cửu Long, phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, logistics và hậu cần nghề cá. Song song đó, hệ thống cảng sông, bến thủy nội địa được nâng cấp, kết nối hiệu quả với cảng biển nhằm hình thành chuỗi logistics đa phương thức, giảm chi phí vận tải và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đối với khu kinh tế, Quy hoạch xác định Khu kinh tế Định An là hạt nhân phát triển giai đoạn 1, tập trung vào các ngành: năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến nông – thủy sản, công nghiệp sau cảng, logistics và dịch vụ cảng biển. Trên cơ sở đó, giai đoạn 2 sẽ mở rộng không gian phát triển sang khu vực tỉnh Bến Tre (cũ) ra toàn bộ khu vực ven biển, từng bước hình thành Khu kinh tế tự do Vĩnh Long theo mô hình tích hợp – đa ngành – đa lĩnh vực, với ba trụ cột chiến lược: công nghiệp công nghệ cao – năng lượng tái tạo – logistics quốc tế. Đây sẽ là không gian thí điểm chính sách mới, tạo cực tăng trưởng chiến lược, đóng vai trò dẫn dắt chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế của tỉnh trong dài hạn .

Công nghiệp hiện đại gắn với logistics và chế biến sâu

Vậy định hướng phát triển công nghiệp của Vĩnh Long trong quy hoạch mới là gì, thưa đồng chí?

Bí thư Trần Văn Lâu: Vĩnh Long phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, tận dụng lợi thế trung tâm vùng và hệ thống giao thông chiến lược. Các ngành công nghiệp chủ lực gồm: công nghiệp năng lượng; công nghiệp chế biến nông, thủy sản; cơ khí chính xác; điện tử – thiết bị điện; công nghiệp hỗ trợ.

Theo quy hoạch, đến năm 2030, tỉnh phát triển 22 khu công nghiệp; đến năm 2050 có 44 cụm công nghiệp, ưu tiên thu hút các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường. Hệ thống logistics được đầu tư đồng bộ, từng bước hình thành 03 trung tâm logistics, trong đó có trung tâm tại Khu kinh tế Định An và trung tâm logistics cấp vùng tại Bình Minh, đóng vai trò quan trọng trong kết nối chuỗi cung ứng và giảm chi phí vận chuyển.

Ngành Nông nghiệp được định vị như thế nào trong quy hoạch tổng thể phát triển của tỉnh? 

Bí thư Trần Văn Lâu: Nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế, nhưng phải phát triển theo hướng hiện đại, sinh thái và tuần hoàn. Diện tích đất trồng lúa được ổn định khoảng 150.000 – 160.000 ha, tập trung vào lúa chất lượng cao. Vĩnh Long hướng tới trở thành trung tâm vùng về sản xuất lúa, cây ăn trái, dừa, hoa kiểng và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao.

Các vùng sinh thái ngọt, ngọt – lợ và mặn được tổ chức lại phù hợp điều kiện tự nhiên, gắn với công nghiệp chế biến, du lịch sinh thái và bảo vệ môi trường. Tỉ lệ che phủ rừng duy trì 2,3%, góp phần bảo vệ hệ sinh thái và ứng phó biến đổi khí hậu.

Đô thị và hạ tầng: Tạo động lực lan tỏa phát triển

Còn quy hoạch phát triển đô thị và hạ tầng được xác định ra sao?

Bí thư Trần Văn Lâu: Đến năm 2030, toàn tỉnh có 45 đô thị, trong đó đô thị Vĩnh Long là đô thị cấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long; các đô thị Bình Minh, Bến Tre, Trà Vinh là đô thị cấp tỉnh; Duyên Hải là đô thị động lực ven biển. Không gian đô thị được tổ chức theo mô hình trung tâm – vệ tinh, gắn với các hành lang kinh tế Bắc – Nam, Đông – Tây và ven biển.

Hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ, bao gồm giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt, cảng biển, hạ tầng năng lượng, hạ tầng số và hạ tầng phòng chống thiên tai. Quy hoạch đặc biệt nhấn mạnh phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số, xây dựng hệ sinh thái số toàn diện.

Tầm nhìn đến năm 2050: Vĩnh Long đáng sống, đáng đầu tư

Cuối cùng, đồng chí có thể chia sẻ tầm nhìn dài hạn đến năm 2050 của tỉnh Vĩnh Long?

Bí thư Trần Văn Lâu: Đến năm 2050, Vĩnh Long được định hướng trở thành tỉnh phát triển năng động, hiện đại và bền vững; là trung tâm kinh tế biển, năng lượng tái tạo và đổi mới sáng tạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Kinh tế phát triển theo hướng xanh, số và tuần hoàn; hệ thống đô thị thông minh, sinh thái; môi trường được bảo vệ bền vững; quốc phòng, an ninh được bảo đảm.

Có thể khẳng định, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Vĩnh Long thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ là công cụ quản lý phát triển, mà còn là tuyên ngôn phát triển mới, thể hiện khát vọng, tư duy đổi mới và quyết tâm chính trị cao của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Vĩnh Long.

Trân trọng cảm ơn đồng chí Bí thư Tỉnh ủy!

Lê Sơn (thực hiện)