In bài viết

Cô giáo Tày dùng AI dạy trẻ sáng tạo trong kể chuyện

(Chinhphu.vn) - Ở Trường Mầm non Cách Linh, tỉnh Cao Bằng, cô giáo Đinh Thị Huệ có khi bắt đầu một cuộc trò chuyện với học trò bằng tiếng Tày, rồi tìm cách giúp các em mạnh dạn sử dụng tiếng Việt. Cũng từ những khó khăn của trẻ trong lớp, cô tự học công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để những giờ kể chuyện trở nên sinh động hơn.

18/11/2026 14:10

Ở Trường Mầm non Cách Linh, xã Bế Văn Đàn, tỉnh Cao Bằng, cô giáo Đinh Thị Huệ nhiều năm gắn bó với những học trò là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Trong lớp, có những em mới đến trường còn nhút nhát, ít giao tiếp, chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động cùng bạn. Để giúp các em cởi mở hơn, cô luôn chú ý đến tâm lý, hoàn cảnh và những điều gần gũi trong cuộc sống của trẻ.

Là người dân tộc Tày, sinh sống và công tác tại địa phương, cô Huệ hiểu tiếng nói, phong tục và nếp sinh hoạt của các gia đình nơi đây. Sự am hiểu ấy giúp cô tìm được cách gần gũi với trẻ, trao đổi với phụ huynh và đưa những nét văn hóa bản địa vào hoạt động giáo dục. 

Cô giáo Tày dùng AI dạy trẻ sáng tạo trong kể chuyện - Ảnh 1.

Với cô Huệ, các hoạt động vui chơi giúp trẻ mầm non tự tin, mạnh dạn giao tiếp - Ảnh: NVCC

Thấu hiểu văn hóa, hoàn cảnh gia đình để gần gũi với trẻ

Trường Mầm non Cách Linh có 100% trẻ là con em đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện chăm sóc, giáo dục tại gia đình còn hạn chế. Một số phụ huynh đi làm ăn xa, con ở với ông bà; có gia đình còn nuông chiều trẻ, chưa chú trọng rèn kỹ năng tự phục vụ, tính tự lập. Vì vậy, việc phối hợp với gia đình là một phần quan trọng trong công việc của cô Huệ.

Khi trao đổi với phụ huynh, cô luôn cố gắng lắng nghe, tôn trọng phong tục và lựa chọn cách nói phù hợp với từng gia đình. Khi cần thiết, cô sử dụng tiếng Tày để giải thích về chế độ dinh dưỡng, vệ sinh, nền nếp sinh hoạt và việc phối hợp chăm sóc, giáo dục trẻ. Theo cô, cách trao đổi gần gũi giúp phụ huynh hiểu rõ hơn những điều nhà trường đang thực hiện, từ đó tin tưởng và tích cực phối hợp với giáo viên.

Ở lớp, cô cũng chú ý đến tâm lý của từng đứa trẻ. Với những em mới đến trường còn nhút nhát, ít giao tiếp, cô không vội yêu cầu các em phải hòa nhập ngay mà bắt đầu bằng những câu chuyện, tranh ảnh, trò chơi và hoạt động quen thuộc với đời sống hằng ngày. Những lời trò chuyện bằng tiếng mẹ đẻ khi cần thiết giúp trẻ cảm thấy gần gũi, dần cởi mở và mạnh dạn tham gia hoạt động cùng bạn bè.

Cô Huệ còn đưa những câu chuyện, trò chơi dân gian và hình ảnh quê hương vào các hoạt động giáo dục phù hợp với lứa tuổi. Qua những nội dung gần gũi với cuộc sống ở bản làng, trẻ có thêm cơ hội giao tiếp, chia sẻ điều mình biết và tìm hiểu nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. 

Cô giáo Tày dùng AI dạy trẻ sáng tạo trong kể chuyện - Ảnh 2.

Cô Đinh Thị Huệ giúp trẻ tự tin nhập vai và thể hiện câu chuyện theo cách hiểu của mình - ẢNh: NVCC

Ứng dụng AI để con trẻ kể chuyện theo cách của mình

Trong các giờ làm quen với văn học, cô Huệ nhận thấy một số trẻ tuy nói sõi tiếng Việt nhưng vẫn ngại phát biểu trước lớp, kể chuyện chưa sáng tạo hoặc đọc thơ chưa diễn cảm. Trước đây, hoạt động chủ yếu sử dụng tranh ảnh tĩnh và lời kể của giáo viên. Cách tổ chức này chưa tạo được nhiều cơ hội để trẻ tưởng tượng, nhập vai và thể hiện câu chuyện theo cách hiểu của mình.

