Bước chân thầm lặng ‘gieo chữ’, giữ biên cương

Sinh năm 1992, người dân tộc Lào, Thiếu tá Vì Văn Liêm hiện là Phó Đội trưởng Đội Vũ trang, Đồn Biên phòng Mường Lạn (Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La), nơi có gần 55 km đường biên giới giáp Lào, trên 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Suốt nhiều thế hệ, cái nghèo và sự thiếu thốn tri thức đã âm thầm "phủ bóng", như điều hiển nhiên của vùng đất gian khó này.

Ban ngày giữ biên, ban đêm đứng lớp

Từ năm 2019, khi chương trình xóa mù chữ được triển khai, Thiếu tá Liêm chủ động tham mưu cấp ủy, chỉ huy Đồn, xung phong lên các bản vùng cao mở lớp. Ban ngày, anh cùng đồng đội tuần tra, bám chốt biên giới. Đêm đến, vượt dốc treo leo, anh đến lớp đúng giờ. Lớp được mở từ 19h đến 21h30, đều đặn các ngày trong tuần, chờ bà con đi nương về học. Học viên chủ yếu là đồng bào Mông, đủ lứa tuổi, từ 15 đến 65, phần lớn là phụ nữ – những người vừa gánh việc đồng áng, vừa chăm lo gia đình.

Chia sẻ với Báo Điện tử Chính phủ, anh nói: "Là người sinh ra và lớn lên tại xã Mường Lạn – nơi đơn vị đứng chân, tôi hiểu dạy chữ cho bà con biên giới không chỉ giúp biết đọc, biết viết, 'con chữ' còn giúp lực lượng Biên phòng tuyên truyền hiệu quả chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước đến với bà con; rút ngắn khoảng cách miền xuôi – miền ngược, mở nền tảng để trẻ em vùng cao học tiếp, tạo nguồn cán bộ tại chỗ cho tương lai".

Đến nay, sau 6 năm bền bỉ, Thiếu tá Liêm cùng đồng đội duy trì 5 lớp xóa mù chữ với gần 220 học viên. Kinh phí gần như không có, sách vở, đồ dùng học tập chủ yếu do Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng Đồn Biên phòng vận động quyên góp. Khó khăn chồng chất: đường đất trơn trượt mùa mưa; học viên đi học thất thường vì ngủ lán nương; nhiều người không biết tiếng phổ thông; lớp học ban đêm khi trùng mùa thu hoạch, sĩ số sụt giảm; tư tưởng trọng nam khinh nữ khiến phụ nữ e dè đến lớp…

"Với ý chí và quyết tâm của người lính 'Bộ đội Cụ Hồ', tôi mang 'con chữ' đến với bà con bằng phương châm 'mưa dầm thấm lâu'. Học viên chưa hiểu, tôi giảng lại bằng tiếng dân tộc. Thấy bà con nhận được mặt chữ, ham học, niềm vui ấy càng thôi thúc tôi bám lớp, bám bản lâu dài", anh kể.

Điều hạnh phúc giản dị

Từ người lính quen với súng ống, chiến thuật, rồi dần yêu những buổi tối đứng lớp, nghe tiếng ê a đánh vần của học viên mọi lứa tuổi. Với Thiếu tá Liêm, khoảnh khắc được gọi là "thầy giáo" là niềm hạnh phúc rất riêng. Mỗi lần tới các bản công tác, tiếng chào "thầy giáo" vang lên khiến người lính trẻ thêm gắn bó với con đường đã chọn.

Các học viên sau khi hoàn thành lớp học đã biết đọc, biết viết, biết tính toán, một số đã mở được quán tạp hóa nhỏ phục vụ gia đình, bản làng. Bà con ở bản Huổi Men mộc mạc chia sẻ: "Trước không biết chữ, nhìn giấy tờ gì cũng sợ. Giờ viết được, đọc được, chúng tôi tự tin lắm. Đi vay vốn hay làm ăn, không còn lo bị ai lừa. Thầy Liêm dạy rất dễ hiểu, lại đối xử với mọi người như người thân trong gia đình. Ai cũng yêu quý thầy!".

Khi bà con đọc được, hiểu được, công tác vận động, tuyên truyền chủ trương, chính sách mới "chạm" tới từng nếp nghĩ. Từ đó, bộ đội và dân cùng nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ từng cột mốc, đường biên.

"Xóa mù chữ là việc làm rất cần thiết, giàu ý nghĩa nhân văn. Nó mở ra cơ hội để bà con tìm hiểu, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, giúp nâng cao đời sống", Thiếu tá Liêm nói.

Những cống hiến lặng thầm ấy đã được ghi nhận qua nhiều tấm bằng khen quý giá, từ Bộ Dân tộc và Tôn giáo, UBND tỉnh Sơn La, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Trung ương Hội LHTN Việt Nam. Tuy nhiên, với Thiếu tá Vì Văn Liêm, phần thưởng lớn nhất vẫn là ánh mắt tự tin của học trò vùng biên, là tiếng ê a trong lớp học đêm, là niềm tin trọn vẹn mà bà con gửi trao.

Và ở Mường Lạn, những "con chữ" vẫn lặng lẽ, bền bỉ song hành cùng bước chân tuần tra của người lính biên phòng, góp phần giữ bình yên phên dậu Tổ quốc.

Sơn Hào