Bốn ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên số

Sáng 8/10, Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026 khai mạc tại Hà Nội, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước. 

Bốn ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên số

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng, chuyển đổi số và AI đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Bên cạnh những cơ hội lớn, công nghệ cũng đặt ra nhiều thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số.

Theo Bộ trưởng, giáo dục không thể chỉ đặt câu hỏi người học cần thêm những kỹ năng gì. Người thầy, nhà trường và cả hệ thống giáo dục đều phải thay đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.

Người học cần được phát triển năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Trong khi đó, người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị cho học sinh.

Bộ trưởng nhấn mạnh, giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng nhiều hay ít, mà ở khả năng giúp người học tiến bộ, người thầy thực hiện tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu bốn ưu tiên của giáo dục Việt Nam.

Thứ nhất, xây dựng nền tảng dữ liệu và hạ tầng số thống nhất, an toàn, kết nối và sử dụng chung; biến dữ liệu thành nguồn lực phục vụ người học, nhà giáo và quản trị giáo dục, đồng thời phát triển nền tảng giáo dục thông minh quốc gia.

Thứ hai, đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo. Mục tiêu không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà giúp con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Năng lực số và năng lực AI cần trở thành một phần trong quá trình phát triển nghề nghiệp thường xuyên của giáo viên.

Thứ ba, đổi mới quản trị, thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch và có trách nhiệm; bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật và quyền lợi của người học.

Thứ tư, coi hợp tác quốc tế là yêu cầu cấp bách và nguồn lực trực tiếp cho đổi mới giáo dục. Theo Bộ trưởng, không một hệ thống giáo dục nào có thể tự mình giải quyết đầy đủ những vấn đề về công nghệ, dữ liệu, chuẩn mực đạo đức, nguồn nhân lực và khoảng cách số.

Việt Nam mong muốn thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể về dữ liệu giáo dục, ứng dụng AI trong dạy học, đánh giá và quản trị, bồi dưỡng giáo viên cũng như xây dựng các chuẩn mực về đạo đức, an toàn và trách nhiệm.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định Việt Nam sẵn sàng hợp tác, đổi mới và cùng các đối tác kiến tạo những giải pháp giáo dục cho tương lai. 

Hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực

Chia sẻ tại hội nghị, Nữ Nam tước Jacqueline Smith, Quốc vụ khanh Bộ Giáo dục Vương quốc Anh, đánh giá cao những định hướng phát triển của Việt Nam, đặc biệt là các Nghị quyết 57, 71 và 68 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và phát triển kinh tế tư nhân.

Theo bà, tăng trưởng trong tương lai không chỉ phụ thuộc vào đầu tư, công nghệ mà còn vào chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh AI, kỹ thuật tiên tiến và công nghệ số đang thay đổi thị trường lao động, việc đào tạo cần gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Bà đề xuất ba hướng hợp tác trọng tâm: Đặt doanh nghiệp vào trung tâm quá trình phát triển kỹ năng; đầu tư nâng cao năng lực của giáo viên, giảng viên và người làm công tác đào tạo; đồng thời mở rộng cơ hội học tập, thực tập và làm việc quốc tế cho sinh viên.

Đại diện Vương quốc Anh cũng nhấn mạnh hiệu quả hợp tác phải được thể hiện bằng kết quả thực tế, nhất là trong phát triển nguồn nhân lực và tạo cơ hội nghề nghiệp cho thế hệ trẻ. 

Ở góc độ bảo đảm quyền trẻ em, bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam, nhấn mạnh ba ưu tiên trong chuyển đổi số giáo dục: Đầu tư vào con người chứ không chỉ công nghệ; bảo đảm công bằng ngay từ khâu thiết kế; đặt quyền và sự an toàn của trẻ em ở vị trí trung tâm.

Theo đại diện UNICEF, bản thân công nghệ không tự động nâng cao chất lượng giáo dục. Giáo viên, cán bộ quản lý và hệ thống giáo dục mới là những yếu tố quyết định hiệu quả ứng dụng công nghệ trong học tập.

Bà lưu ý, chuyển đổi số phải góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục, đặc biệt đối với trẻ em vùng khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số và trẻ em khuyết tật. Thành công không chỉ được đo bằng số trường có kết nối Internet hay số học sinh sử dụng công nghệ, mà còn bằng khả năng mở rộng cơ hội học tập công bằng. 

Trong khi đó, bà Courtney Beale, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, khẳng định giáo dục từ lâu là một nền tảng quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và AI càng làm gia tăng nhu cầu hợp tác giữa các cơ sở giáo dục, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước.

Hoa Kỳ mong muốn thúc đẩy nghiên cứu chung, phát triển các chương trình đào tạo và ứng dụng công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, chuẩn bị kỹ năng cho sinh viên trước yêu cầu của thị trường lao động tương lai.

Đại diện Hoa Kỳ cũng chuyển thông điệp của Đệ nhất Phu nhân Melania Trump, ghi nhận việc Việt Nam chính thức tham gia sáng kiến Fostering a Future Together, hướng tới mở rộng cơ hội học tập, sáng tạo và phát triển cho mọi trẻ em.

Các ý kiến tại hội nghị cùng nhấn mạnh yêu cầu phát huy hiệu quả công nghệ trong giáo dục, gắn đổi mới sáng tạo với phát triển con người và tăng cường hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số. 

Trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026, sáng 8/10, Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục cũng chính thức khai mạc tại Hà Nội.

Triển lãm tạo cơ hội để Việt Nam trực tiếp tìm hiểu các mô hình, sản phẩm và giải pháp công nghệ giáo dục mới; trao đổi kinh nghiệm, kết nối đối tác và thúc đẩy đưa các sáng kiến vào thực tiễn dạy học, quản trị nhà trường.

Với sự tham gia của các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ đến từ hơn 40 quốc gia cùng các tổ chức quốc tế, triển lãm cho thấy giáo dục trong kỷ nguyên số không chỉ là mối quan tâm của từng quốc gia mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác, chia sẻ tri thức và đổi mới sáng tạo trên phạm vi toàn cầu. 

Thu Trang