Chiến dịch 500 ngày đêm: Tập trung nghiên cứu hồ sơ 250 trận đánh lớn, hoàn thiện dữ liệu về liệt sĩ

Chiều 13/8, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515), chủ trì buổi làm việc với các bộ, ngành về một số nhiệm vụ trọng tâm của Ban Chỉ đạo.

Đã quy tập 1.715 hài cốt liệt sĩ

Báo cáo tại buổi làm việc, Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa, Cục trưởng Cục Chính sách - Xã hội (Bộ Quốc phòng) cho biết, Chiến dịch 500 ngày đêm tiếp tục được triển khai quyết liệt, tập trung vào tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đến ngày 13/8, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5%. Trong đó, 691 hài cốt được quy tập trong nước, 174 tại Lào và 850 tại Campuchia. Có 13 mộ liệt sĩ tập thể, gồm 5 mộ tại Tuyên Quang và 8 mộ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh.

Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được các địa phương đẩy mạnh, với số lượng trung bình 2.000-3.000 mẫu/ngày. Đến nay đã lấy mẫu tại 124.762 mộ liệt sĩ, đạt 58,4%; 9 địa phương đã hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu.

Công tác rà phá bom mìn đạt 11.793,6/22.725 ha, tương đương 51,9%; riêng vùng lõi Vị Xuyên đạt hơn 91%.

Cùng với các nhiệm vụ chuyên môn, mạng lưới tiếp nhận thông tin đa nền tảng của Chiến dịch được vận hành 24/7. Hệ thống tổng đài cùng báo chí và các kênh truyền thông số đã góp phần thu thập, lan tỏa thông tin về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Riêng đối với Công viên Lê Thị Riêng, báo cáo tại buổi làm việc, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đến ngày 12/8, công tác quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng đã tìm kiếm, quy tập được 293 hài cốt liệt sĩ, gồm 260 bộ hài cốt liệt sĩ đơn và 8 mộ tập thể với 33 bộ hài cốt liệt sĩ. Trong đó, 164 bộ hài cốt liệt sĩ có di vật. 

Đến nay đã thực hiện tìm kiếm khai quật tại 2 rãnh mộ. Rãnh thứ ba đã xác định được vị trí. Đối với rãnh thứ tư và thứ năm, Thành phố Hồ Chí Minh đang tiếp tục thẩm định thông tin do nhân chứng cung cấp.

Dữ liệu nhiều nhưng còn phân tán

Nêu ý kiến tại buổi làm việc, Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến (Bộ Quốc phòng) cho biết, nguồn thông tin phục vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ngày càng tăng về số lượng, chất lượng và đa dạng nguồn. Từ ngày 1/5 đến cuối tháng 7, đã lập 39 hồ sơ mộ liệt sĩ, trong đó 33 hồ sơ đang được rà soát, làm giàu thông tin.

Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu vẫn là thông tin thô, phạm vi rộng. Việc tìm kiếm, quy tập chưa gắn chặt với nghiên cứu hồ sơ trận đánh, tư liệu; công tác ghi chép hồ sơ chưa đầy đủ, khiến việc xác định danh tính liệt sĩ về sau gặp nhiều khó khăn. Việc tiếp nhận, chia sẻ, lưu trữ và phân tích dữ liệu còn phân tán, thiếu quy chuẩn, chưa có bộ phận chuyên trách tại quân khu và địa phương.

Cục Tác chiến đề xuất thành lập các tổ nghiên cứu tại địa phương; ban hành quy trình thống nhất về tiếp nhận, trao đổi, quản lý dữ liệu; đẩy mạnh khai thác các trung tâm lưu trữ trong và ngoài nước và nhanh chóng vận hành Ngân hàng hồ sơ mộ liệt sĩ. Phần lõi của hệ thống dự kiến vận hành trong tháng 8 và đầy đủ trong tháng 9/2026.

Xác định danh tính không thể chỉ dựa vào ADN

Sau khi nghe các ý kiến thảo luận, phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực của Văn phòng Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc và các cơ quan, đơn vị tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Phó Thủ tướng đánh giá cao kết quả tìm kiếm, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng, đồng thời yêu cầu tiếp tục thực hiện với tinh thần thận trọng, quyết tâm cao, hoàn thiện hồ sơ liên quan đến các mộ tập thể.

