Chuyển đổi số và AI - yêu cầu tất yếu để ngành du lịch phát triển hiện đại, nhanh chóng và bền vững

Ngày 9/4, trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam (VITM Hà Nội 2026), Tọa đàm "Du lịch Việt Nam - Thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI để phát triển nhanh và bền vững" đã được tổ chức thu hút đông đảo các chuyên gia, các doanh nghiệp du lịch, lữ hành và các công ty công nghệ

Xu hướng du lịch thế giới chuyển từ "số hóa dịch vụ" sang "hệ sinh thái du lịch số"

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, ngành du lịch đã chứng kiến sự phục hồi ngoạn mục và tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2025, ngành du lịch tự hào đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế (tăng 20,5% so với năm 2024), phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa (tăng 24,5%), và đạt tổng thu kỷ lục 1 triệu tỷ đồng (tăng trên 19%)1.

Những con số này không chỉ minh chứng cho sự hồi sinh sau đại dịch mà còn khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên bản đồ du lịch toàn cầu. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng đặt ra những thách thức không nhỏ về áp lực hạ tầng, môi trường, chất lượng dịch vụ và năng lực quản trị. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để ngành du lịch phát triển hiện đại, nhanh chóng và bền vững.

Ông Vũ Thế Bình - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu thực tiễn đối với cả cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội nghề nghiệp, địa phương, điểm đến và từng doanh nghiệp du lịch. Hiện nay, với sự phát triển đột phá của trí tuệ nhân tạo, công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cách khách du lịch tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt dịch vụ, trải nghiệm hành trình và chia sẻ cảm nhận sau chuyến đi.

"AI mở ra nhiều khả năng mới như phân tích xu hướng thị trường, cá nhân hóa sản phẩm, tối ưu hoạt động xúc tiến hoạt động quảng bá du lịch, nâng cao chất lượng phục vụ, hỗ trợ quản trị doanh thu, dự báo dòng khách, điều tiết tải lượng tại điểm đến, tăng cường chăm sóc khách hàng và từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh. Quan trọng hơn, nếu được định hướng đúng, chuyển đổi số và AI không chỉ phục vụ mục tiêu tăng trưởng, mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến theo hướng bền vững", ông Vũ Thế Bình nhấn mạnh.

Ông Vũ Thế Bình cũng chỉ ra rằng, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận quá trình chuyển đổi số của du lịch Việt Nam vẫn còn không ít khó khăn. Dữ liệu còn phân tán; khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu còn hạn chế; năng lực số giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều; đa số doanh nghiệp du lịch là doanh nghiệp nhỏ và vừa nên nguồn lực đầu tư cho công nghệ còn mỏng; trong khi đó, nhân lực vừa hiểu du lịch, vừa có năng lực công nghệ, dữ liệu và AI hiện vẫn còn thiếu.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch Nguyễn Anh Tuấn cho biết, xu hướng du lịch thế giới chuyển từ "số hóa dịch vụ" sang "hệ sinh thái du lịch số" nghĩa là từ số hóa từng khâu riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái du lịch số tích hợp.

Các quốc gia tiên tiến đã hình thành nền tảng dữ liệu du lịch quốc gia, hệ thống quản lý điểm đến thông minh, hệ sinh thái kết nối đa bên (Chính phủ - doanh nghiệp - du khách). Vì vậy, dữ liệu trở thành nền tảng điều hành và ra quyết định, trở thành tài nguyên mới của ngành du lịch.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi số của du lịch vẫn còn không ít khó khăn. Dữ liệu phân tán; khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu còn hạn chế; năng lực số giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều; đa số doanh nghiệp du lịch là doanh nghiệp nhỏ và vừa nên nguồn lực đầu tư cho công nghệ còn mỏng.

Chuyển đổi số và AI giúp ngành du lịch nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế

Còn theo ông Phạm Hà - CEO LuxGroup, ngành du lịch Việt Nam đang đứng trước một thời khắc rất đặc biệt. "Chúng ta đã phục hồi nhanh, tăng trưởng mạnh, và đang bước vào một chu kỳ phát triển mới. Nhưng tôi cho rằng, từ năm 2026 trở đi, câu hỏi quan trọng nhất không còn là làm thế nào để đón nhiều khách hơn. Câu hỏi quan trọng hơn là: chúng ta làm thế nào để phục vụ tốt hơn, vận hành hiệu quả hơn, và tạo ra nhiều giá trị hơn trên mỗi hành trình. Đó là lý do tôi cho rằng du lịch Việt Nam cần bước vào một giai đoạn chuyển đổi kép: Chuyển đổi số để nâng cao năng suất và tăng trưởng xanh để bảo đảm phát triển bền vững", ông Phạm Hà chia sẻ.

