In bài viết

ĐẠI ĐOÀN KẾT PHẢI TRỞ THÀNH MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC, NGUỒN LỰC CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHANH, BỀN VỮNG VÀ VÌ HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN

(Chinhphu.vn) - Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ trân trọng giới thiệu bài viết của PGS.TS. Phạm Minh Chính, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ với tiêu đề: “ĐẠI ĐOÀN KẾT PHẢI TRỞ THÀNH MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC, NGUỒN LỰC CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHANH, BỀN VỮNG VÀ VÌ HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN”.

17/11/2026 05:00
ĐẠI ĐOÀN KẾT PHẢI TRỞ THÀNH MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC, NGUỒN LỰC CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHANH, BỀN VỮNG VÀ VÌ HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN - Ảnh 1.

PGS.TS. Phạm Minh Chính, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ: Xuyên suốt chiều dài lịch sử, đại đoàn kết dân tộc là truyền thống quý báu, là cội nguồn sức mạnh và nhân tố quyết định sự trường tồn, phát triển của dân tộc Việt Nam.

Đại đoàn kết, không chỉ là đại đoàn kết dân tộc, mà còn bao hàm cả việc mở rộng quan hệ, đoàn kết quốc tế, tạo thành sức mạnh tổng hợp cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Xuyên suốt chiều dài lịch sử, đại đoàn kết dân tộc là truyền thống quý báu, là cội nguồn sức mạnh và nhân tố quyết định sự trường tồn, phát triển của dân tộc Việt Nam. Từ ý thức đồng bào chung cội nguồn dân tộc, biểu tượng thiêng liêng cùng chung "một bọc trăm trứng" đến truyền thống nhân ái, nghĩa tình, lịch sử dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam đã khẳng định: khi lòng dân quy tụ, khi sự khác biệt được đặt trong lợi ích chung và khi mỗi người nhận thấy mình là một phần của vận mệnh đất nước, sức mạnh dân tộc được nhân lên, dân tộc ta có thể vượt qua mọi thử thách, bảo vệ độc lập, chủ quyền và kiến tạo tương lai. Bước vào kỷ nguyên mới, trước những biến động sâu sắc của thời đại và khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng, đại đoàn kết phải được nâng tầm từ sức mạnh chính trị - tinh thần thành năng lực nội sinh phát triển quốc gia. Sức mạnh ấy phải được kết tinh thành của cải vật chất, năng suất lao động, việc làm, thu nhập, tăng trưởng kinh tế và chất lượng cuộc sống. Hạnh phúc của Nhân dân là mục tiêu cao nhất và thước đo bền vững nhất của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

I. ĐẠI ĐOÀN KẾT – TRUYỀN THỐNG TỐT ĐẸP, CỘI NGUỒN SỨC MẠNH, ĐỘC LẬP, TỰ CHỦ, TỰ CƯỜNG CỦA DÂN TỘC

Đại đoàn kết dân tộc luôn là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn được kết tinh từ lòng dân, từ sự đồng thuận, gắn kết cộng đồng đã tạo nên bản lĩnh, sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam. Cội nguồn sâu xa của sức mạnh ấy xuất phát từ nhận thức về môi trường sống, không gian sinh tồn và bản sắc văn hóa đa dạng của 54 dân tộc anh em. Ngay từ buổi đầu dựng nước, yêu cầu về khai phá đất đai, trị thủy, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, nền độc lập dân tộc đã hình thành yêu cầu về liên kết, cố kết giữa các cộng đồng cư dân. Trải qua các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần và các thời kỳ lịch sử tiếp nối, mỗi cuộc đấu tranh bảo vệ nền độc lập, mỗi bước củng cố vị thế của một quốc gia thống nhất đều chứng minh quy luật: Lòng dân là gốc rễ của sức mạnh quốc gia, là động lực cho sự nghiệp chấn hưng dân tộc. Khi sức mạnh muôn người kết thành một khối thì quốc gia hưng thịnh, chia rẽ thì cơ đồ suy yếu.

Thực tiễn lịch sử cho thấy, khi đất nước đứng trước những khó khăn, thử thách mang tính bước ngoặt, tinh thần yêu nước, tình dân tộc, nghĩa đồng bào, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng độc lập, tự do lại được khơi dậy, tạo nên thế và lực để bảo vệ chủ quyền, giữ vững giang sơn, mở đường cho phát triển, đem lại cuộc sống bình yên cho Nhân dân. Hội nghị Diên Hồng thời Trần, tư tưởng "khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc", truyền thống đoàn kết toàn dân đánh giặc, cùng tinh thần tương thân tương ái trong đời sống cộng đồng đều phản ánh một chiều sâu văn hóa - chính trị khi đoàn kết trở thành phương thức tồn tại, cách thức tổ chức xã hội và bảo vệ quốc gia. Tư tưởng trọng dân, dân là gốc được hun đúc từ chính thực tiễn hưng vong của đất nước đã trở thành nguyên lý căn bản trong tư tưởng trị quốc, an dân của cha ông ta, như Nguyễn Trãi từng khái quát "đẩy thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân","Thuyền bị lật, mới tin rằng dân như nước"[1]. Bởi vậy, đại đoàn kết không phải là một phương sách chỉ được sử dụng khi đất nước lâm nguy, mà là giá trị văn hóa dân tộc cốt lõi và trở thành vấn đề sống còn, chiến lược xuyên suốt, lâu dài trong sự nghiệp đấu tranh, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề cao tinh thần đại đoàn kết, kết hợp nhuần nhuyễn với chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng tiến bộ của nhân loại để tạo nên một chỉnh thể thống nhất: chủ thể là Nhân dân; nền tảng là liên minh công nhân, nông dân và trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng; hình thức tổ chức quan trọng là Mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi. Người luôn đặt Nhân dân vào vị trí trung tâm của toàn bộ sự nghiệp cách mạng, coi đây chính là chủ thể tạo nên sức mạnh dân tộc: "Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân"[2]; "Dễ mười lần không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong"[3]. Đại đoàn kết toàn dân tộc luôn được thể hiện xuyên suốt trong tư tưởng của Người, là sức mạnh và điều kiện quyết định mọi thắng lợi, "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết, thành công, thành công, đại thành công"[4]. Tuy nhiên, đại đoàn kết luôn phải được xây dựng trên nền tảng Nhân dân, lòng yêu nước và lợi ích chung của dân tộc. Trong Di chúc, bên cạnh khẳng định"Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta"[5], Người còn dặn dò cẩn thận: "Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình"[6]. Đó không chỉ là lời căn dặn giữ gìn sự đồng tâm, hợp lực mà còn là chỉ dẫn về phương thức tạo dựng sự thống nhất, đó là thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên tự phê bình và phê bình, nuôi dưỡng tình đồng chí yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau.

Trong năm nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, "đoàn kết, thống nhất" giữ vị trí đặc biệt: vừa là yêu cầu nội tại của một đảng cách mạng chân chính, vừa là điều kiện để thống nhất ý chí và hành động, tổng hợp sức mạnh Nhân dân. Từ đoàn kết trong Đảng đến đại đoàn kết toàn dân tộc, từ đoàn kết trong nước với đoàn kết quốc tế, với kiều bào Việt Nam ở nước ngoài là mối quan hệ mang tính hữu cơ: Đảng thống nhất để lãnh đạo, nêu gương; Nhân dân tin tưởng để đồng lòng, chung sức; bạn bè, đối tác quốc tế tin cậy để hợp tác, từ đó chuyển hóa ý chí chung thành sức mạnh hiện thực của quốc gia. Đoàn kết rộng rãi nhưng có nguyên tắc, có sự thống nhất trong nội bộ và giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân.

