Cần xây dựng ngân hàng hồ sơ thông tin về mộ liệt sĩ tập thể

Tại Hội nghị sơ kết thực hiện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm 2026 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ diễn ra sáng 25/6, Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến (Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam) đã phân tích, làm rõ những khó khăn, điểm nghẽn cũng như đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thiếu thông tin là "điểm nghẽn" lớn nhất

Theo Đại tá Bùi Yên Tĩnh, thông tin là yếu tố quyết định trực tiếp đến hiệu quả, kết quả, thời gian và công sức trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng các nguồn thông tin hiện nay đang gặp nhiều khó khăn.

Trước hết, nguồn thông tin trong nước ngày càng cạn kiệt. Những thông tin dễ, rõ đều đã được khai thác và sử dụng trong thời gian qua, hiện còn lại các thông tin khó và không rõ ràng.

Bên cạnh đó, các nhân chứng ngày càng giảm do tuổi cao, sức yếu, trí nhớ không còn minh mẫn. Nguồn thông tin từ bản đồ địa hình, địa vật cũng gặp hạn chế khi không gian thực tế đã có nhiều thay đổi, làm giảm độ tin cậy của dữ liệu. Các kết quả tìm kiếm, quy tập trong thời gian gần đây chủ yếu dựa vào thông tin do người dân cung cấp, mang tính thụ động, nhỏ lẻ và ngẫu nhiên.

Đối với nguồn thông tin từ nước ngoài, hiệu quả khai thác vẫn chưa tương xứng với khối lượng thông tin được cung cấp và thu thập. Theo Đại tá Bùi Yên Tĩnh, thông tin được khai thác chưa mang tính hệ thống, xâu chuỗi và tập trung; các tổ chức phối hợp trong nước nghiên cứu, khai thác thông tin còn mang tính tự phát, chưa bài bản; phương pháp tiếp nhận, xử lý thông tin chưa phát huy được ưu thế về tính linh hoạt và công nghệ.

Như vậy, có thể thấy rằng thiếu thông tin, đặc biệt là những thông tin được xác minh, kiểm chứng có độ tin cậy đang là "điểm nghẽn" đối với công tác tìm kiếm quy tập và một phần nào đó đối với công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tìm kiếm hài cốt liệt sĩ

Để tháo gỡ khó khăn, nhóm chuyên môn đề xuất Ban Chỉ đạo Quốc gia chỉ đạo rà soát các nguồn thông tin hiện có trong và ngoài nước để xây dựng "Ngân hàng hồ sơ thông tin về mộ liệt sĩ tập thể", gắn với các trận đánh và các sự kiện cụ thể.

Cùng với đó, cần tổ chức chia sẻ thông tin, phối hợp với các quân khu, địa phương liên quan để tiến hành truyền thông có mục tiêu nhằm thu thập thêm thông tin và củng cố hồ sơ thông tin. Từ đó, xác định và kết luận vị trí các mộ liệt sĩ tập thể.

Đồng thời, đề xuất Ban Chỉ đạo các quân khu và các địa phương chủ động thu thập, tìm kiếm các thông tin liên quan đến mộ liệt sĩ tập thể nơi đơn vị đóng quân; cập nhật kịp thời thông tin về mộ liệt sĩ, thông tin quy tập đã thực hiện về Văn phòng Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc cho Ban Chỉ đạo quốc gia để tổng hợp, xâu chuỗi, liên kết với ngân hàng thông tin; tổ chức các bộ phận chuyên trách trong việc tìm kiếm, tiếp nhận, trao đổi, chia sẻ thông tin về mộ liệt sĩ và mộ liệt sĩ tập thể.

Đại tá Bùi Yên Tĩnh cũng thông tin, từ ngày 1/5 đến 15/6/2026, Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia và Tổ giúp việc cho Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà-Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã tiếp nhận, thẩm định và đánh giá 3 hồ sơ về mộ liệt sĩ tập thể do các nhóm chuyên gia nghiên cứu, xây dựng gồm: Hồ sơ về mộ tập thể tại đường Trường Chinh (phường Kon Tum và phường Đăk Cấm, tỉnh Quảng Ngãi); hồ sơ về mộ liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM); hồ sơ về mộ liệt sĩ tập thể tại Câu Nhi (Hải Lăng, Quảng Trị).

Đối với 2 hồ sơ tại Quảng Ngãi và TPHCM, các cơ quan chức năng đã tổ chức hội thảo và đang tiến hành các bước thăm dò phục vụ công tác quy tập. Hồ sơ tại Câu Nhi (Quảng Trị) đã được triển khai các nội dung ban đầu, thời gian tới sẽ tiếp tục thu thập thông tin và tổ chức hội thảo.

Qua quá trình thẩm định, đánh giá và triển khai thực hiện các hồ sơ này, Đại tá Bùi Yên Tĩnh cho biết, có nhiều điểm mới đáng chú ý. Đó là, tính chủ động trong việc tìm kiếm, thu thập thông tin; chủ động xây dựng phương pháp nghiên cứu, xử lý và phân tích thông tin; chủ động phối hợp nghiên cứu và xây dựng hồ sơ. Đây là điểm khác biệt lớn so với trước đây khi việc tiếp nhận thông tin còn mang tính thụ động.

Bên cạnh đó, cách tiếp cận đã theo hướng ưu tiên nghiên cứu, xác định vị trí các mộ liệt sĩ tập thể trên cơ sở xây dựng hồ sơ trận đánh gắn với sự kiện, không gian, thời gian và địa bàn cụ thể.

Đồng thời, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ trong xử lý và phân tích thông tin. Nổi bật là kỹ thuật xử lý ảnh hiện trường, không ảnh, ảnh vệ tinh, kỹ thuật bản đồ, phân tích dữ liệu thông tin, sử dụng công nghệ thăm dò không phá hủy như radar xuyên đất và các phương tiện kỹ thuật khác.

Khai thác hiệu quả các tài liệu lưu trữ tại các trung tâm dữ liệu trong nước và đặc biệt là ở nước ngoài, trong đó có các tài liệu liên quan đến không ảnh, bản đồ, các tài liệu đã được giải mật. Sử dụng các biện pháp tổng hợp thông tin, địa lý học trên nền bản đồ, không ảnh, kết hợp với các thông tin kỹ thuật, lịch sử, thông tin trận đánh và nhân chứng để định vị, xác định chính xác vị trí các mộ liệt sĩ tập thể.

Từ thực tiễn triển khai, Đại tá Bùi Yên Tĩnh kiến nghị cần tăng cường phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin thường xuyên giữa Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia, Tổ giúp việc cho Phó Thủ tướng với Ban Chỉ đạo 515 các quân khu, địa phương trong quá trình hình thành, xây dựng và hoàn thiện các hồ sơ về mộ liệt sĩ tập thể.

Đối với Ban Chỉ đạo quốc gia và Ban Chỉ đạo các địa phương, cần tổ chức truyền thông có mục tiêu theo từng hồ sơ để thu thập thêm nhân chứng, thu thập thông tin, đẩy mạnh khai thác thông tin trong các trung tâm lưu trữ trong và ngoài nước.

Kim Liên