Theo ông Phạm Hà, một trong những điểm nghẽn lớn của du lịch Việt Nam hiện nay là năng suất lao động. Chúng ta vẫn đang phụ thuộc nhiều vào con người, vào quy trình thủ công, vào phản xạ tình huống thay vì hệ thống dữ liệu. Điều này làm chi phí tăng, tốc độ xử lý chậm, khó mở rộng quy mô và khó cá nhân hóa trải nghiệm. Thời đại mới không còn là cạnh tranh đơn thuần giữa điểm đến với điểm đến. Đó là cạnh tranh giữa những hệ thống có năng suất cao hơn, ra quyết định nhanh hơn, vận hành xanh hơn và phục vụ khách hàng sâu hơn. Trong bối cảnh đó, AI chính là đòn bẩy năng suất mạnh nhất trong lịch sử du lịch.

Tuy nhiên, ông Phạm Hà cũng cho rằng, AI không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp. AI sẽ định hình lại cách cả một điểm đến vận hành. Hãy hình dung một tương lai nơi mỗi điểm đến có một "bản sao số" – nơi chúng ta có thể dự báo dòng khách, kiểm soát sức chứa, tối ưu tài nguyên và giảm thiểu tác động môi trường theo thời gian thực. Khi đó, chúng ta không còn bị động trước quá tải. Chúng ta chủ động thiết kế trải nghiệm. Và đó là lúc du lịch không chỉ là một ngành kinh tế, mà trở thành một hệ thống được vận hành bằng dữ liệu, được tối ưu bằng công nghệ và được dẫn dắt bởi tư duy bền vững.

"AI giúp doanh nghiệp làm nhanh hơn, làm tốt hơn và làm thông minh hơn. Tại LuxGroup, chúng tôi xem AI không phải là một trào lưu, mà là một hạ tầng vận hành mới. Khi ứng dụng đúng, một nhân sự có thể đạt năng suất tương đương 3–5 người trước đây. Nhưng để AI phát huy hiệu quả, doanh nghiệp không thể chỉ mua công cụ. Doanh nghiệp phải thay đổi cách vận hành. Đó là lý do LuxGroup xây dựng khung phát triển 5G gồm: Green, Digital, Global, Proud và Go Happiness.", ông Phạm Hà nói.

Ông Phạm Văn Thuỷ - Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho hay, ngành du lịch cần tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.

Theo ông Phạm Văn Thuỷ, AI đang hiện diện ở hầu hết các khâu của ngành du lịch, từ phân tích hành vi du khách, dự báo thị trường đến hỗ trợ điều hành. Một trong những lợi ích lớn nhất của AI là cá nhân hóa trải nghiệm. Thông qua dữ liệu lớn, hệ thống có thể nhận diện nhu cầu, sở thích của từng du khách để gợi ý điểm đến, lịch trình, dịch vụ phù hợp. Điều này giúp nâng cao sự hài lòng, đồng thời tăng mức chi tiêu và thời gian lưu trú.

Chuyển đổi số và ứng dụng AI không phải là "chiếc đũa thần" có thể giải quyết mọi khó khăn, nhưng đây chính là con đường tất yếu để du lịch Việt Nam "đi tắt đón đầu", nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế. Công nghệ không thay thế con người, nhưng những người làm du lịch làm chủ được AI chắc chắn sẽ thay thế những người đứng ngoài cuộc đua.

Ông Phạm Văn Thủy cho rằng, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ hỗ trợ. Con người và lòng hiếu khách mới là linh hồn, là bản sắc cốt lõi của ngành du lịch. AI có thể giúp làm việc hiệu quả, nhưng sự chân thành và nụ cười nồng hậu của người làm du lịch Việt Nam mới là những giá trị vô giá, không gì có thể thay thế được.

Do vậy, từ thực tiễn và yêu cầu phát triển của ngành du lịch hiện nay, ông Phạm Văn Thuỷ cho biết, Cục Du lịch Quốc gia sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất và hoàn thiện cơ chế, chính sách, phố hợp chặt chẽ với Hiệp hội Du lịch Việt Nam, các địa phương nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương trong quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và ứng dụng AI.

Diệp Anh