Ngay từ khi ra đời, Đảng ta đã nhận thức sâu sắc rằng, cách mạng là sự nghiệp của Nhân dân và sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ khả năng tập hợp lực lượng, tổ chức và phát huy vai trò của đông đảo quần chúng quanh mục tiêu chung. Năm 1930, Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khởi thảo, đã xác lập những định hướng chiến lược về tập hợp lực lượng cách mạng, hình thành nên khối liên minh giữa giai cấp công nhân, nông dân và trí thức, nòng cốt của khối đại đoàn kết toàn dân: "Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp, phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng"[7]. Qua đó, Đảng từng bước hình thành cơ sở chính trị - xã hội của khối liên minh công nông và trí thức, đồng thời mở rộng mặt trận đoàn kết dân tộc tạo nền tảng để quy tụ sức mạnh của toàn dân. Điểm có ý nghĩa nền tảng trong tư duy chính trị của Đảng ngay từ buổi đầu thành lập là mục tiêu độc lập dân tộc gắn với quyền lợi thiết thực của Nhân dân; lấy việc giác ngộ, tổ chức và phát huy vai trò của quần chúng làm điều kiện để biến mục tiêu cách mạng thành sức mạnh hiện thực. Đây cũng là cơ sở quan trọng để Đảng không ngừng bổ sung, phát triển đường lối đại đoàn kết toàn dân tộc phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn lịch sử, qua đó đã tạo sức mạnh tổng hợp đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Đứng trước mỗi bước ngoặt lịch sử, sức mạnh dân tộc Việt Nam luôn được hình thành từ sự đồng tâm, đồng sức, đồng lòng của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trước khi giành được chính quyền, Đảng đã lấy đại đoàn kết toàn dân tộc làm chiến lược tập hợp lực lượng, lấy độc lập dân tộc làm mục tiêu quy tụ. Sự ra đời của Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Mặt trận Việt Minh) năm 1941, theo chủ trương Hội nghị Trung ương 8 do Nguyễn Ái Quốc chủ trì, đã hiện thực hóa chiến lược ấy, tổ chức các tầng lớp yêu nước thành lực lượng chính trị rộng lớn, tạo tiền đề cho thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Thực tiễn đó khẳng định một nguyên lý: khi chưa có chính quyền, sức mạnh cách mạng trước hết bắt nguồn từ lòng dân, được nhân lên bằng khả năng tổ chức và tập hợp sức dân, ý chí và khát vọng tự do, độc lập của Nhân dân. Ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ lâm thời, đồng bào cả nước đã tích cực đóng góp cho "Quỹ Độc lập", hưởng ứng "Tuần lễ Vàng", biến lòng yêu nước và niềm tin cách mạng thành nguồn lực vật chất cho quốc gia. Cùng với nhiệm vụ bảo vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, toàn dân còn chung sức chống giặc đói, giặc dốt. Phong trào tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, "sẻ cơm nhường áo"[8] góp phần cứu đói, khôi phục đời sống; phong trào Bình dân học vụ huy động người biết chữ dạy người chưa biết chữ, mở rộng cơ hội học tập cho Nhân dân. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, sức mạnh toàn dân kết tinh ở Chiến thắng Điện Biên Phủ. Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, khi miền Nam chưa được giải phóng, sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (1960) cùng với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1955) và Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam (1968) đã quy tụ, phát huy sức mạnh các tầng lớp Nhân dân, gắn kết "hậu phương lớn" miền Bắc và "tiền tuyến lớn" miền Nam, cùng sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, góp phần quyết định làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đó là những minh chứng sinh động cho sức mạnh của đại đoàn kết toàn dân tộc khi được tổ chức, tập hợp và phát huy, chuyển hóa thành sức mạnh chính trị, nguồn lực vật chất, tinh thần và sức mạnh hành động của Nhân dân.

Bước vào công cuộc đổi mới từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (năm 1986), sức mạnh ấy tiếp tục kết tinh tạo thành đồng thuận xã hội, tinh thần năng động, sáng tạo và khả năng huy động nguồn lực cho phát triển, hội nhập. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) đã khái quát bài học về củng cố đoàn kết toàn Đảng, toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế và kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại ở tầm cao mới. Trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, quan điểm của Đảng về đại đoàn kết được bổ sung theo hướng toàn diện, thực chất hơn. Đại hội XI của Đảng tiếp tục làm sâu sắc phương pháp xây dựng khối đại đoàn kết khi nhấn mạnh: "Lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh làm điểm tương đồng; xóa bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thành phần giai cấp, chấp nhận những điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc; đề cao tinh thần dân tộc, truyền thống nhân nghĩa, khoan dung... để tập hợp, đoàn kết mọi người vào mặt trận chung, tăng cường đồng thuận xã hội"[9]. Luận điểm này khẳng định đại đoàn kết tôn trọng những khác biệt chính đáng, không xóa nhòa khác biệt, mà xác lập "mẫu số chung" của lợi ích quốc gia - dân tộc. Đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam là sự thống nhất trong đa dạng. Chính khả năng biến đa dạng thành sức mạnh đã làm nên độ bền lịch sử, năng lực tự chủ và khả năng thích ứng đặc biệt của dân tộc Việt Nam.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) một lần nữa phát triển tư duy lý luận về đại đoàn kết dân tộc, khẳng định đại đoàn kết vừa là đường lối chiến lược, vừa là nền tảng và động lực quan trọng trong xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Cương lĩnh xác định xã hội "do nhân dân làm chủ", các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; đồng thời đề ra phương hướng "xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất"[10]. Đại hội XII của Đảng làm sâu sắc hơn nền tảng xã hội của đại đoàn kết với yêu cầu"giải quyết hài hòa quan hệ lợi ích giữa các thành viên trong xã hội", bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng và bảo đảm Nhân dân được thụ hưởng thành quả đổi mới. Đoàn kết không chỉ được xây dựng trên sự thống nhất về mục tiêu, mà phải được củng cố bằng công bằng về lợi ích, niềm tin và những cải thiện thực chất trong đời sống Nhân dân. Đây là cơ sở để chuyển đồng thuận xã hội thành sức mạnh phát triển bền vững. Đại hội XIII của Đảng tiếp tục đề cao "quyền làm chủ và vai trò tự quản của Nhân dân", gắn phát huy đại đoàn kết với thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng "thế trận lòng dân", phát huy "tính tích cực chính trị - xã hội, trí tuệ, quyền và trách nhiệm của Nhân dân"; đồng thời nhấn mạnh phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng"[11]. Như vậy, đại đoàn kết ngày càng đề cao vai trò chủ thể của Nhân dân, gắn trực tiếp với chất lượng quản trị, quyền làm chủ, sự tham gia, giám sát và thụ hưởng của Nhân dân. Nghị quyết số 43-NQ/TW, ngày 24/11/2023, Hội nghị Trung ương 8, khóa XIII "về tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc" tiếp tục phát triển tư duy đó, đồng thời nhấn mạnh "Đoàn kết trong Đảng là hạt nhân", mở rộng các quan hệ đoàn kết giữa các giai tầng, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam trong và ngoài nước, cùng Nhân dân yêu chuộng hòa bình, tiến bộ trên thế giới. Đại đoàn kết trong điều kiện mới như một hệ thống gắn kết nhiều tầng, trong đó niềm tin, hài hòa lợi ích và khát vọng phát triển trong một thế giới hòa bình giữ vai trò trung tâm. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục kế thừa, đề cao và nhấn mạnh quan điểm"Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển"[12], lấy hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo.