Ngoài những buổi tập huấn chuyên môn, cô tự học qua tài liệu, video hướng dẫn và trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp. Cô tìm hiểu các công cụ như ChatGPT, Gemini, Canva AI để thiết kế hình ảnh, video minh họa và xây dựng học liệu. Tận dụng máy tính, điện thoại và tivi sẵn có của nhà trường, cô đưa những hình ảnh nhân vật có chuyển động, âm thanh vào giờ kể chuyện. Các em được tham gia đóng vai, thể hiện lời thoại và kể lại câu chuyện theo cách hiểu của mình. Những sản phẩm do AI tạo ra đều được cô kiểm tra, điều chỉnh để bảo đảm nội dung chính xác và phù hợp với độ tuổi.

Điều khiến cô Huệ vui nhất là những học trò trước đây còn rụt rè đã mạnh dạn giơ tay phát biểu, chủ động nhận vai và kể chuyện bằng trí tưởng tượng của mình. Theo cô, khả năng ghi nhớ, diễn đạt và giao tiếp của trẻ cũng từng bước được cải thiện.

Từ những thay đổi trong lớp học, năm học 2025-2026, cô Huệ xây dựng sáng kiến "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI vào tổ chức hoạt động làm quen văn học cho trẻ lớp 5 tuổi A, Trường Mầm non Cách Linh, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kể chuyện, đọc thơ cho trẻ".

Trước đó, năm học 2024 – 2025, một sáng kiến khác của cô, "Ứng dụng công nghệ thông tin vào tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24–36 tháng tuổi tại Trường Mầm non Cách Linh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ, khắc phục tình trạng trẻ thiếu tự tin, thiếu vốn từ trong giao tiếp", được Hội đồng sáng kiến tỉnh Cao Bằng đánh giá đạt, được công nhận về phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng và khả năng nhân rộng cấp tỉnh. Đây là những sáng kiến cô tâm đắc nhất trong quá trình giảng dạy.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong 5 năm học gần đây, cô Huệ có 5 sáng kiến cấp cơ sở và một sáng kiến được công nhận cấp tỉnh. Năm 2026, cô là một trong 70 nhà giáo tiêu biểu được lựa chọn tham dự chương trình gặp mặt nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. 

Cô giáo Tày dùng AI dạy trẻ sáng tạo trong kể chuyện - Ảnh 3.

Cô Đinh Thị Huệ mong có đủ điều kiện để chăm sóc, giáo dục trẻ tốt hơn - Ảnh: NVCC

Để giáo viên vùng cao yên tâm gắn bó với nghề

Việc ứng dụng công nghệ vào giảng dạy ở Trường Mầm non Cách Linh vẫn gặp nhiều trở ngại. Thiết bị dạy học còn hạn chế, đường truyền Internet đôi khi chưa ổn định, trong khi giáo viên phải dành thời gian tự học để sử dụng các công cụ mới. Công việc của giáo viên mầm non cũng khá nặng nề khi phải đồng thời chăm sóc, nuôi dưỡng, bảo đảm an toàn cho trẻ, tổ chức các hoạt động giáo dục và hoàn thành hồ sơ chuyên môn.

Từ thực tế ấy, cô Huệ mong giáo viên vùng cao có thêm điều kiện để thực hiện tốt công việc của mình. Theo cô, các chế độ hỗ trợ hiện hành đã phần nào giảm bớt khó khăn trong cuộc sống, nhưng cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ chăm sóc, giáo dục trẻ vẫn cần được đầu tư thêm, nhất là phòng học chức năng và khu vui chơi. Cô cũng mong có chính sách đãi ngộ phù hợp, tạo điều kiện để giáo viên vùng khó được bồi dưỡng chuyên môn, tiếp cận công nghệ mới.

"Chúng tôi không mong muốn điều gì quá lớn lao, chỉ mong có đủ điều kiện để chăm sóc, giáo dục trẻ tốt hơn, có chính sách đủ thiết thực để giáo viên yên tâm sống với nghề", cô Huệ chia sẻ.

Trong lớp học nhỏ ở Cách Linh, tiếng trẻ lại ríu rít gọi cô: "Cô ơi, giờ kể chuyện đến rồi". 

Thu Trang