Công nghệ thay đổi trải nghiệm xuất nhập cảnh tại cửa ngõ Nội Bài

Vừa bước xuống chuyến bay từ Kuala Lumpur (Malaysia) về Hà Nội, anh Đặng Trung Kiên (31 tuổi) cùng vợ là chị Đoàn Thanh Linh (27 tuổi) nhanh chóng di chuyển theo biển chỉ dẫn dành riêng cho công dân Việt Nam tại khu vực nhập cảnh Nhà ga hành khách T2, Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Đây là lần đầu tiên anh Kiên đi nước ngoài và cũng là lần đầu trải nghiệm cửa kiểm soát xuất nhập cảnh tự động (Autogate). Thay vì đứng chờ trước bục kiểm soát, anh đặt hộ chiếu vào thiết bị đọc, thực hiện các bước nhận diện theo hướng dẫn của hệ thống và hoàn thành thủ tục.

"Tôi thấy cách làm này khá thuận tiện và hiện đại. Việc áp dụng cửa kiểm soát tự động, cùng với tổ chức các làn hành khách rõ ràng, giúp khu vực xuất nhập cảnh văn minh, chuyên nghiệp hơn", anh Kiên chia sẻ.

Theo anh, cửa khẩu hàng không cũng là một trong những nơi đầu tiên hành khách quốc tế tiếp xúc khi đến Việt Nam. Vì vậy, một quy trình được tổ chức khoa học, hiện đại không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn góp phần tạo ấn tượng tốt hơn với du khách nước ngoài.

Trải nghiệm của vợ chồng anh Kiên là một trong những thay đổi dễ nhận thấy tại khu vực xuất nhập cảnh Nội Bài thời gian gần đây.

Thực hiện Đề án 1066 về nâng cao năng lực Cảng hàng không quốc tế Nội Bài bảo đảm an ninh, thông minh, thân thiện của Chính phủ, Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Nội Bài đã triển khai phương án tổ chức các luồng riêng đối với công dân Việt Nam, người nước ngoài và các nhóm hành khách ưu tiên. Việc phân luồng riêng tại khu vực kiểm soát xuất nhập cảnh được chính thức thực hiện từ ngày 30/7/2026.

Thời gian chờ cao điểm giảm gần một nửa

Trung bình mỗi ngày, cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Nội Bài hiện tiếp nhận khoảng 44.000-45.000 lượt hành khách xuất cảnh, nhập cảnh. Trong đó, công dân Việt Nam khoảng 12.000-13.000 lượt, tương đương khoảng 1/3 tổng lượng hành khách.

Tỉ lệ này thay đổi đáng kể theo mùa. Trong cao điểm du lịch hè, công dân Việt Nam thường chiếm khoảng 35-40% lượng người xuất nhập cảnh; vào dịp Tết Nguyên đán có thể lên khoảng 50%.

Riêng tại khu vực nhập cảnh, hai khoảng thời gian thường tập trung đông hành khách nhất là từ 12h-14h30' và 21h-23h.

Với hàng chục nghìn lượt người qua cửa khẩu mỗi ngày, việc tổ chức dòng hành khách có tác động trực tiếp đến thời gian chờ đợi.

Trước đây, khi công dân Việt Nam và người nước ngoài cùng xếp hàng tại khu vực kiểm soát, thời gian chờ trong những thời điểm cao điểm khoảng 28-30 phút. Sau khi tổ chức luồng riêng, thời gian chờ của công dân Việt Nam tại thời điểm đông khách giảm còn khoảng 15-17 phút.

Không chỉ phân lại luồng hành khách, không gian khu vực nhập cảnh cũng được tổ chức lại. Trước đây, khu vực này được bố trí khoảng 800 chỗ đứng. Sau khi Công an cửa khẩu phối hợp với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài thiết kế lại, khả năng bố trí hành khách tại khu vực chờ tăng khoảng 30%, lên khoảng 1.100 chỗ.

Theo Trung tá Nguyễn Thành Nam, Đội trưởng Đội Kiểm soát An ninh Quốc tế 4, việc phân luồng không làm thay đổi quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh, bởi quy trình được Cục Quản lý xuất nhập cảnh ban hành và thực hiện thống nhất tại các cửa khẩu quốc tế. Thay đổi quan trọng nằm ở cách tổ chức thực hiện.

Ngay từ đầu luồng, hành khách đã được cán bộ hướng dẫn vào đúng khu vực làm thủ tục. Việc tách công dân Việt Nam và người nước ngoài cũng giúp cán bộ kiểm soát chuyên trách hơn do thủ tục áp dụng với hai nhóm hành khách có những điểm khác nhau.

Từ đầu năm 2025, hộ chiếu của công dân Việt Nam không thực hiện đóng dấu kiểm chứng khi xuất nhập cảnh. Trong khi đó, với người nước ngoài, cán bộ còn phải kiểm tra điều kiện nhập cảnh như thị thực, thẻ tạm trú hoặc giấy miễn thị thực, thực hiện đóng dấu kiểm chứng và cấp thời hạn lưu trú phù hợp.

"Khi phân thành các luồng riêng, cán bộ tại từng vị trí có thể tập trung xử lý một nhóm đối tượng, vừa thuận lợi cho hành khách, vừa giúp thực hiện các quy định pháp luật và biện pháp nghiệp vụ tốt hơn", Trung tá Nguyễn Thành Nam cho biết.

Đối với công dân Việt Nam, việc có khu vực làm thủ tục riêng còn mang một ý nghĩa khác.

"Khi trở về Việt Nam, công dân Việt Nam có khu vực phục vụ riêng. Điều đó không chỉ tạo thuận lợi trong quá trình làm thủ tục mà còn thể hiện sự trân trọng đối với công dân của mình", Trung tá Nguyễn Thành Nam chia sẻ.