Như vậy, xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc, quan điểm "Dân là gốc" luôn là nền tảng tư tưởng, cội nguồn của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ truyền thống lịch sử "dân như nước", đến tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng của Đảng, nguyên tắc ấy đã được nâng thành quan điểm về nguồn gốc của quyền lực, nguồn lực và thước đo vai trò lãnh đạo, cầm quyền. Nhân dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà là chủ thể tạo ra của cải, tri thức, tham gia, giám sát, đồng kiến tạo và quyết định mức độ thành công của chính sách. Khi quyền làm chủ của Nhân dân được tôn trọng, lợi ích hài hòa, thành quả phát triển được chia sẻ công bằng và tiếng nói của người dân được lắng nghe, niềm tin được củng cố, đại đoàn kết mới có nền tảng xã hội bền vững. Vì vậy, quan điểm "dân là gốc" - thước đo cao nhất của mọi quyết sách, phải được thể chế hóa thành quyền tham gia thực chất, cơ chế lắng nghe, phản hồi và trách nhiệm giải trình cũng như sự công bằng trong phân phối.

Từ thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam, có thể khái quát năm phương diện nổi bật phản ánh sự phát triển trong tư duy lý luận của Đảng và cũng là những yêu cầu mới đặt ra đối với việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Một là, từ coi đại đoàn kết chủ yếu là phương thức tập hợp lực lượng cách mạng đến xác định đó là nguồn lực chiến lược và năng lực phát triển quốc gia. Hai là, từ nhấn mạnh sự thống nhất về mục tiêu chính trị đến coi hài hòa lợi ích, bảo đảm quyền, công bằng trong cơ hội và thụ hưởng là nền tảng vật chất - xã hội của đoàn kết. Ba là, từ vận động, tập hợp sang tăng cường tham gia, đối thoại, giám sát, phản biện, đồng kiến tạo và vai trò chủ thể của Nhân dân. Bốn là, từ phạm vi các giai cấp, tầng lớp và tổ chức truyền thống sang bao quát toàn thể các tầng lớp nhân dân, cộng đồng nghề nghiệp mới, mạng lưới trí thức, doanh nhân, người Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng số và các chủ thể xuyên biên giới, đoàn kết quốc tế. Năm là, từ nhấn mạnh đoàn kết như sức mạnh tinh thần đến đặt niềm tin, chất lượng thể chế, năng lực tổ chức và hiệu quả quản trị vào trung tâm của quá trình chuyển hóa đoàn kết thành sức mạnh hiện thực. Những bước chuyển đó làm sâu sắc hơn điều kiện và cơ chế để đại đoàn kết phát huy vai trò, sức mạnh trong một xã hội ngày càng đa dạng, hiện đại và kết nối.

Nhìn tổng thể, những phương diện này không làm thay đổi các giá trị và nguyên tắc đã được xác lập, mà phản ánh quá trình kế thừa, bổ sung và phát triển, cụ thể hóa đường lối đại đoàn kết toàn dân tộc của Đảng trong điều kiện phát triển mới. Xét ở chiều sâu cấu trúc, đại đoàn kết toàn dân tộc có thể được nhận diện trong hệ giá trị và trên các tầng gắn bó hữu cơ: tầng giá trị là lòng yêu nước, tình đồng chí, nghĩa đồng bào, nhân ái, trách nhiệm, tự lực, tự cường và khát vọng phát triển; tầng lợi ích là sự hài hòa lợi ích quốc gia, lợi ích quốc tế, cộng đồng với quyền và lợi ích hợp pháp về tinh thần, vật chất của cá nhân, doanh nghiệp, các nhóm xã hội; tầng thể chế với dân chủ, pháp quyền, công bằng, minh bạch, trách nhiệm giải trình và cơ chế để Nhân dân tham gia; tầng mạng lưới với sự kết nối, phối hợp giữa Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các lực lượng xã hội trong nước, đồng bào Việt Nam ở nước ngoài; đồng thời mở rộng kết nối với bạn bè quốc tế, các tổ chức, đối tác và lực lượng tiến bộ, yêu chuộng hòa bình trên thế giới; tầng năng lực với khả năng biến các giá trị, lợi ích, thể chế và mạng lưới thành hành động phối hợp, tạo ra kết quả tinh thần và vật chất cụ thể. Yêu nước là mẫu số chung để xác lập đại đoàn kết toàn dân tộc. Hài hòa lợi ích là nền tảng để đoàn kết bền vững. Sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chỉ được phát huy đầy đủ, hiệu quả khi các tầng hệ giá trị này được củng cố, phát huy đồng bộ xuyên suốt.

ĐẠI ĐOÀN KẾT PHẢI TRỞ THÀNH MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC, NGUỒN LỰC CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHANH, BỀN VỮNG VÀ VÌ HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN - Ảnh 2.

Đại đoàn kết ngày càng đề cao vai trò chủ thể của Nhân dân, gắn trực tiếp với chất lượng quản trị, quyền làm chủ, sự tham gia, giám sát và thụ hưởng của Nhân dân.

II. ĐẠI ĐOÀN KẾT TRONG KỶ NGUYÊN MỚI PHẢI TRỞ THÀNH MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC, NGUỒN LỰC CHIẾN LƯỢC VÀ NỀN TẢNG SỨC MẠNH QUỐC GIA

Kỷ nguyên mới đang mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có, những thời cơ để các quốc gia bứt tốc vươn lên khẳng định vị thế trong trật tự thế giới mới, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức ngày càng phức tạp đối với an ninh truyền thống, sự phân hóa lợi ích, nguy cơ chia rẽ xã hội và xói mòn lòng tin. Tuy nhiên, bối cảnh đó không làm thay đổi giá trị cốt lõi của đoàn kết, mà đòi hỏi sự nâng tầm về lý luận, thể chế và phương thức tổ chức đại đoàn kết toàn dân tộc, trên nền tảng kế thừa, phát huy những giá trị truyền thống và nâng cao khả năng nhận diện những thách thức đang hiện hữu.

Trong một thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, trước những thách thức an ninh phi truyền thống mang tính xuyên biên giới, không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết, cũng không quốc gia nào có thể đứng ngoài hoặc tự bảo đảm an toàn trước những nguy cơ đe dọa an ninh toàn cầu. Bảo đảm an ninh vì thế phải bắt đầu từ việc củng cố năng lực tự chủ, tự cường của mỗi quốc gia, đồng thời gắn kết chặt chẽ với hợp tác quốc tế, chủ nghĩa đa phương và trách nhiệm chung; trong đó, các quốc gia có tiềm lực và điều kiện phát triển thuận lợi hơn cần tăng cường chia sẻ, hỗ trợ những quốc gia còn hạn chế về năng lực ứng phó. Trong mỗi quốc gia, yêu cầu đó đòi hỏi phải phát huy tinh thần tự chủ, tự cường, ý chí tự tin, tự hào dân tộc và đề cao trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng và mỗi người dân. Chỉ khi trách nhiệm được kết nối và phát huy đồng bộ, từ cá nhân đến quốc gia, từ quốc gia đến khu vực và toàn cầu, thì sức mạnh tổng hợp mới có thể được hình thành để ứng phó hiệu quả với những thách thức không biên giới. Từ chiều sâu lý luận và thực tiễn có thể khẳng định: đại đoàn kết trong kỷ nguyên mới mang tính toàn dân về chủ thể, toàn diện về lĩnh vực, toàn cầu về không gian, kết nối; là sự thống nhất biện chứng giữa lợi ích, ý chí và hành động, giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, qua đó hình thành sức mạnh tổng hợp quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho độc lập, tự chủ chiến lược, tự cường và phát triển nhanh, bền vững, vì hạnh phúc của Nhân dân.

