Cắt giảm thủ tục trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường phải gắn với hậu kiểm

Các luật được sửa đổi, bổ sung gồm: Luật Trồng trọt, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi, Luật Thú y, Luật Thủy sản, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Thủy lợi, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Đê điều.

Đề nghị phân cấp gắn với năng lực thực thi, dữ liệu và hậu kiểm

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cơ bản đồng tình việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp là hướng cải cách phù hợp trong dự thảo luật. Tuy nhiên, đề nghị cần tăng cường hậu kiểm và kết nối, chia sẻ dữ liệu, bảo đảm không buông lỏng quản lý.

Đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong xây dựng, tiếp thu, giải trình dự án luật, đại biểu Trịnh Xuân An (tỉnh Đồng Nai) cho rằng, dự thảo luật đã cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, từng bước chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý dựa trên tiêu chuẩn và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Về quản lý, điều tiết quy mô và năng lực sản xuất chăn nuôi, đại biểu cho rằng việc nắm được tổng đàn và điều tiết tổng đàn là hai vấn đề khác nhau. Do đó, cần bổ sung nguyên tắc quản lý, điều tiết năng lực sản xuất dựa trên dữ liệu, dự báo và kết nối cung cầu, với cơ chế quản lý theo 3 cấp độ từ theo dõi, dự báo, công khai dữ liệu đến kiểm soát khi vượt ngưỡng cảnh báo và áp dụng chỉ tiêu, hạn ngạch khi mất cân đối nghiêm trọng…

Đối với mật độ chăn nuôi, đại biểu đề nghị quản lý gắn với sức chịu tải thực tế, trong đó diện tích đất là một tiêu chí; đồng thời xem xét tổng quy mô đàn, công nghệ chuồng trại, năng lực xử lý chất thải, phát thải, an toàn sinh học, khoảng cách an toàn và sức chịu tải môi trường…

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, việc cải cách cần song hành với củng cố năng lực quản lý, bảo đảm "cởi trói" nhưng không buông lỏng, tạo thuận lợi nhưng vẫn kiểm soát rủi ro.

Về phân cấp cho chính quyền địa phương, đại biểu đề nghị bảo đảm nguồn nhân lực chuyên môn, trang thiết bị, đào tạo, tập huấn nghiệp vụ; xây dựng quy trình, tiêu chuẩn thống nhất và hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu liên thông giữa Trung ương và địa phương.

Đối với chuyển từ tiền kiểm sang tự công bố và hậu kiểm tại Luật Trồng trọt và Luật Chăn nuôi, đại biểu đề nghị tăng cường hậu kiểm thực chất đối với vật tư nông nghiệp, quy định rõ trách nhiệm, chế tài đối với việc tự công bố sai sự thật, đồng thời thiết lập cơ chế truy xuất nguồn gốc và công khai thông tin tự công bố để người dân, hiệp hội giám sát…

Góp ý về phân cấp, phân quyền tại Điều 4 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thú y, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (tỉnh Lạng Sơn) đề nghị, cần quan tâm bảo đảm năng lực chuyên môn thú y ở cơ sở.

Theo đại biểu, sau khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, lực lượng cán bộ thú y có sự phân tán, một số cán bộ được tinh giản hoặc chuyển nhiệm vụ. Vì vậy, cần bố trí hợp lý cán bộ thú y, nhất là cấp xã; duy trì đầu mối chuyên môn và cơ chế huy động lực lượng khi xảy ra dịch bệnh, bảo đảm khả năng phát hiện, giám sát và xử lý kịp thời. Tinh gọn bộ máy nhưng không làm suy giảm năng lực phòng, chống dịch bệnh động vật tại cơ sở.

Về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gắn với quản lý rủi ro và năng lực hậu kiểm. Đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát theo hướng rủi ro thấp thì giảm, rủi ro cao có thể giảm tiền kiểm nhưng không buông lỏng công cụ quản lý. Mỗi thủ tục, điều kiện được bãi bỏ cần xác định rõ biện pháp quản lý thay thế, cơ quan chịu trách nhiệm và dữ liệu phục vụ hậu kiểm…

Theo đại biểu Nguyễn Đặng Ân, việc sửa đổi 10 luật là nỗ lực lớn nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp. Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng phân cấp gắn với năng lực thực thi, cắt giảm thủ tục đi đôi với quản lý rủi ro, hậu kiểm và quy định rõ các vấn đề thực tiễn, để luật sớm đi vào cuộc sống, giúp người dân, doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí.

Bãi bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa buông lỏng quản lý

Phát biểu tiếp thu, giải trình làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, dự án Luật chỉ tập trung luật hóa Nghị quyết số 66.19/2026, bổ sung các nội dung về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và không phát sinh chính sách mới.

Bộ trưởng cho biết, trong chương trình lập pháp năm 2027, Chính phủ đã đăng ký với Quốc hội sửa 7 luật, gồm Luật Địa chất và Khoáng sản; Luật Chăn nuôi (gộp Luật Chăn nuôi và Luật Thú y); Luật Trồng trọt (gộp Luật Trồng trọt và Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật); Luật Thủy sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Đê điều và Luật Phòng, chống thiên tai.

Về đề nghị làm rõ cơ chế hậu kiểm, giám sát, chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu trong thực hiện thủ tục hành chính, Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật và các văn bản quy định chi tiết đã quy định phương thức quản lý thay thế tương ứng với từng điều kiện, thủ tục được bãi bỏ hoặc phân quyền. Các phương thức này được thực hiện thống nhất với quy định về thanh tra, kiểm tra, đồng thời gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số và kết nối cơ sở dữ liệu.

Đối với Luật Trồng trọt, trước đề nghị cân nhắc việc bãi bỏ toàn bộ điều kiện buôn bán phân bón, giống cây trồng, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, dự án Luật Đầu tư dự kiến bãi bỏ ngành nghề buôn bán phân bón, giống cây trồng. Do đó, dự án luật này bãi bỏ các điều kiện đầu tư kinh doanh tương ứng để bảo đảm thống nhất. Tuy nhiên, việc bãi bỏ điều kiện không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý nhà nước…

Về lưu giữ hồ sơ, tài liệu phục vụ tự công bố, hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc, dự thảo quy định tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng phải chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ quy định cụ thể nội dung thông tin, hình thức công khai, việc lưu giữ hồ sơ và cung cấp khi có yêu cầu.

Đối với Luật Chăn nuôi, Bộ trưởng cho biết dự thảo Nghị định quy định các hồ sơ, tài liệu về điều kiện sản xuất, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn áp dụng, nguồn gốc, xuất xứ mà tổ chức, cá nhân phải công bố.

"Mục tiêu cao cả nhất của luật này chính là cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, nhưng làm sao để đơn giản nhất, thuận lợi nhất và các tổ chức, cá nhân, người dân được hưởng các lợi ích cao nhất", Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh.

Về năng lực thực hiện phân cấp, phân quyền tại địa phương, Bộ trưởng xác định 3 vấn đề quan trọng là cơ sở vật chất, đội ngũ và quy trình hướng dẫn. Bộ có thể hỗ trợ về quy trình, đội ngũ; các tỉnh cơ bản chủ động về cơ sở vật chất, trường hợp thiếu kinh phí có thể báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để thực hiện theo Luật Đầu tư công.

Diệu Anh