Bộ KH&CN thành lập Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) vừa ký Quyết định số 3335/QĐ-BKHCN về việc thành lập và phát triển Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu.

Mạng lưới hướng tới kết nối các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, doanh nhân người Việt Nam và người Việt Nam ở nước ngoài có trình độ, kinh nghiệm, uy tín trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng, quản trị, thương mại hóa và hoạch định chính sách về AI.

Mục tiêu tổng quát của Mạng lưới là hình thành cộng đồng chuyên gia trình độ cao trong lĩnh vực AI, có khả năng kết nối và huy động hiệu quả tri thức trong nước và quốc tế, phục vụ trực tiếp các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với những bài toán thực tiễn tại Việt Nam.

Mạng lưới sẽ gắn với hoạt động nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực công nghệ quốc gia.

Đáng chú ý, Mạng lưới hướng tới hỗ trợ hình thành các mô hình, nền tảng và sản phẩm AI có ý nghĩa chiến lược trong những lĩnh vực ưu tiên như y tế, giáo dục, đô thị thông minh, an ninh mạng và dữ liệu quốc gia.

Mạng lưới được tổ chức và vận hành theo nguyên tắc mở, linh hoạt, tự nguyện; bảo đảm khả năng kết nối rộng rãi giữa các chuyên gia, tổ chức trong nước và quốc tế.

Hoạt động của Mạng lưới gắn với các bài toán thực tiễn của quốc gia, địa phương và doanh nghiệp; khuyến khích định hướng ứng dụng, tạo ra giá trị kinh tế - xã hội; đồng thời huy động, kết nối đa dạng nguồn lực trong và ngoài nước, thúc đẩy hợp tác quốc tế và hợp tác công - tư, bảo đảm tính bền vững và hiệu quả...

Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia được giao xây dựng, vận hành nền tảng số và cơ sở dữ liệu chuyên gia; đồng thời tiếp nhận nhu cầu tư vấn, nghiên cứu, phát triển, ứng dụng AI từ các cơ quan nhà nước, tổ chức và doanh nghiệp để kết nối với chuyên gia phù hợp.

Điều này mở ra cách tiếp cận khác trong huy động nguồn lực chất lượng cao: Chuyên gia không nhất thiết phải trở về Việt Nam mới có thể đóng góp cho đất nước. Các chuyên gia người Việt ở nhiều quốc gia có thể tham gia vào những nhiệm vụ, dự án cụ thể thông qua mạng lưới.

Kết nối chuyên gia AI toàn cầu để giải bài toán Việt Nam

Cách tiếp cận này cũng là một trong những nội dung được Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh khi góp ý xây dựng Đề án Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn chiến lược phục vụ phát triển nhanh, bền vững.

Theo Bộ trưởng, cần trả lời rõ tại sao nhiều chính sách thu hút nhân tài thời gian qua chưa đạt kết quả như mong đợi.

Một trong những điểm nghẽn là “hành chính hóa” việc tuyển dụng nhân tài, khi người tài được đưa vào một bộ máy với nhiều quy định về thủ tục, tiền lương, đánh giá và môi trường làm việc.

Bộ trưởng cho rằng cần mở ra một không gian mới và trao quyền chủ động cho chính các tổ chức sử dụng nhân tài, như trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Nhà nước nên tập trung vào vai trò kiến tạo, hỗ trợ và xây dựng cơ chế, thay vì làm thay việc tuyển dụng.

Thực tế từ Chương trình VNU 350 tại Đại học Quốc gia TPHCM cho thấy chương trình đã thu hút gần 100 tiến sĩ từ nước ngoài trở về và gần 100 giáo sư thỉnh giảng.

Theo Bộ trưởng, yếu tố khiến các nhà khoa học trở về không chỉ là tiền lương, mà quan trọng hơn là môi trường để họ phát triển, với sinh viên, phòng thí nghiệm, dự án và đồng nghiệp.

Từ câu chuyện này, vấn đề đặt ra không chỉ là làm thế nào để thu hút người tài, mà còn là làm thế nào để người tài có không gian phát huy năng lực và tạo ra giá trị.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, nếu nhìn vào gốc của vấn đề, con người chính là yếu tố quyết định thành công của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trên tinh thần đó, Bộ KH&CN sẽ từng bước triển khai một số giải pháp thí điểm. Trước mắt, Bộ triển khai xây dựng Mạng lưới trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Theo Bộ trưởng, đây có thể được xem là một mô hình thí điểm để thu hút, kết nối và phối hợp nguồn lực các chuyên gia, nhà khoa học trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài và cả chuyên gia quốc tế, trước hết trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Nếu được vận hành hiệu quả, mạng lưới không chỉ tạo thêm một kênh kết nối chuyên gia AI mà còn có thể góp phần thay đổi cách tiếp cận bài toán nhân tài: từ việc tìm cách đưa người tài về làm việc trong nước sang tạo ra cơ chế để trí tuệ Việt Nam trên toàn cầu cùng tham gia vào quá trình phát triển đất nước.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới, khi nguồn lực trí tuệ không còn bị giới hạn bởi không gian địa lý.

Thu Giang