Nhìn lại quá trình thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, bối cảnh trong nước và thế giới xuất hiện nhiều vấn đề rất mới, nhiều tình huống đặc biệt, bất thường, chưa có tiền lệ như "thiên tai, bão lũ, dịch bệnh; các rủi ro an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống"[13]. Bởi vậy, yêu cầu chủ động "ứng phó kịp thời, hiệu quả thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống"[14] trở thành đòi hỏi cấp thiết. Do đó, Đại hội XIV của Đảng đã đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy về an ninh quốc gia, chính thức xác lập quan điểm an ninh toàn diện, đặt yêu cầu bảo đảm an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển đất nước. An ninh quốc gia trong giai đoạn mới không chỉ là an ninh biên giới, lãnh thổ, mà còn là "an ninh con người, an ninh chế độ, an ninh văn hóa - tư tưởng, an ninh kinh tế - tài chính, an ninh mạng - dữ liệu, an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước"[15]… Trong đó, những đột phá của khoa học - công nghệ như: trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và chuyển đổi số làm cho mối quan hệ giữa phát triển và an ninh ngày càng sâu sắc. Đặc biệt, trên không gian số, "mặt trận" đại đoàn kết đứng trước những thách thức và rủi ro mới. Tin giả, thông tin xấu, độc lan truyền với tốc độ nhanh chóng; trí tuệ nhân tạo có thể bị lợi dụng để tạo ra những nội dung giả mạo ngày càng tinh vi, khó nhận diện; các thuật toán nguy cơ hình thành những "buồng vang", củng cố thiên kiến làm gia tăng phân cực và chia rẽ xã hội. Trong khi đó, mỗi người dân vừa là đối tượng tiếp nhận, vừa là đối tượng sáng tạo, kiểm chứng, thụ hưởng và lan tỏa thông tin. Trên "mặt trận" ấy, gia cường "sức đề kháng" số cho người dân chính là góp phần xây dựng sức mạnh đại đoàn kết trong thời đại số. Chỉ khi thông tin chính xác, tích cực được lan tỏa kịp thời; tiếng nói chính đáng của người dân được lắng nghe và phản hồi thì không gian mạng mới có thể trở thành không gian mở rộng của đồng thuận, sáng tạo và gắn kết xã hội. Trước thủ đoạn chia rẽ trên không gian số và nguy cơ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên trong, cần kết hợp hài hòa giữa "xây" và "chống", trong đó xây là cơ bản, chiến lược, lâu dài, quyết định; chống phải chủ động, kịp thời; đồng thời giải quyết bất bình tích tụ, lấy niềm tin, sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo. Ngoài ra, các thách thức về kinh tế, năng lượng, lương thực, nguồn nước và biến đổi khí hậu cũng khẳng định mọi chính sách an ninh đều có chiều cạnh xã hội và mọi chính sách phát triển đều có hệ quả an ninh. Chuyển đổi năng lượng thiếu công bằng có thể gia tăng tình trạng mất việc làm, bất bình đẳng; chính sách tài nguyên thiếu cân bằng có thể tạo xung đột lợi ích; tăng trưởng bỏ quên nhóm yếu thế có thể làm suy giảm niềm tin.

Những thách thức đó đặt ra bước chuyển lớn về mặt nhận thức đối với các vấn đề an ninh quốc gia - an ninh phi truyền thống, nổi bật bởi tính xuyên biên giới, liên ngành, phi tuyến, lan truyền nhanh và tác động trực tiếp đến con người. Bối cảnh đặt ra yêu cầu đại đoàn kết toàn dân tộc phải trở thành nền tảng chiến lược để xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân vững mạnh; phải kết hợp chặt chẽ thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân với "thế trận lòng dân" vững chắc. "Thế trận lòng dân" được đo bằng mức độ tin cậy vào thiết chế, khả năng hợp tác xã hội, năng lực tự tổ chức của cộng đồng và sự sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm trước các quyết sách lớn. Vì vậy, bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới không chỉ là bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ, chế độ và thiết chế, mà còn là bảo vệ môi trường phát triển an toàn, bảo vệ dữ liệu, cuộc sống, sinh kế, phẩm giá, cơ hội và tương lai của Nhân dân. Bảo đảm an ninh trong điều kiện mới phải gắn với phát triển bao trùm, công bằng trong cơ hội, hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro. Chỉ khi người dân nhìn thấy vị trí của mình trong quá trình phát triển, thấy quyền và lợi ích hợp pháp được bảo vệ, thành quả đổi mới được phân bổ hợp lý, đoàn kết mới bền vững. "Ý Đảng, lòng dân" chỉ thực sự hòa quyện khi mọi chủ trương xuất phát từ thực tiễn, phản ánh đúng lợi ích và khát vọng chính đáng của Nhân dân; mọi chính sách được thực hiện công bằng, có kết quả, mở rộng cơ hội phát triển; mọi cải cách đều nhằm mục tiêu làm cho cuộc sống của Nhân dân tốt đẹp hơn; cán bộ biết lắng nghe, đối thoại, giải quyết việc khó; quyền làm chủ của Nhân dân được thể hiện bằng cơ chế tham gia cụ thể.

Chính từ cách tiếp cận đó, nội hàm của đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được bổ sung và phát triển: Đại đoàn kết không những chỉ là khơi dậy tinh thần trong những hoàn cảnh khó khăn; mà phải trở thành sức mạnh vật chất, một bộ phận cấu thành của năng lực quản trị quốc gia. Quan điểm này đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh "quy tụ và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc để hiện thực hóa mục tiêu phát triển"[16]. Để hiện thực hóa chỉ đạo chiến lược này cần phải nâng tầm đại đoàn kết dân tộc trong bối cảnh mới, theo đó, phải phát huy đại đoàn kết thành mục tiêu bền vững bao trùm, động lực chiến lược và nguồn lực đột phá của sự nghiệp phát triển đất nước. Trong đó, mục tiêu bền vững bao trùm bởi đại đoàn kết vừa là điều kiện phát triển, vừa là thành quả phải được bồi đắp qua các thế hệ. Phát triển không chỉ đo bằng tăng trưởng và của cải, mà còn bằng quyền làm chủ, tiến bộ, công bằng trong cơ hội và thụ hưởng, chia sẻ hài hòa lợi ích, tôn trọng khác biệt chính đáng, sự gắn kết xã hội, niềm tin và hạnh phúc của Nhân dân. Động lực chiến lược chính là việc đại đoàn kết phải quy tụ ý chí, niềm tin, khát vọng và hành động của toàn dân tộc. Tính chiến lược không chỉ ở quy mô tập hợp lực lượng, mà cốt lõi ở khả năng duy trì sự đồng tâm, hiệp lực qua các lĩnh vực, giai đoạn và thế hệ; gắn lợi ích mỗi người với vận mệnh lâu dài của đất nước. Đoàn kết tạo đồng thuận cho cải cách, biến khát vọng thành hành động để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, trước hết là hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số và hai mục tiêu chiến lược 100 năm. Nguồn lực đột phá bởi đại đoàn kết sẽ kết nối, giải phóng và nhân lên các nguồn lực trí tuệ, lao động, vốn, công nghệ và các mạng lưới hợp tác. Tính đột phá thể hiện ở khả năng cộng hưởng những tiềm năng phân tán, tạo chuyển biến về chất trong năng lực phát triển. Đột phá đặt ra là phải tổ chức, huy động và phát huy hiệu quả sức dân, chuyển hóa hiệu quả sức mạnh đại đoàn kết thành nguồn lực tạo lập những giá trị phát triển mới.

