Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thảo luận về nhóm dự án luật thuộc lĩnh vực hành chính, tư pháp

Cụ thể, các dự án luật thuộc nhóm này được xem xét, cho ý kiến gồm: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, các đại biểu đã góp ý cụ thể vào các điều khoản của dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và định hướng chính sách của dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Sau kỳ họp, cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan đã phối hợp tiếp thu, hoàn thiện dự thảo và báo cáo giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội, các cơ quan liên quan.

Đối với dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đây là dự án mới được bổ sung vào Chương trình. Chính phủ giao Bộ Công an chủ trì soạn thảo và phối hợp với các cơ quan khẩn trương hoàn thiện dự thảo trình Hội nghị.

Chính phủ nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

Thảo luận về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), các đại biểu đánh giá cao Chính phủ đã cầu thị, nghiêm túc, khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu nhiều ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, đại biểu Quốc hội, các cơ quan hữu quan và chuyên gia để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo.

Cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Bộ luật Hình sự, các đại biểu góp ý về quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt tại Điều 57; trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại và cá nhân phạm tội dưới danh nghĩa pháp nhân thương mại tại Điều 77; tội vi phạm quy định về xuất cảnh, nhập cảnh, tội ở lại Việt Nam trái phép tại Điều 347...

Các đại biểu cũng góp ý về khoản 1 Điều 23 liên quan đến phòng vệ chính đáng. Có ý kiến cho rằng, quyền phòng vệ chính đáng là căn cứ loại trừ trách nhiệm hình sự lâu đời và phổ quát. Trong lần sửa đổi này, dự thảo đã mở rộng đáng kể các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự trong lực lượng vũ trang tại Điều 28 và trong hoạt động khoa học, công nghệ tại Điều 26. Do đó, đại biểu cho rằng việc hoàn thiện quy định về quyền phòng vệ chính đáng là cần thiết để bảo vệ quyền sống chính đáng của người dân.

Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị quy định rõ nguyên tắc xác định trách nhiệm hình sự của người thiết kế, triển khai hoặc điều khiển hệ thống AI khi AI được dùng làm công cụ thực hiện hành vi phạm tội; bổ sung quy định về thẩm quyền xử lý hành vi phạm tội có yếu tố xuyên biên giới và ghi nhận dữ liệu do AI tạo ra là đối tượng và hành vi phạm tội, cũng như căn cứ xác định thiệt hại khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật tố tụng.

Cũng tại phiên thảo luận, có ý kiến cho rằng có sự chồng chéo giữa các điều luật về tội phạm an ninh mạng tại Chương 20, Chương 21 và tội xâm phạm an ninh quốc gia tại Chương 12 của dự thảo Bộ luật khi hành vi hướng vào hệ thống thông tin quan trọng, dữ liệu bí mật nhà nước hoặc nhằm chống phá Nhà nước, có thể dẫn đến xử lý trùng lặp hoặc không thống nhất. Các đại biểu cũng góp ý về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác tại Điều 134.

Đề cập các tội vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng tại Điều 206, có ý kiến đề nghị nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh tại khoản 1 đối với hành vi của người vay vốn tại tổ chức tín dụng khi mua bán, cho tặng, chuyển nhượng hoặc tiếp tục thế chấp tài sản đã được sử dụng để bảo đảm khoản vay.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, có 10 ý kiến phát biểu tại Hội nghị. Các đại biểu đã phân tích, đề xuất cụ thể đối với nhiều nội dung của dự án Bộ luật, đồng thời góp ý một số điều khoản của các luật liên quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phối hợp với Tổng Thư ký Quốc hội hoàn chỉnh báo cáo tổng hợp, gửi cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, hoàn chỉnh dự án Bộ luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ phối hợp với Chính phủ chỉ đạo các cơ quan tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu và các cơ quan, tổ chức hữu quan, tiếp tục hoàn chỉnh dự thảo Bộ luật và các tài liệu kèm theo, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026).

