Chống hàng giả trên mạng: Định danh tài khoản bán hàng, tăng cường truy xuất nguồn gốc

 Hàng giả gây sức ép lên doanh nghiệp và niềm tin người tiêu dùng

Trao đổi với Báo điện tử Chính phủ, Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã chia sẻ về những tác động của tình trạng này đối với nền kinh tế, các giải pháp đang được triển khai và nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Theo ông Trần Đức Đông, tình trạng hàng lậu, hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra nhiều tác động đối với nền kinh tế.

Trước hết, hàng lậu, hàng giả thường có chi phí sản xuất thấp, giá bán rẻ, trực tiếp cạnh tranh thị phần với các doanh nghiệp kinh doanh chân chính. Điều này ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, động lực đầu tư, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh đó, hàng gian, hàng giả, đặc biệt là dược phẩm, thực phẩm và thực phẩm chức năng, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn của người dân, đồng thời làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Một thách thức khác đến từ phương thức, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi. Các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội như Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, dịch vụ chuyển phát nhanh và tài khoản ảo để kinh doanh hàng gian, hàng giả với quy mô lớn.

Thực tế này đặt ra nhiều khó khăn cho công tác quản lý, phát hiện và xử lý vi phạm của các lực lượng chức năng.

Ông Trần Đức Đông cho rằng, những con số xử lý vi phạm phản ánh sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, cùng việc triển khai thực hiện của các bộ, ngành, địa phương và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm làm trong sạch, minh bạch thị trường, bảo đảm an ninh, an toàn và phát triển bền vững.

Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia luôn xác định công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục. Mục tiêu đặt ra là tiến tới chấm dứt tình trạng này. Trong đó, yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị cùng tham gia, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương, cơ quan và lực lượng chức năng.

Kết nối dữ liệu liên ngành, tăng kiểm tra trên không gian mạng

Trước những diễn biến phức tạp và phương thức, thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia tham mưu Ban Chỉ đạo chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp đấu tranh, ngăn chặn.

Một trong những nhiệm vụ được chú trọng là tổ chức tập huấn, đào tạo, nâng cao kỹ năng nhận diện, phát hiện và xử lý vi phạm trên môi trường mạng cho các lực lượng thực thi pháp luật.

Cùng với đó, Văn phòng Thường trực đôn đốc các bộ, ngành, địa phương xây dựng hệ thống dữ liệu theo phân công của Chính phủ, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng như Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Thuế, Ngân hàng và Bưu chính.

Việc kết nối dữ liệu hướng đến mục tiêu chủ động phát hiện, xử lý vi phạm trên không gian mạng; định danh các tài khoản bán hàng, định danh và truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Song song với giải pháp dữ liệu, các lực lượng thực thi được chỉ đạo tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm trên môi trường mạng, thương mại điện tử. Hoạt động này được kết hợp với việc rà soát, xử lý vi phạm tại khâu lưu thông, kho bãi và các điểm tập kết hàng hóa.

Chính phủ đã giao các bộ, ngành xây dựng dữ liệu quốc gia và dữ liệu chuyên ngành. Trong đó, có nhiều danh mục cơ sở dữ liệu liên quan, phục vụ công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Kế hoạch hành động của Chính phủ về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030 cũng giao nhiệm vụ cụ thể về xây dựng dữ liệu và lộ trình thực hiện cho các bộ, ngành liên quan.

Trong phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền, Văn phòng Thường trực tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đôn đốc các bộ, ngành thực hiện đúng lộ trình kết nối, chia sẻ dữ liệu, phục vụ công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng sản phẩm liên quan đến công tác này, tạo hành lang pháp lý cho các đơn vị thực thi.

Việc triển khai các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cũng cần được tiếp tục thực hiện hiệu quả, trong đó có Nghị quyết số 397/NQ-CP, Chỉ thị số 13/CT-TTg, Chỉ thị số 17/CT-TTg và Công điện số 38/CĐ-TTg.

Đối với các lực lượng thực thi như Quản lý thị trường, Hải quan, Công an, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, nhiệm vụ đặt ra là chủ động kiểm tra chuyên ngành, hậu kiểm, nhất là trong lĩnh vực an toàn thực phẩm; phối hợp điều tra, xác minh và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm.

Công tác truyền thông cũng cần được đẩy mạnh, tập trung cảnh báo các phương thức, thủ đoạn lừa đảo gắn mác hàng xách tay, công khai các vụ việc và đối tượng vi phạm, khuyến cáo người tiêu dùng, bảo vệ uy tín thương hiệu Việt.

Cần sự vào cuộc của cả hệ thống và người dân 

Đề cập nhiệm vụ những tháng cuối năm, ông Trần Đức Đông cho biết, nhu cầu tiêu dùng thường tăng cao trong dịp cận Tết Nguyên đán, kéo theo tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả có thể gia tăng.

Trước tình hình này, Văn phòng Thường trực đã chủ động tham mưu Trưởng Ban Chỉ đạo ban hành Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết Đinh Mùi 2027.

Theo đó, đợt cao điểm tập trung đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên tất cả các tuyến, lĩnh vực, địa bàn trong phạm vi toàn quốc, huy động cả hệ thống chính trị và toàn dân tham gia.

Các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng căn cứ nhiệm vụ được giao để chủ động đánh giá tình hình, nhận diện những vấn đề nổi cộm, phức tạp, xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm tra, hậu kiểm, điều tra, phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Kế hoạch cũng đặt yêu cầu tập trung lực lượng, phương tiện và biện pháp để đấu tranh đúng đối tượng chủ mưu, cầm đầu các đường dây, ổ nhóm, tụ điểm phức tạp, qua đó răn đe và phòng ngừa chung.

Về mặt hàng trọng điểm, các lực lượng chức năng tập trung kiểm soát hàng cấm như pháo nổ, thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử; nhóm hàng có giá trị cao, có nguy cơ tăng giá đột biến như vàng, bạc, ngoại tệ, xăng dầu.

Đồng thời, hàng tiêu dùng thiết yếu phục vụ dịp Tết như lương thực, thực phẩm, rượu, bia, bánh kẹo, điện máy và hàng gia dụng cũng thuộc diện được chú trọng kiểm soát.

Một nhiệm vụ khác là quản lý chặt chẽ không gian mạng, thương mại điện tử và thị trường truyền thống, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến hàng cấm, hàng lậu, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ông Trần Đức Đông nhấn mạnh, để đạt mục tiêu ngăn chặn, đẩy lùi và tiến tới chấm dứt tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, bên cạnh nỗ lực của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng, cần có sự chung tay của cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Đối với doanh nghiệp, cần chủ động đăng ký, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc, công nghệ chống giả và số hóa cho các sản phẩm Make in Vietnam.

Doanh nghiệp cũng cần nói không với việc tiếp tay cho hàng cấm, hàng lậu, hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tích cực phối hợp, cung cấp thông tin để lực lượng chức năng phát hiện, xử lý vi phạm.

"Với người tiêu dùng, cần thận trọng khi mua sắm qua các trang mạng xã hội, không sử dụng hàng cấm, hàng lậu, hàng giả và không tham gia tiếp tay cho các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại. Đồng thời, mỗi người dân cần tích cực hưởng ứng, tham gia tố giác các hành vi vi phạm, góp phần cùng các cơ quan chức năng phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả", ông Trần Đức Đông nhấn mạnh.

Anh Minh