Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ dự IPU-152 tại Thổ Nhĩ Kỳ, thăm chính thức Italy

Nhận lời mời của Chủ tịch Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) Tulia Ackson, Tổng Thư ký IPU Martin Chungong, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ và thăm chính thức Cộng hòa Italy từ 11-17/4/2026.

Quốc hội Việt Nam là một thành viên tích cực và có trách nhiệm tại IPU

Được thành lập năm 1889 tại Paris và có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ, Liên minh Nghị viện thế giới (Inter-parliamentary Union - IPU) là một tổ chức quốc tế tập hợp nghị viện các quốc gia có chủ quyền. Với 181 thành viên và 15 thành viên liên kết, IPU là trung tâm của hoạt động ngoại giao Nghị viện khắp thế giới, hoạt động nhằm mục đích vì hòa bình, dân chủ hợp tác giữa các dân tộc và nghị viện các nước. 

Kể từ khi được kết nạp làm thành viên của IPU (tháng 4/1979), Quốc hội Việt Nam là một thành viên tích cực và có trách nhiệm tại diễn đàn này. Việc tham dự các hoạt động của IPU là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các hoạt động ngoại giao nghị viện đa phương của Quốc hội, nhằm thúc đẩy và bảo vệ các lợi ích của Việt Nam, tham khảo quan điểm của các nước về các vấn đề quốc tế, thể hiện quan điểm quốc gia về các mối quan tâm chung trên toàn cầu, tiến hành các hoạt động song phương bên lề với các đối tác mà Việt Nam ít có điều kiện triển khai hoạt động song phương chính thức, góp phần nâng cao vị thế của Quốc hội nói riêng và Việt Nam nói chung trên trường quốc tế. 

Đây cũng là nơi để các đại biểu, cán bộ có thể tiếp cận với nhiều nội dung, kinh nghiệm hoạt động và thực tiễn tốt của các nghị viện trên thế giới để đóng góp cho việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội.

Quốc hội Việt Nam đã đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Nhóm địa chính trị Châu Á - Thái Bình Dương trong khuôn khổ Đại hội đồng IPU vào các năm 2006, 2016. Tháng 11/2021, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Nhóm ASEAN+3 (tiếp quản từ Thái Lan). Đại diện Quốc hội Việt Nam được Đại hội đồng IPU tín nhiệm hai lần bầu vào Ban Chấp hành IPU nhiệm kỳ 4 năm (2007-2011 và 2015-2019). 

Cùng với việc tham gia Ban Chấp hành IPU và được bầu là Phó Chủ tịch IPU năm 2009 và 2019, Việt Nam đã có điều kiện đóng góp trực tiếp và thiết thực hơn vào hoạt động của IPU, thúc đẩy chương trình nghị sự của IPU, vì hòa bình, hợp tác, phát triển bền vững. 

Quốc hội Việt Nam đã chủ trì, đăng cai nhiều hoạt động trong IPU, trong đó nổi bật là Đại hội đồng IPU 132 từ ngày 28/3-2/4/2015 tại Hà Nội với dấu ấn đặc biệt về Tuyên bố Hà Nội thúc đẩy hành động của nghị viện trong việc triển khai các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG); Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 9 (tháng 9/2023) và các hội nghị chuyên đề khu vực khác.

Quốc hội Việt Nam cũng góp phần thúc đẩy quan hệ đối tác nghị viện, ngoại giao nghị viện đa phương khi mời Chủ tịch IPU, Tổng Thư ký IPU tham dự và phát biểu tại các Hội nghị nghị viện khác do Quốc hội Việt Nam tổ chức như Hội nghị thường niên lần thứ 26 của Diễn đàn Nghị viện châu Á-Thái Bình Dương APPF 26 (tháng 1/2018 tại Hà Nội), Đại hội đồng AIPA lần thứ 41 của Hội đồng liên nghị viện ASEAN (tháng 8/2020, tại Hà Nội theo hình thức trực tuyến), Hội nghị nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 9 (tháng 9/2023).

Quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam-Thổ Nhĩ Kỳ phát triển tích cực

Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 7/6/1978. Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại Trung Đông và là cửa ngõ để ta xuất khẩu vào thị trường Trung Đông và Nam Âu. Kim ngạch song phương năm 2025 đạt gần 2,3 tỷ USD (trong đó, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,8 tỷ USD). 

Về đầu tư, tính lũy kế đến tháng 12/2025, Thổ Nhĩ Kỳ có 49 dự án đầu tư còn hiệu lực, với tổng số vốn đăng ký gần 1,754 tỷ USD, đứng thứ 24/146 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam và là nhà đầu tư lớn thứ 2 của khu vực Trung Đông - châu Phi tại Việt Nam. Việt Nam hiện có 1 dự án đầu tư sang Thổ Nhĩ Kỳ trong lĩnh vực dịch vụ với số vốn 850.000 USD.