Về xác định danh tính, Phó Thủ tướng cho rằng việc lấy mẫu hài cốt ở thời điểm này là kịp thời, bởi càng để lâu dưới lòng đất, việc lấy mẫu và bảo quản càng khó khăn. Do đó, cần khẩn trương hoàn thiện điều kiện bảo quản, đồng thời đẩy nhanh nghiên cứu, ứng dụng hệ thống máy móc xác định ADN thế hệ mới.

Tuy nhiên, xác định danh tính liệt sĩ không thể chỉ dựa vào ADN. Trường hợp mẫu ADN bị đứt gãy, không còn khả năng phân tích, cần nghiên cứu phương pháp thực chứng trên cơ sở tổng hợp, đối chiếu nhiều nguồn tư liệu.

Phó Thủ tướng dẫn trường hợp liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, khi thông tin từ gia đình và các hồ sơ được tổng hợp, đối chiếu, qua đó cung cấp cơ sở xác định danh tính. Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nội vụ đánh giá lại quy trình thực chứng và đề xuất phương án triển khai trong thời gian tới.

Tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu

Theo Phó Thủ tướng, bên cạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính, nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là hoàn thiện cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ và hồ sơ liệt sĩ.

Mục tiêu là phấn đấu hoàn thiện cơ bản hệ thống dữ liệu trong năm 2026, đồng thời tiếp tục làm giàu dữ liệu từ các nguồn trong nước và quốc tế.

Văn phòng Ban Chỉ đạo 515 được giao phối hợp với các địa phương, phấn đấu hoàn thành 130 bộ hồ sơ về thông tin liệt sĩ trong năm nay; xây dựng quy trình xử lý hồ sơ mộ liệt sĩ và mộ tập thể theo hướng rõ người, rõ việc, rõ thời gian và sản phẩm đầu ra.

Đồng thời, khẩn trương chuyển 33 bộ hồ sơ hiện có về các địa phương để tiếp tục xử lý; công khai thông tin trên các phương tiện truyền thông nhằm huy động thêm tư liệu từ nhân chứng, thân nhân và các tổ chức, cá nhân.

Văn phòng Ban Chỉ đạo cũng cần phối hợp phân tích, đánh giá các hồ sơ mộ tập thể có thông tin tương đối rõ, trước mắt tập trung vào 3 hồ sơ tại Quảng Trị và Quảng Ngãi.

Phó Thủ tướng yêu cầu Tổ giúp việc tập trung nghiên cứu hồ sơ 250 trận đánh lớn, tận dụng tối đa công nghệ và các nguồn tư liệu hiện có để xác định hồ sơ đã có gì, còn thiếu gì, cần xác thực nội dung nào và bổ sung nguồn tư liệu nào.

Về truyền thông, cần duy trì tinh thần tri ân, phát huy đạo lý "uống nước nhớ nguồn", tập trung vào các hồ sơ mộ tập thể và những trận đánh lớn, qua đó huy động thêm thông tin từ xã hội.

Lấy Công viên Lê Thị Riêng làm mô hình mẫu

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục tìm kiếm, thăm dò, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng theo nguyên tắc thận trọng, chắc chắn, tỉ mỉ, kỹ lưỡng và hiệu quả.

Đến ngày 30/8 cần hoàn thành đánh giá giai đoạn 1, làm rõ kết quả, khó khăn, bài học kinh nghiệm và nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo. Kết quả tại Công viên Lê Thị Riêng cần được coi là mô hình, cách làm mẫu để triển khai đối với các khu mộ tập thể còn thiếu thông tin.

Thành phố đồng thời phải rà soát 12 bộ hồ sơ nghi mộ liệt sĩ tập thể; với những hồ sơ đủ thông tin, tổ chức hội thảo vào đầu tháng 9 để thống nhất phương án thăm dò, khai quật.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Nội vụ hoàn chỉnh cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ, bảo đảm yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống", cơ bản hoàn thành trước ngày 30/10/2026.

Bộ Tài chính phối hợp bố trí kinh phí cho Chiến dịch 500 ngày đêm và các nhiệm vụ trọng tâm của Ban Chỉ đạo; trong đó cần quy định rõ trách nhiệm của UBND các tỉnh trong bảo đảm kinh phí thực hiện nhiệm vụ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần không để chậm thêm ngày nào, tập trung xử lý ngay những nhiệm vụ cấp bách, làm đến đâu chắc đến đó, đồng thời vừa triển khai vừa hoàn thiện phương pháp, tăng cường phối hợp để bảo đảm hoàn thành các mục tiêu tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thu Giang