Có thể khẳng định, ba nội hàm thống nhất trong một chỉnh thể biện chứng: Đại đoàn kết kiến tạo phát triển; phát triển bồi đắp đại đoàn kết. Trong đó, đại đoàn kết tạo động lực chiến lược; động lực ấy được khơi thông, tổ chức và chuyển hóa thành nguồn lực phát triển thông qua thể chế và cơ chế vận hành phù hợp tạo nên những thành quả đột phá; những thành quả đột phá đó tiếp tục củng cố niềm tin, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và bồi đắp khối đại đoàn kết bền vững. Nhìn từ góc độ đó, sức mạnh đoàn kết không chỉ thể hiện ở khía cạnh cùng chia sẻ khó khăn, mà cao hơn là cùng chuẩn bị, cùng hành động và cùng kiến tạo phát triển vì mục tiêu chung. Đó là sự chuyển biến từ "đến với dân" sang "cùng dân giải quyết vấn đề".

Thực tiễn đất nước ta thời gian qua đã chứng minh cho luận điểm trên. Chính tình yêu thương con người, tình đồng chí, nghĩa đồng bào, tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách với phương châm "ai có gì giúp nấy, ai có công giúp công, ai có của giúp của, ai có ít giúp ít, ai có nhiều giúp nhiều, ai ở đâu thì giúp ở đấy" được phát huy mạnh mẽ, kết tinh thành tinh thần đoàn kết toàn dân tộc, thành sức mạnh tổng hợp quốc gia trong những thời điểm gian khó, hiểm nguy nhất. Đại dịch COVID-19 với những hậu quả nặng nề, chỉ sau một đêm phát động, đã huy động nguồn lực tài chính lớn, thuốc chữa bệnh và nhiều trang thiết bị thiết yếu từ tinh thần đại đoàn kết để kịp thời phục vụ phòng, chống và khắc phục đại dịch hiệu quả. Đồng thời, thành công của "ngoại giao vắc-xin" trong đại dịch COVID-19 là minh chứng sinh động cho sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại[17]. Hay ngay trong mất mát bao trùm bởi sự tàn phá khủng khiếp của siêu bão Yagi[18], điển hình là trận sạt lở đất, lũ quét lịch sử gây bao đau thương đối với bà con Làng Nủ, Nậm Tông, Kho Vàng (Lào Cai), tình yêu thương, lòng sẻ chia và sự chung tay của đồng bào cả nước đã thắp lên hy vọng để những vùng đất ấy được tái sinh. "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng lại, sửa chữa nhà ở cho các gia đình có nhà bị thiệt hại do các đợt thiên tai tại các tỉnh miền Trung[19] cũng góp phần làm sáng rõ mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân khi chủ trương bắt nguồn từ thực tiễn gian khó của đồng bào, đặt tính mạng, sự an toàn và hạnh phúc của Nhân dân lên trên hết, trước hết. Đó là hiện thân của sức mạnh, sức bền của đại đoàn kết toàn dân tộc; là biểu tượng mạnh mẽ của tình đồng chí, nghĩa đồng bào và khả năng chuyển hóa từ giá trị tinh thần sang nguồn lực vật chất giúp người dân vượt qua đau thương, sớm tái thiết cuộc sống. Trong những thời điểm khó khăn nhất, Đảng, Nhà nước với "mệnh lệnh từ trái tim" - mệnh lệnh của lương tri và trách nhiệm với cộng đồng đã lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, đưa nguồn lực đến đúng địa bàn, đúng đối tượng, đúng thời điểm trên tinh thần đại đoàn kết.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, đại đoàn kết phải trở thành năng lực tạo ra của cải, việc làm, thu nhập và nâng cao chất lượng sống, hạnh phúc của Nhân dân. Tinh thần ấy được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khái quát bằng một thông điệp giàu sức gợi mở: "Trong kỷ nguyên mới, đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là truyền thống tinh thần, mà còn là năng lực phát triển quốc gia; là sức mạnh để khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo, tạo đồng thuận xã hội, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đoàn kết trong giai đoạn mới là biết tôn trọng những khác biệt hợp pháp, chính đáng; giải quyết hài hòa lợi ích; lấy mục tiêu chung của quốc gia - dân tộc làm điểm tương đồng; lấy khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc làm ngọn cờ quy tụ mọi người Việt Nam yêu nước"[20]. Khi mục tiêu chung quy tụ ý chí; niềm tin khơi dậy tinh thần tự giác và thúc đẩy sự đóng góp; thể chế xác lập quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm và cách phối hợp; tổ chức thực hiện đưa nguồn lực vào hành động; kết quả được kiểm chứng tạo ra giá trị vật chất và tiếp tục bồi đắp niềm tin thì đại đoàn kết cần được tái định vị với vai trò là chất keo chuyển hóa các nguồn lực vật chất, tinh thần, niềm tin xã hội thành năng lực quản trị xã hội và tiềm lực phát triển quốc gia. Khi đó, đại đoàn kết chính là cơ chế tổng hợp giúp các yếu tố liên kết, cộng hưởng, trong đó an ninh con người là mục tiêu trực tiếp; phát triển bao trùm là nền tảng vật chất; dân chủ và pháp quyền là nền tảng thể chế; văn hóa, lòng yêu nước và niềm tin là nền tảng tinh thần; khoa học, công nghệ và dữ liệu tạo hạ tầng kết nối và động lực đổi mới; Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, cộng đồng, trí thức và kiều bào tạo thành mạng lưới tập hợp, kết nối các nguồn lực; hợp tác quốc tế và chủ nghĩa đa phương mở rộng không gian phát triển và khả năng tiếp cận các nguồn lực bên ngoài. Đoàn kết để kết nối các nguồn lực phân tán, khơi thông hợp tác giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; giữa doanh nghiệp, nhà khoa học và người lao động. Như vậy, đại đoàn kết khơi dậy sức dân, kiến tạo sức nước, bồi đắp hạnh phúc Nhân dân.

ĐẠI ĐOÀN KẾT PHẢI TRỞ THÀNH MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC, NGUỒN LỰC CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHANH, BỀN VỮNG VÀ VÌ HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN - Ảnh 3.

Yêu nước là mẫu số chung để xác lập đại đoàn kết toàn dân tộc. Hài hòa lợi ích là nền tảng để đoàn kết bền vững.

III. CHUYỂN HÓA SỨC MẠNH ĐẠI ĐOÀN KẾT THÀNH THỊNH VƯỢNG QUỐC GIA, HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN

Trong tình hình mới, đại đoàn kết toàn dân tộc phải đáp ứng những biến đổi sâu sắc của môi trường phát triển khi nhiều vấn đề mang tính toàn dân, toàn diện và toàn cầu xuất hiện. Tính toàn dân đòi hỏi phát huy sự tham gia, trách nhiệm và năng lực của mọi tầng lớp Nhân dân, mọi giai tầng trong xã hội, đồng thời bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương. Tính toàn diện đòi hỏi gắn kết phát triển hài hòa kinh tế với văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và môi trường. Tính toàn cầu đòi hỏi kết hợp sức mạnh dân tộc với hợp tác quốc tế trên nền tảng độc lập, tự chủ và lợi ích quốc gia, dân tộc. Phát huy đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới là phát huy đúng tầm vai trò động lực chiến lược, nguồn lực đột phá, kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia để nâng cao năng lực tự chủ, sức chống chịu, chủ động nắm bắt thời cơ và thực hiện các mục tiêu chiến lược, dài hạn của đất nước. Do vậy, cần tập trung vào các giải pháp sau:

Thứ nhất, đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, phát triển tư duy lý luận, củng cố nền tảng chính trị phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới. Bối cảnh mới đang đồng thời làm thay đổi cơ cấu xã hội, các chủ thể, không gian và phương thức tập hợp, kết nối các lực lượng trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Sự chuyển dịch cơ cấu dân cư, giai cấp, tầng lớp xã hội, sự phát triển của đội ngũ doanh nhân, trí thức và tác động ngày càng sâu rộng của hội nhập quốc tế đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác vận động, tập hợp Nhân dân. Vì vậy, đại đoàn kết toàn dân tộc phải thực sự trở thành năng lực phát triển quốc gia, phương châm hành động thường xuyên, có khả năng chủ động phòng ngừa những nguy cơ chia rẽ, hóa giải khác biệt, thích ứng với biến đổi và quy tụ các nguồn lực cho mục tiêu phát triển đất nước. Nhất quán quan điểm không phân biệt thành phần giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo hay quá khứ, lấy lợi ích quốc gia – dân tộc và khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh làm điểm tương đồng để tập hợp, đoàn kết, củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.