"Chìa khóa" phía sau cửa kiểm soát tự động

Nếu việc phân luồng là thay đổi dễ nhận thấy bằng mắt thường thì phía sau những cửa Autogate là một sự thay đổi sâu hơn trong phương thức kiểm soát xuất nhập cảnh.

Đối với công dân sử dụng hộ chiếu gắn chip và đáp ứng các điều kiện theo quy định, hành khách có thể sử dụng cửa kiểm soát tự động để làm thủ tục. Với người sử dụng hộ chiếu chưa gắn chip nhưng có nhu cầu đi lại thường xuyên, hành khách có thể đăng ký sử dụng Autogate. Quá trình đăng ký mất khoảng 3-5 phút; sau khi hoàn tất và được xác nhận, hành khách có thể sử dụng cửa tự động đến khi hộ chiếu hết hạn.

Tuy nhiên, giá trị của Autogate không đơn thuần nằm ở việc chiếc máy xử lý một hành khách nhanh hơn cán bộ kiểm soát.

Theo Trung tá Nguyễn Thành Nam, thời gian thực hiện các bước kiểm soát đối với một hành khách tại cửa tự động và bục có cán bộ về cơ bản tương đồng. Điểm khác biệt là Autogate tạo thêm các điểm xử lý hành khách hoạt động song song với bục kiểm soát truyền thống.

Có thể hình dung mỗi Autogate như bổ sung thêm một "điểm làm thủ tục", giúp phân tán dòng người, giảm số hành khách phải xếp hàng tại các bục kiểm soát và qua đó rút ngắn thời gian chờ chung.

Trong vài chục giây hành khách đứng trước Autogate, hệ thống sẽ khai thác thông tin từ hộ chiếu, chip điện tử và hồ sơ hành khách đã đăng ký. Các dữ liệu được đối chiếu, sàng lọc nhằm xác định điều kiện xuất nhập cảnh và phục vụ yêu cầu bảo đảm an ninh.

Sau bước kiểm tra thông tin là một lớp xác thực quan trọng khác: Sinh trắc học. Khuôn mặt, vân tay của người đang đứng tại cửa kiểm soát được đối chiếu với dữ liệu đã có trong hệ thống. Chỉ khi thông tin và dữ liệu sinh trắc học đáp ứng yêu cầu xác thực, công dân mới có thể hoàn thành thủ tục nhập cảnh tự động.

Nói cách khác, sự "nhanh" mà hành khách cảm nhận được ở phía trước phải đi cùng quá trình kiểm tra, đối chiếu dữ liệu chặt chẽ ở phía sau.

Thực tế cũng có những trường hợp Autogate không thể xác thực thành công. Chẳng hạn, dấu vân tay bị mờ hoặc đặc điểm nhận diện tại thời điểm sử dụng có sự thay đổi so với dữ liệu được thu thập trước đó. Nếu kết quả không đạt ngưỡng xác thực của hệ thống, cửa tự động sẽ không cho phép hành khách tiếp tục làm thủ tục. Khi đó, hành khách được chuyển sang cán bộ kiểm soát xuất nhập cảnh để kiểm tra, hỗ trợ và xử lý theo quy trình.

Đó cũng là lý do lực lượng công an vẫn được bố trí thường trực tại các cửa tự động. Các cán bộ công an vừa hỗ trợ những người chưa thành thạo công nghệ, nhất là hành khách lớn tuổi, vừa xử lý các vấn đề kỹ thuật và những tình huống phát sinh.

Từ "làm nhanh hơn" đến quản lý thông minh hơn

Theo Thượng tá Nguyễn Lê Vân, Phó Trưởng Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, ứng dụng khoa học công nghệ trong kiểm soát xuất nhập cảnh sẽ tiếp tục được mở rộng.

Bộ Công an đang triển khai thu thập dữ liệu sinh trắc học của người nước ngoài tại cửa khẩu, tạo cơ sở để trong tương lai mở rộng diện hành khách được sử dụng cửa kiểm soát tự động, thay vì chủ yếu phục vụ công dân Việt Nam như hiện nay.

Đây cũng là xu hướng đã được triển khai tại nhiều quốc gia như Singapore, Nhật Bản và các nước châu Âu với mục tiêu tăng sử dụng các hệ thống kiểm soát tự động, giảm những thao tác thủ công nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu quản lý.

Xa hơn, mục tiêu không chỉ dừng lại ở từng chiếc Autogate. Cùng với việc đưa Trung tâm Chỉ huy, điều hành, tác chiến xuất nhập cảnh của Cục Quản lý xuất nhập cảnh vào hoạt động, các hệ thống dữ liệu về xuất nhập cảnh đang được định hướng kết nối, phục vụ tiếp nhận, xử lý thông tin và chỉ huy, điều hành tập trung.

Thượng tá Nguyễn Lê Vân nhấn mạnh, những thay đổi đang diễn ra xuất phát trước hết từ áp lực tăng trưởng của hàng không. Khi lượng hành khách ngày càng lớn, hạ tầng và phương thức tổ chức kiểm soát buộc phải thay đổi để vừa đáp ứng nhu cầu đi lại, vừa bảo đảm các yêu cầu của pháp luật và nghiệp vụ.

Cùng với đó là yêu cầu thực hiện các đề án của Chính phủ về cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực của các cảng hàng không.

Tuy nhiên, trên tất cả còn một yêu cầu quan trọng khác, đó là đổi mới phương thức hoạt động của lực lượng công an theo hướng không chỉ thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội mà còn hỗ trợ, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Anh Thơ