Đẩy mạnh xã hội hóa: Động lực đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Khung pháp lý vững chắc cho xã hội hóa giáo dục

Chủ trương xã hội hóa giáo dục đã được thể chế hóa đồng bộ qua hệ thống nghị quyết và văn bản quy phạm pháp luật, tiêu biểu là Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục với mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ và trí tuệ nhân tạo đến năm 2030.

Theo đó, việc tăng cường dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời yêu cầu nâng chuẩn năng lực ngoại ngữ của giáo viên và học sinh.

Song song đó, chủ trương khuyến khích xã hội hóa nguồn lực trong lĩnh vực giáo dục đã từng bước được cụ thể hóa trong Luật Giáo dục, cũng như trong hệ thống nghị định và các đề án do Chính phủ ban hành qua nhiều giai đoạn.

Cụ thể, tại Chương trình tổng thể giáo dục phổ thông (ban hành kèm Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) nêu rõ: "trao quyền chủ động và trách nhiệm cho địa phương, nhà trường trong việc lựa chọn, bổ sung một số nội dung giáo dục và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng giáo dục và điều kiện của địa phương, của nhà trường, góp phần bảo đảm kết nối hoạt động của nhà trường với gia đình, chính quyền và xã hội".

Tiếp đó, Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2019 quy định: "Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân đầu tư, đóng góp trí tuệ, công sức, tài sản cho giáo dục" (tại khoản 1 Điều 98).

Đáng chú ý, Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 06/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và sinh hoạt hè cho học sinh đã yêu cầu các địa phương: "Đẩy mạnh xã hội hoá, khuyến khích tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân đóng góp, đầu tư nguồn lực cho giáo dục; ban hành văn bản hướng dẫn, chỉ đạo để các cơ sở giáo dục chủ động liên kết với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia vào các hoạt động giáo dục phù hợp nhằm hỗ trợ việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày bảo đảm chất lượng, hiệu quả, công khai, minh bạch, theo quy định".

Ở tầm chiến lược, Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045" xác định: "Khuyến khích xã hội hoá trong đầu tư dạy học tiếng Anh, dạy học bằng tiếng Anh; có chính sách ưu đãi, đề xuất điều chỉnh quy định để các nhà đầu tư có điều kiện tham gia phát triển dạy học tiếng Anh, dạy học bằng tiếng Anh trên địa bàn. Tổ chức tuyên truyền các chủ trương, cơ chế, chính sách thúc đẩy việc dạy học bằng tiếng Anh; biểu dương, khen thưởng các doanh nghiệp, nhà đầu tư tích cực trong việc thực hiện xã hội hoá".

Mặc dù hành lang chính sách đã được tháo gỡ theo hướng thuận lợi hơn, bài toán cốt lõi vẫn nằm ở việc xây dựng đội ngũ giáo viên đáp ứng đồng thời cả yêu cầu về quy mô lẫn năng lực chuyên môn trong thời gian tới.

Việc hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai vào năm 2045 đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc xây dựng đội ngũ sư phạm vừa đảm bảo số lượng, vừa tinh thông nghiệp vụ. Để đáp ứng lộ trình này, ngành giáo dục dự kiến cần kiện toàn thêm 22.000 giáo viên chuyên trách trước năm 2030, trong đó trọng tâm là huy động 12.000 nhân sự cho bậc mầm non và 10.000 nhân sự cho bậc tiểu học. Song song với việc tuyển mới, công tác bồi dưỡng tại chỗ cũng được chú trọng với mục tiêu hình thành đội ngũ 200.000 giáo viên các bộ môn có đủ năng lực giảng dạy trực tiếp bằng tiếng Anh trong giai đoạn tới.

Trên tinh thần đó, việc hợp tác với các đơn vị tư nhân sẽ tham gia với vai trò là đơn vị hỗ trợ chuyên môn và giải pháp, đồng hành cùng nhà trường trong việc: Tư vấn xây dựng và triển khai chương trình phù hợp định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo; hỗ trợ bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, chuyển giao công nghệ; cung cấp hệ thống học liệu, nền tảng bài giảng số và các ứng dụng AI phục vụ dạy - học, đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số giáo dục...