Về nền tảng chính trị, cần tiếp tục quán triệt và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 43-NQ/TW ngày 24/11/2023, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII và Văn kiện Đại hội XIV thành quan điểm, nhiệm vụ và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Đặc biệt là tập trung nhiệm vụ "xây dựng và triển khai Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045"[21]. Xây dựng đại đoàn kết trong giai đoạn mới cần gắn trực tiếp với xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; xây dựng nền hành chính kiến tạo, phục vụ Nhân dân; thực hiện tốt quan hệ "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ".

Về lý luận, cần "tổng kết thực tiễn về thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, truyền thống và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc[22]"; làm rõ mối quan hệ giữa đại đoàn kết với dân chủ, pháp quyền, niềm tin xã hội, hài hòa lợi ích, an ninh con người và phát triển bao trùm. Đặc biệt, cần xây dựng luận cứ khoa học về cơ chế chuyển hóa lòng yêu nước thành khát vọng cống hiến, đồng thuận thành hợp tác, trí tuệ và nguồn vốn xã hội thành năng suất, tài sản, việc làm và thu nhập. Xây dựng hệ tiêu chí để xác lập thước đo, đánh giá sức bền và hiệu quả phát huy sức mạnh đại đoàn kết, làm cơ sở hoạch định và thực thi chính sách. Không thể lấy sự đồng nhất thay cho thống nhất; phải tôn trọng khác biệt chính đáng, lấy mục tiêu chung và kết quả phát triển làm cơ sở gắn kết lâu dài. Nâng tầm lý luận phải đi đôi với hoàn thiện thể chế và kiểm chứng trong thực tiễn; lý luận đúng phải soi đường cho hành động hiệu quả, pháp luật tốt phải bảo vệ được lòng dân, chính sách hiệu quả phải tạo ra niềm tin và sức mạnh phát triển.

Thứ hai, phát huy đại đoàn kết toàn dân tộc thành năng lực hành động thực hiện hai mục tiêu chiến lược 100 năm[23] và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số. Hai mục tiêu chiến lược 100 năm phải trở thành khát vọng, ý chí và trách nhiệm chung của toàn dân tộc. Tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong những năm tiếp theo phải là tăng trưởng có chất lượng, thực chất, bao trùm và bền vững. Điều này đòi hỏi sự bứt phá đồng bộ về tư duy, mô hình phát triển, năng suất và tính hiệu quả thực chất theo phương châm "đổi mới để bứt phá, sáng tạo để vươn xa, hội nhập để tiến lên, đoàn kết để vững mạnh"; không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của một cấp, một ngành hay một khu vực kinh tế nào, mà phải trở thành trách nhiệm và hành động chung của toàn xã hội. Như vậy, đại đoàn kết chính là nền tảng quy tụ, gắn kết và phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, khơi dậy sức sáng tạo, huy động sự tham gia chủ động, trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Theo đó, cần phát huy vai trò của giai cấp công nhân trong nâng cao năng suất lao động; giai cấp nông dân trong phát triển nền nông nghiệp thông minh, hiện đại; đội ngũ trí thức, nhà khoa học trong nghiên cứu, sáng tạo và làm chủ công nghệ; đội ngũ doanh nhân trong tổ chức sản xuất, huy động nguồn lực và mở rộng đầu tư; thanh niên trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và tiên phong khai phá những lĩnh vực mới; đồng bào Việt Nam ở nước ngoài trong kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực và thị trường quốc tế.

Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng suất lao động làm những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và phát triển đất nước. Mỗi chương trình phát triển phải xác định rõ chủ thể tham gia, nguồn lực huy động, kết quả và hiệu quả mang lại, nhất là lợi ích thiết thực đối với Nhân dân. Kiên quyết không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô, công bằng xã hội, môi trường và lợi ích lâu dài lấy tốc độ tăng trưởng trước mắt. Cùng với đó, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn cản trở sức sản xuất, khuyến khích hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp, bảo vệ và khuyến khích những người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung; thực hành tiết kiệm, kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chỉ khi mọi người dân đều có cơ hội cống hiến, điều kiện phát triển và được thụ hưởng thành quả phát triển một cách công bằng, xứng đáng, đại đoàn kết mới thực sự trở thành động lực nội sinh bền vững, đưa khát vọng phát triển đất nước thành hiện thực.

ĐẠI ĐOÀN KẾT PHẢI TRỞ THÀNH MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC, NGUỒN LỰC CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHANH, BỀN VỮNG VÀ VÌ HẠNH PHÚC CỦA NHÂN DÂN - Ảnh 4.

Đại đoàn kết phải được nâng tầm từ sức mạnh chính trị - tinh thần thành năng lực nội sinh phát triển quốc gia.

Thứ ba, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thành động lực nội sinh thực hiện đồng bộ "ba đột phá chiến lược"[24]. Ba đột phá chiến lược có quan hệ hữu cơ, tác động và thúc đẩy lẫn nhau, tạo nền tảng và động lực nâng cao năng lực phát triển, sức cạnh tranh và khả năng bứt phá của đất nước. Trong đó, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc phải được chuyển hóa thành nguồn lực, động lực và sức mạnh hành động để thực hiện đồng bộ các đột phá chiến lược. Muốn vậy, phải kết nối ý chí, hài hòa lợi ích, quy tụ nguồn lực, chuyển hóa khát vọng thành hành động theo phương châm: "nguồn lực bắt nguồn từ tư duy, tầm nhìn; động lực bắt nguồn từ sự đổi mới, sáng tạo; sức mạnh bắt nguồn từ nhân dân, doanh nghiệp". Đổi mới càng sâu rộng, càng phải khơi dậy trí tuệ, sáng kiến và tinh thần cống hiến từ cơ sở. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, phát huy vai trò nòng cốt chính trị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, doanh nghiệp đồng hành, Nhân dân là chủ thể tham gia hoạch định, thực thi, giám sát và thụ hưởng thành quả phát triển.

Một là, đột phá về hoàn thiện thể chế phát triển và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi. Phải quán triệt sâu sắc, thể chế hóa đồng bộ quan điểm "Dân là gốc", lấy quyền làm chủ, lợi ích hợp pháp, chính đáng và hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo chất lượng thể chế, hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Thể chế chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi dân chủ được thực hành thực chất, quyền và lợi ích chính đáng được bảo vệ, cơ hội phát triển được mở rộng, công bằng và niềm tin của Nhân dân được củng cố bằng những kết quả cụ thể. Cùng với đó, cần cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách về bình đẳng giữa các dân tộc, bảo đảm an sinh xã hội, chăm lo đời sống Nhân dân, nhất là người có công với cách mạng và các nhóm yếu thế, kiên quyết "không để ai bị bỏ lại phía sau". Phát huy sâu sắc đạo lý "đền ơn đáp nghĩa", "uống nước nhớ nguồn", gắn các hoạt động tri ân nhân Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7 hằng năm) với giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho các thế hệ người Việt Nam. Thống nhất nhận thức về giá trị thiêng liêng của Tổ quốc, về những hy sinh, cống hiến của các thế hệ đi trước trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất và xây dựng đất nước; từ đó củng cố đồng thuận xã hội, quy tụ ý chí, thống nhất hành động, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng chính sách, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông và giải phóng mọi nguồn lực, phát huy sức sáng tạo của toàn xã hội; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; phát huy dân chủ, đối thoại, giám sát và phản biện xã hội, bảo đảm Nhân dân và doanh nghiệp tham gia thực chất vào quá trình hoạch định, thực thi chính sách và thụ hưởng thành quả phát triển. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình; kiên quyết khắc phục tình trạng chính sách đúng nhưng tổ chức thực hiện yếu, chủ trương có nhưng kết quả chậm. Mỗi quyết sách phải xác định rõ trách nhiệm, lộ trình, nguồn lực, cơ chế giám sát và hiệu quả phục vụ Nhân dân. Gắn kết chặt chẽ việc hoàn thiện thể chế phát triển với củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm an ninh con người, chủ động phòng ngừa và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống theo tinh thần Nghị quyết số 147/NQ-CP[25] của Chính phủ.