Làm rõ hơn mô hình tổ chức cơ quan điều tra

Thảo luận về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi luật; đề nghị làm rõ hơn mô hình tổ chức cơ quan điều tra, nguyên tắc phân định thẩm quyền và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Một số đại biểu cho rằng những vấn đề cốt lõi liên quan đến tổ chức, nhiệm vụ và thẩm quyền của cơ quan điều tra cần được quy định rõ trong luật; việc phân công, phân cấp phải gắn với trách nhiệm, cơ chế kiểm tra, giám sát và điều kiện bảo đảm thực hiện, tránh cách hiểu hoặc áp dụng khác nhau.

Đối với hoạt động điều tra tại cơ sở, các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, phân định rõ nhiệm vụ, thẩm quyền của từng chủ thể. Những vụ việc phức tạp, liên quan đến nhiều địa bàn hoặc đòi hỏi nghiệp vụ chuyên sâu cần có cơ chế chuyển giao kịp thời cho cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm quá trình điều tra chặt chẽ, liên tục.

Các đại biểu cũng đề nghị hoàn thiện tiêu chuẩn, cơ chế đánh giá và bổ nhiệm điều tra viên theo hướng thực chất, khách quan; quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tiếp nhận, xử lý ban đầu và chuyển giao vụ việc, nhất là tại các địa bàn đặc thù.

Bên cạnh đó, dự thảo cần cụ thể hóa các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động điều tra, bảo đảm rõ ràng, minh bạch, thuận lợi khi áp dụng. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cần quan tâm hơn đến yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông tin riêng tư và quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị các cơ quan của Quốc hội tổng hợp đầy đủ ý kiến; cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật và các tài liệu liên quan, bảo đảm chất lượng trước khi trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2.

Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) gồm 8 chương, 52 điều, giảm 21 điều so với luật hiện hành. Nội dung sửa đổi tập trung vào tổ chức hệ thống cơ quan điều tra; nhiệm vụ của các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra; tiêu chuẩn, trách nhiệm và thẩm quyền của điều tra viên; quan hệ phối hợp, kiểm soát trong hoạt động điều tra hình sự.

Việc sửa đổi luật nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, phù hợp với mô hình tổ chức mới, khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn. Dự thảo cũng bổ sung các quy định về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động điều tra hình sự.

Nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đóng góp với dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Thảo luận về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các đại biểu cơ bản thống nhất với nội dung dự thảo và đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, giải trình, chỉnh lý. Các đại biểu đồng thời góp ý về trách nhiệm thông báo của người bào chữa; các biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt; thẩm quyền trưng cầu giám định của lực lượng Kiểm lâm.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định ghi nhận những phân tích, đề xuất cụ thể của các đại biểu nhằm hoàn thiện dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ phối hợp với Chính phủ chỉ đạo các cơ quan nghiêm túc tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội và các cơ quan, tổ chức hữu quan, tiếp tục hoàn chỉnh dự thảo và các tài liệu kèm theo, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2.

Dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) đã được Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Sau kỳ họp, cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan đã phối hợp tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã cho ý kiến về việc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự án Bộ luật và có kết luận gửi các đại biểu Quốc hội.

Đánh giá kỹ lưỡng về mức xử phạt vi phạm hành chính

Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) quy định mức phạt tiền tối đa là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tăng 1,5 lần so với luật hiện hành.

Có ý kiến đề nghị cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng mức phạt tiền tối đa để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp.

Ngoài ra, các đại biểu cũng góp ý về mức phạt và thời hiệu xử phạt; giáo dục bắt buộc và đưa đi cai nghiện bắt buộc...

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, các đại biểu đã phân tích, đề xuất cụ thể đối với nhiều nội dung của dự án luật, đồng thời góp ý các điều khoản của những luật liên quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phối hợp với Tổng Thư ký Quốc hội hoàn chỉnh báo cáo tổng hợp, gửi cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, hoàn chỉnh dự án luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ phối hợp với Chính phủ chỉ đạo các cơ quan tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu và các cơ quan, tổ chức hữu quan, tiếp tục hoàn chỉnh dự thảo và các tài liệu kèm theo, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10 tới.

Nguyễn Hoàng