Quan hệ giữa Quốc hội hai nước gần đây phát triển tích cực; hai bên duy trì các hoạt động trao đổi đoàn, tiếp xúc, tham vấn tại các diễn đàn liên nghị viện mà hai nước là thành viên như IPU, Hội đồng Nghị viện châu Á (APA)…

Thổ Nhĩ Kỳ thường xuyên cử cấc đoàn tham dự các sự kiện Quốc hội Việt Nam đăng cai tổ chức như Đại hội đồng IPU-132 (2015), Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 9 của IPU (2023). Hai Quốc hội đều đã thành lập Nhóm Nghị sĩ hữu nghị. 

Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Italy trong ASEAN

Kể từ khi Việt Nam và Italy thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 23/3/1973, quan hệ chính trị giữa hai nước được củng cố và phát triển nhanh chóng. Đặc biệt, kể từ khi thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vào tháng 1/2013, hai nước tích cực thúc đẩy hợp tác thiết thực và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực: Chính trị, ngoại giao, kinh tế, khoa học, giáo dục, quốc phòng - an ninh, bảo vệ môi trường, kết nối địa phương. Năm 2023, hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 10 năm triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược.

Hai bên duy trì hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương gồm Đối thoại chiến lược thường niên cấp Thứ trưởng Ngoại giao (lần 6 vào tháng 1/2025), Đối thoại chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng (lần 5 vào tháng 7/2025), Ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế (lần 9 vào tháng 1/2025, lần 10 dự kiến 13-15/4/2026); Ủy ban hỗn hợp về hợp tác khoa học và công nghệ (lần 8 vào tháng 5/2024).

Về hợp tác kinh tế - thương mại, kim ngạch thương mại hai chiều tiếp tục tăng, năm 2025 đạt khoảng 7,3 tỷ USD, tăng 6,2% so với năm 2024. Italy là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam trong EU (sau Đức, Hà Lan) và Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Italy trong ASEAN.

Về đầu tư, tính đến nay, Italy có 167 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 633,77 triệu USD, đứng thứ 31/153 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam, chủ yếu trong các ngành giày da, xây dựng, thiết bị vệ sinh, bình nóng lạnh, chế biến thép. Việt Nam hiện có 1 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Italy với tổng vốn đăng ký 682.172 USD trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, đứng thứ 68/85 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư của Việt Nam.

Về du lịch, trong chiến lược phát triển du lịch của Việt Nam, Italy được xác định là một trong những thị trường trọng điểm và rất có tiềm năng.

Hai nước thường xuyên tổ chức các tuần lễ/tháng văn hóa tại Italy và Việt Nam; Năm Việt Nam tại Italy và Năm Italy tại Việt Nam nhân dịp năm chẵn, năm tròn kỷ niệm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Về giáo dục - đào tạo, số lượng sinh viên trao đổi tăng ở cả hai chiều. Chính phủ Italy quan tâm hỗ trợ học bổng hàng năm cho sinh viên Việt Nam. Khoa tiếng Italy của Đại học Hà Nội phát triển mở rộng sau 20 năm thành lập. Hai bên đang trao đổi về Chương trình hành động về hợp tác giáo dục cho giai đoạn mới.

Việt Nam và Italy thành lập Ủy ban hỗn hợp (UBHH) về hợp tác khoa học và công nghệ tháng 11/1998, đã tổ chức 8 khóa họp. Hơn 90 dự án hợp tác nghiên cứu chung đã được ký kết, triển khai trên các lĩnh vực thế mạnh của Italy và nhu cầu quan tâm của Việt Nam như công nghệ sinh học và y học, môi trường và biến đổi khí hậu, hợp tác năng lượng hạt nhân, công nghệ thông tin và truyền thông, vật lý ứng dụng, công nghệ bảo tồn và phục hồi di sản văn hóa thiên nhiên, sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo…

Tại Khóa họp UBHH về hợp tác khoa học và công nghệ lần thứ 8 (Rome, 8/5/2024), hai bên đã lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên cho giai đoạn tới gồm: Khoa học nông nghiệp và Thực phẩm, Biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, Xã hội thông tin, Khoa học vũ trụ và quan sát trái đất, Công nghệ bảo tồn và phục chế các di sản văn hóa và thiên nhiên.

Bình Dương và Vĩnh Phúc là những điển hình về các hoạt động hợp tác thương mại, đầu tư với phía Italy; hàng năm định kỳ đều có các hoạt động rà soát, xúc tiến đầu tư. Bình Dương hiện có 8 dự án đầu tư với các doanh nghiệp Italy với tổng số vốn gần 64 triệu USD trong các lĩnh vực công nghiệp chế tạo, sản xuất phụ kiện giày, túi xách thời trang, hàng tiêu dùng và thực phẩm. Trong số 17/63 tỉnh, thành phố có đầu tư của Italy, Vĩnh Phúc là địa phương đứng đầu với các dự án lớn của Piaggio với tổng số vốn đăng ký đạt 165 triệu USD.

Hiện có khoảng 5.500 người Việt Nam sinh sống, làm việc tại Italy. Ta có chương trình giảng dạy tiếng Việt tại Khoa Đông phương học, Đại học Cà Foscari, Venezia với khoảng 27 sinh viên đang theo học.