Hai là, đột phá về phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao. Sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc phải được bồi đắp trên nền tảng phát triển con người, lấy con người làm trung tâm, chủ thể, nguồn lực quan trọng nhất và mục tiêu của sự phát triển. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nhu cầu thị trường lao động và hội nhập quốc tế; chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân và công nhân kỹ thuật có trình độ cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đặc biệt, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác mặt trận, dân vận và chính quyền cơ sở có bản lĩnh chính trị vững vàng, trọng dân, gần dân, hiểu dân, biết lắng nghe, đối thoại, thuyết phục, đề cao trách nhiệm giải trình và quy tụ, phát huy sức mạnh của Nhân dân. Phát triển nguồn nhân lực không chỉ là nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp mà còn phải bồi dưỡng trách nhiệm công dân, ý thức cộng đồng, năng lực hợp tác và tinh thần cống hiến vì lợi ích chung. Đẩy mạnh phong trào "Bình dân học vụ số", tạo cơ hội học tập suốt đời, nâng cao năng lực thích ứng và làm chủ công nghệ cho mọi người dân, giúp mỗi cá nhân chủ động tham gia và thích ứng với những biến đổi của thời đại số. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế phát hiện, thu hút, trọng dụng và sử dụng hiệu quả nhân tài; bảo đảm người có tài năng được giao nhiệm vụ tương xứng, được đánh giá khách quan và đãi ngộ phù hợp với kết quả cống hiến. Đầu tư phát triển con người, nguồn nhân lực chính là đầu tư cho tương lai, tạo nền tảng và sức mạnh nội sinh bền vững của dân tộc.

Ba là, đột phá về xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược như y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, giao thông, năng lượng, đô thị, viễn thông, hạ tầng số và dữ liệu; chú trọng hạ tầng phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu; mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia với tầm nhìn trăm năm, tăng cường liên kết vùng, địa phương và kết nối khu vực, quốc tế. Phát huy sức mạnh đại đoàn kết trong huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội; tạo sự đồng thuận trong triển khai các dự án, nhất là công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư, bảo đảm sinh kế và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và Nhân dân. Hạ tầng không chỉ tạo sự kết nối giữa các vùng, miền và không gian kinh tế mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, thu hẹp khoảng cách phát triển, mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và lan tỏa thành quả phát triển đến mọi người dân.

Như vậy, thể chế mở đường, nguồn nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng, hạ tầng tạo không gian và sức bật. Đại đoàn kết chính là sức mạnh nội sinh kết nối, cộng hưởng cả ba trụ cột trên thành năng lực phát triển quốc gia. Với tinh thần "lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến cùng - đo kết quả", phải biến đồng thuận thành hành động, nguồn lực thành thành quả.

Thứ tư, mở rộng và nâng tầm đại đoàn kết toàn dân tộc trong hội nhập quốc tế chủ động, sâu rộng, thực chất, hiệu quả, góp phần giữ nước từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa lâm nguy. Đại đoàn kết trong điều kiện mới là một hệ thống phát triển gắn kết nhiều tầng trong một thế giới hòa bình; là nguồn lực đối ngoại, kết nối đồng thuận xã hội, trí tuệ, uy tín và mạng lưới người Việt Nam trên toàn thế giới. Trong một thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gay gắt và phụ thuộc lẫn nhau ngày càng sâu sắc, đoàn kết trong nước phải gắn chặt với đoàn kết quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trên nền tảng độc lập, tự chủ, tự cường và đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết; tôn trọng luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi; chủ động tham gia, đóng góp, định hình những quy tắc và quan hệ hợp tác có lợi cho phát triển, hòa bình và ổn định. Trong quan hệ quốc tế, với tư duy biện chứng, phát hiện nhanh, xử lý kịp thời, hiệu quả về đối tác và đối tượng, trên cơ sở kiên định lợi ích quốc gia - dân tộc, Việt Nam chủ động hóa giải bất đồng, mở rộng tương đồng, thêm bạn, bớt thù, vì hòa bình, hợp tác và phát triển dựa trên phương châm "Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế". Phát huy vai trò của Việt Nam tại ASEAN, Liên hợp quốc và các cơ chế đa phương, thực hiện có trách nhiệm các cam kết quốc tế[26]. Gác lại quá khứ, tôn trọng sự khác biệt, hạn chế bất đồng, khai thác điểm đồng, hướng tới tương lai. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ và phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; tăng cường quan hệ giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước, nhất là các lực lượng yêu chuộng hòa bình và tiến bộ. Coi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và là cầu nối đặc biệt về tri thức, công nghệ, thương mại, đầu tư, văn hóa và uy tín đất nước, trong đó đặc biệt là chú trọng giữ gìn bản sắc, văn hoá dân tộc, khơi dậy tình yêu quê hương, gắn bó đất nước của thế hệ trẻ. Cần tăng cường xây dựng cơ chế kết nối trí thức, chuyên gia, doanh nhân trong nước với mạng lưới người Việt Nam ở nước ngoài. Phải tranh thủ thời cơ để kết hợp phát triển thị trường trong nước với mở rộng thị trường quốc tế, tăng sức cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế. Tập trung thu hút có chọn lọc công nghệ lõi, nguồn vốn chất lượng cao, năng lực quản trị tiên tiến, thị trường và chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Hội nhập để nâng cao năng lực nội sinh, mở rộng không gian phát triển và củng cố khả năng chủ động chiến lược. Do đó, hiệu quả hội nhập phải thể hiện ở năng lực tự chủ cao hơn, vị thế quốc tế vững chắc hơn và những lợi ích cụ thể hơn cho doanh nghiệp, người lao động, người dân.

