Cân nhắc việc hạn chế học sinh nhỏ tuổi sử dụng AI

Đặt câu hỏi chất vấn chiều 12/11, đại biểu Sí Thị Mai Anh (Lào Cai) nêu thực tế, dù Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, học sinh vẫn có thể tự sử dụng các nền tảng AI tạo sinh để nhận ngay lời giải hoặc bài viết hoàn chỉnh. Điều này làm giảm cơ hội tự suy nghĩ, rèn luyện tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và năng lực tự học của học sinh.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ KH&CN cho biết những giải pháp trong phạm vi quản lý nhà nước về AI nhằm phối hợp cung cấp dịch vụ, bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, bảo đảm quyền truy cập phù hợp và hạn chế nguy cơ lệ thuộc vào công nghệ.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, tình trạng quá lạm dụng AI đang trở thành vấn đề đáng quan tâm.

Với vai trò quản lý nhà nước, Bộ KH&CN đã tiến hành phân loại mức độ rủi ro của AI thành ba nhóm: Rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp; đồng thời đưa ra các cơ chế nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng AI.

Dưới góc độ quan điểm cá nhân, Bộ trưởng cho biết gần đây, một số nước tiên tiến đã bắt đầu hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI, nhất là học sinh ở các cấp học thấp. 

"Tôi đồng tình với cách tiếp cận này. Chúng ta cũng nên xem xét việc hạn chế sử dụng AI, đặc biệt ở bậc học thấp. Khi học sinh đã trưởng thành, có nhận thức đầy đủ hơn, việc phát huy khả năng sử dụng AI để đặt câu hỏi, tìm kiếm thông tin là rất tốt. Nhưng đối với trẻ nhỏ, cần cân nhắc kỹ vấn đề này", Bộ trưởng nói.

Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề cập những rủi ro trong ứng dụng AI, trong đó có việc sử dụng công nghệ để giả mạo chữ ký, hình ảnh, giọng nói, chữ viết nhằm lừa đảo, tống tiền. Việc học sinh, sinh viên lạm dụng AI để giải bài tập, làm bài thi cũng đặt ra nhiều lo ngại.

Đại biểu cũng cho rằng việc đánh giá năng lực AI hiện còn hạn chế, chưa có đủ kết quả kiểm chứng độc lập về độ chính xác và chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia riêng đối với hệ thống AI rủi ro. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp ngăn ngừa các hành vi vi phạm.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ KH&CN đã xây dựng khung đánh giá, phân loại AI theo ba mức độ rủi ro.

Đối với hành vi sử dụng công nghệ "deepfake" để giả mạo khuôn mặt, giọng nói con người và các hành vi tương tự, Bộ trưởng cho biết Luật Trí tuệ nhân tạo và Nghị định hướng dẫn thi hành đã có những quy định cụ thể.

Theo đó, có ba nhóm đối tượng liên quan gồm: Nhà phát triển là đơn vị tạo ra các nền tảng AI; tổ chức triển khai là đơn vị đưa nền tảng AI vào Việt Nam hoặc trực tiếp tổ chức triển khai; và người sử dụng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, ba nhóm đối tượng này có mối quan hệ hữu cơ và cần phối hợp thực hiện trách nhiệm của mình.

Một yêu cầu bắt buộc hiện nay là các nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn. Nếu không thực hiện việc gắn nhãn theo quy định thì sẽ bị coi là vi phạm pháp luật Việt Nam.

Bên cạnh các quy định pháp luật và giải pháp công nghệ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc bảo vệ trẻ em trước những mặt trái của AI.

Theo Bộ trưởng, AI có thể tạo ra hoặc làm giả khuôn mặt, giọng nói, nhưng không thể thay thế tình cảm, trí tuệ và nhân cách của con người.

Bộ trưởng cho rằng sự quan tâm, đồng hành của cha mẹ có ý nghĩa quan trọng. Khi cha mẹ dành nhiều thời gian hơn cho con cái, thường xuyên trò chuyện và chia sẻ, trẻ sẽ có thêm khả năng nhận diện, tự bảo vệ trước những thủ đoạn lừa đảo và tác động tiêu cực của công nghệ AI.

Theo Bộ trưởng, các mối quan hệ tình cảm trong gia đình ngày càng gắn bó, các thành viên chia sẻ với nhau nhiều hơn cũng là một cách giúp trẻ em tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực của công nghệ AI.

Thu Giang