Đòn bẩy chiến lược nâng tầm chất lượng giáo dục Thủ đô

Nhằm bứt phá chất lượng dạy và học ngoại ngữ, UBND thành phố Hà Nội đã sớm xác định việc đẩy mạnh xã hội hóa và thu hút nguồn lực quốc tế là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Điều này được thể hiện rõ nét qua Kế hoạch số 28/KH-UBND, một văn bản mang tính định hướng chiến lược dựa trên các đề án quốc gia, nhằm giải quyết thực trạng chênh lệch trình độ giữa thành tích mũi nhọn và chất lượng đại trà.

Mặc dù Thủ đô luôn dẫn đầu cả nước về các kỳ thi ngoại ngữ, song thực tế cho thấy kết quả chung của môn tiếng Anh vẫn còn khiêm tốn so với các môn học khác, đồng thời năng lực giao tiếp thực tế với người bản xứ hiện chỉ tập trung chủ yếu ở khu vực nội thành. Trước bối cảnh đó, thành phố đã chủ động tạo cơ chế thuận lợi để các nhà trường xây dựng mô hình liên kết với những trung tâm ngoại ngữ uy tín, từ đó thu hút đội ngũ giáo viên nước ngoài có trình độ tham gia giảng dạy trên tinh thần tự nguyện của phụ huynh và học sinh.

Sự chuyển dịch này không chỉ dừng lại ở việc tăng cường nhân lực mà còn mở rộng ra các chương trình trao đổi giáo viên, học sinh quốc tế và huy động đầu tư vào trang thiết bị, học liệu hiện đại thông qua hình thức xã hội hóa.

Tầm nhìn chiến lược

Hà Nội xác định đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục nhằm huy động tối đa nguồn lực nhân dân vào sự nghiệp phát triển giáo dục. Theo đó, thành phố tập trung xây dựng cơ chế ưu đãi, thu hút tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo. Song song với việc nâng cao chất lượng dạy học ở mọi cấp bậc, thành phố chú trọng thiết lập các cơ chế huy động nguồn lực linh hoạt để phát triển các mô hình liên kết đào tạo cả trong nước và quốc tế. 

Đặc biệt, việc nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh được gắn liền với lộ trình đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong cả công tác chuyên môn lẫn quản lý, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

Bên cạnh đó, ưu tiên thúc đẩy mô hình dạy học song ngữ tại các cơ sở giáo dục hướng tới đáp ứng tiêu chuẩn nhân lực toàn cầu trong thời kỳ mới. Để tạo động lực tự thân cho hệ thống, các cơ quan chức năng cũng đang nghiên cứu giải pháp đẩy mạnh giao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục phổ thông, giúp nhà trường chủ động hơn trong việc tối ưu hóa chất lượng giảng dạy và đáp ứng sát thực nhu cầu học tập ngày càng cao của nhân dân. Tất cả các giải pháp này hợp thành một chỉnh thể thống nhất, hướng tới mục tiêu xây dựng một nền giáo dục Thủ đô hiện đại, tự chủ và giàu tính cạnh tranh.

Tuy nhiên, mọi nỗ lực cải cách chỉ có thể thành công nếu bài toán nâng cao chất lượng đội ngũ sư phạm được giải quyết triệt để. Hiện nay, sự thiếu hụt giáo viên tiếng Anh cả về số lượng lẫn trình độ chuyên môn vẫn là một rào cản lớn trong lộ trình đưa ngoại ngữ này trở thành ngôn ngữ thứ hai tại Việt Nam.

Trước những thách thức thực tế đó, việc đẩy mạnh xã hội hóa thông qua các mô hình liên kết với những trung tâm tiếng Anh có năng lực thực sự được coi là giải pháp mang tính chiến lược và hữu hiệu nhất. Nếu các đơn vị này được đặt dưới cơ chế quản lý chặt chẽ của các cấp có thẩm quyền, với nội dung giảng dạy đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn đề ra, họ sẽ trở thành lực lượng đồng hành tin cậy, giúp bổ khuyết những thiếu hụt về nguồn lực của hệ thống công lập. Sự kết hợp này không chỉ giúp hiện thực hóa chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà nước mà còn tạo ra một hệ sinh thái học tập đa dạng, đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển ngôn ngữ của học sinh trong thời đại mới./.