Thứ năm, lấy hợp tác công tư làm phương thức quan trọng để kết nối, huy động và phát huy các nguồn lực xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước. Trong kỷ nguyên mới, nguồn lực phát triển đất nước không chỉ nằm ở ngân sách nhà nước, tài nguyên hay vốn đầu tư, mà còn ở trí tuệ, năng lực sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, niềm tin và khả năng hợp tác của Nhân dân, doanh nghiệp và toàn xã hội. Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc phải gắn kết chặt chẽ với việc khơi thông, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; bảo đảm công khai, minh bạch, chống thất thoát, lãng phí, khuyến khích sáng kiến, đổi mới sáng tạo và lấy lợi ích thiết thực của Nhân dân làm mục tiêu, thước đo. Trong đó, hợp tác công tư không đơn thuần là một hình thức huy động vốn hay phương thức đầu tư, mà còn là cơ chế kết nối, phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước với nguồn vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và tính năng động, sáng tạo của khu vực tư nhân; qua đó mở rộng không gian hợp tác, tạo sự đồng thuận và huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội cho phát triển. Nhà nước không làm thay những gì thị trường và doanh nghiệp có thể thực hiện hiệu quả, nhưng phải giữ vai trò định hướng chiến lược, kiến tạo môi trường pháp lý thuận lợi, bảo đảm lợi ích công, thực hiện đầy đủ trách nhiệm của khu vực công và kiểm soát chặt chẽ các rủi ro phát sinh.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, cần thực hiện nhất quán chủ trương lấy đầu tư công dẫn dắt, kích hoạt và thu hút đầu tư tư nhân, đồng thời huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội cho phát triển đất nước. Đẩy mạnh thực hiện phương châm "5 hóa": số hóa; xanh hóa; tối ưu hóa nguồn lực; thông minh hóa quản trị và hài hòa hóa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, đa dạng hóa các mô hình hợp tác công tư theo quy định của pháp luật, phù hợp với đặc điểm, yêu cầu và hiệu quả của từng lĩnh vực, dự án. Bảo đảm lựa chọn nhà đầu tư công khai, minh bạch, bình đẳng và cạnh tranh; kiên quyết ngăn ngừa việc lợi dụng hợp tác công tư để tạo đặc quyền tiếp cận nguồn lực, trục lợi chính sách hoặc chuyển giao rủi ro bất hợp lý cho Nhà nước và Nhân dân. Bên cạnh đó, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động, tập hợp sự đồng thuận, giám sát và phản biện xã hội; chú trọng giám sát việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân và cộng đồng, nhất là trong các dự án liên quan đến đất đai, môi trường, tái định cư và cung cấp dịch vụ thiết yếu. Lấy hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng huy động và sử dụng vốn, năng suất, chất lượng công trình, năng lực kết nối vùng, giá trị tài sản hình thành, chất lượng dịch vụ, khả năng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống Nhân dân làm những tiêu chí quan trọng để đánh giá từng dự án đầu tư và hiệu quả của hợp tác công tư. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực, kiên quyết phòng, chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí và lợi ích nhóm, bảo đảm mọi nguồn lực được huy động và sử dụng đúng mục đích, hiệu quả, vì lợi ích quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân.

                                                                    ***

Lịch sử dân tộc Việt Nam khẳng định một chân lý: sức mạnh quốc gia bắt nguồn từ lòng dân, được nhân lên bằng sức mạnh đại đoàn kết và kết tinh trong những thành quả phát triển vì Nhân dân. Bước vào kỷ nguyên mới, không chỉ là nền tảng chính trị - xã hội vững chắc, "đại đoàn kết phải chuyển hóa thành mục tiêu, động lực, nguồn lực chiến lược phát triển đất nước nhanh, bền vững và bồi đắp hạnh phúc của Nhân dân"; hạnh phúc của Nhân dân vừa là mục tiêu cao nhất, vừa là thước đo giá trị và hiệu quả của việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết. Điều đó đòi hỏi phải khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, củng cố niềm tin xã hội, hoàn thiện thể chế, kết nối và phát huy trí tuệ, nguồn lực, trách nhiệm và hành động của toàn dân tộc; chủ động kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo thành sức mạnh tổng hợp đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững. Giá trị của đại đoàn kết không chỉ được đo bằng sự đồng thuận xã hội, mà còn được khẳng định bằng năng lực cùng sáng tạo, cùng kiến tạo thịnh vượng và cùng thụ hưởng thành quả phát triển. Khi mỗi người dân có cơ hội phát triển và vươn lên, mỗi gia đình có cuộc sống ấm no, an toàn, mỗi cộng đồng được phát triển công bằng, bao trùm, thì khối đại đoàn kết toàn dân tộc càng được củng cố, sức mạnh quốc gia càng được nhân lên. Với niềm tin và khát vọng đó, dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phát huy truyền thống yêu nước, ý chí tự cường và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, chung sức, đồng lòng, quyết tâm đổi mới và hành động vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội!

PGS.TS. Phạm Minh Chính

Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ


[1] Nguyễn Trãi: Quan hải, Nguyễn Trãi toàn tập, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 1976, tr. 441.

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H.2011, t. 10, tr. 453

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 280

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 119.

[5] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 611.

[6] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 611.

[7] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. III. tr. 3.

[8] Ngày 28/9/1945, Bác Hồ viết bài kêu gọi "sẻ cơm nhường áo" đăng trên tờ Cứu quốc.

[9] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr. 239 - 240

[10] Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011)

[11] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021; t. I, tr.173

[12] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026; t. I, tr.36-37

[13] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Sđd, t. I, tr. 16

[14] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Sđd, t. I, tr. 115

[15] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Sđd, t. I, tr. 113

[16] Phát biểu khai mạc tại Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ngày 05/10/2026.

[17] Quỹ vắc-xin phòng, chống COVID-19 chính thức ra mắt tối 05/6/2021 tại Hà Nội, trở thành biểu tượng sinh động của tinh thần đại đoàn kết, đồng lòng, sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng. Tính đến ngày 31/7/2025, Quỹ đã huy động được hơn 11 nghìn tỷ đồng từ sự đóng góp tự nguyện của các tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân trong, ngoài nước. Trên nền tảng sức mạnh nội sinh đó, cùng với sự chủ động, quyết liệt trong triển khai ngoại giao vắc-xin và sự hợp tác, hỗ trợ của bạn bè quốc tế, Việt Nam đã tạo được bước chuyển ngoạn mục "đi sau về trước", từng bước vượt qua tình trạng khan hiếm vắc-xin, từ một nước tiếp cận vắc-xin muộn đã trở thành một trong 5 quốc gia (có quy mô dân số từ 50 triệu người trở lên) có tỷ lệ bao phủ vắc-xin cao nhất thế giới. Thành quả đó không chỉ khẳng định hiệu quả của chiến lược vắc-xin mà còn là minh chứng sinh động cho sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được kết nối, cộng hưởng với sức mạnh thời đại, thể hiện sâu sắc sự gắn bó giữa ý Đảng và lòng dân.

[18] Siêu bão Yagi (2024) là cơn bão mạnh nhất trên Biển Đông trong 30 năm qua và mạnh nhất trên đất liền Việt Nam trong 70 năm qua; gây thiệt hại nặng về người và tài sản cho nhiều địa phương ở miền Bắc.

[19] "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng lại, sửa chữa nhà ở cho các gia đình bị thiệt hại do các đợt thiên tai tại các tỉnh miền Trung được phát động cuối tháng 11/2025. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân và cộng đồng doanh nghiệp, chỉ sau khoảng một tháng rưỡi triển khai, 34.759 căn nhà bị hư hỏng được sửa chữa, 1.597 căn nhà bị sập, đổ, lũ cuốn trôi được xây dựng lại, giúp người dân có nơi ở an toàn, ổn định.

[20] Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, ngày 12/5/2026.

[21] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Sđd, t. I, tr. 125; Việc Đại hội XIV của Đảng đề ra nhiệm vụ xây dựng Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 đánh dấu một bước ngoặt: đại đoàn kết không chỉ còn là các chủ trương, phong trào vận động mang tính thường xuyên, mà đã trở thành một hệ thống chiến lược dài hạn, đồng bộ với các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ Tổ quốc.

[22] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Sđd, t. I, tr. 125

[23] Phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

[24] Đột phá chiến lược về thể chế và thực thi; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; xây dựng hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

[25] Nghị quyết số 147/NQ-CP, ngày 22/5/2025, của Chính phủ "ban hành Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045".

[26] Việt Nam cam kết các mục tiêu về chống biến đổi khí hậu, mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050; Giai đoạn 2014-2026, Việt Nam ghi dấu ấn trong hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc với gần 1.400 lượt cán bộ, chiến sĩ; 8 thê đội bệnh viện dã chiến tại Nam Sudan và 5 đội công binh tại Abyei, khẳng định trách nhiệm quốc tế.