Đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, chuyển sang hậu kiểm

Ngày 19/8/2026, Chính phủ đã có Tờ trình số 582/TTr-CP trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Trong đó, nội dung đáng chú ý dự thảo Luật đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông.

Theo Bộ Công an - Cơ quan chủ trì soạn thảo, hiện nay, thực hiện Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP thì thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đã được bãi bỏ nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Bản chất của thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy là xem xét, đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật và việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong xây dựng công trình, thiết kế phương tiện giao thông, bảo đảm phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định trước khi đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.

Theo đó, thủ tục kiểm tra nghiệm thu có thể cắt giảm vì gây tốn kém, phát sinh chi phí, thời gian, nguồn nhân lực và phải bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện trong khi nếu chỉ thực hiện một thủ tục là thẩm định thiết kế thì vẫn đạt được mục đích như nêu trên. Đồng thời, tại dự thảo Luật đã bổ sung quy định về cơ chế hậu kiểm đối với chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình trong việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trước đó.

Đề xuất bỏ cấp phép trước khi lưu thông đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy

Theo cơ quan soạn thảo, bản chất của thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy là kiểm tra, kiểm soát về chất lượng sản phẩm trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông trên thị trường. Ngoài ra, trên thực tế đối với vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy có tính chất, đặc điểm, cấu tạo khác nhau được sản xuất, nhập khẩu theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật rất đa dạng và được sử dụng vào mục đích của nhiều lĩnh vực khác nhau, nếu giữ nguyên và quy định chung trong Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hiện hành sẽ không phù hợp, không tương ứng với từng lĩnh vực có liên quan như cơ khí chế tạo, giao thông vận tải, năng lượng, công nghiệp, xây dựng…

Do đó, cần thiết phải quản lý vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy như một loại sản phẩm, hàng hóa và theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Theo đó, để tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi hơn nữa cho tổ chức, cá nhân trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật thì cần thiết rà soát, cắt bỏ quy định về cấp giấy phép và thực hiện việc quản lý theo hướng hậu kiểm.

Việc bãi bỏ thủ tục cấp phép không làm giảm yêu cầu về chất lượng đối với sản phẩm và trách nhiệm quản lý nhà nước. Theo đó, tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sản phẩm và việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa; cơ quan quản lý nhà nước thực hiện công tác hậu kiểm đối với sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Để bảo đảm phục vụ công tác quản lý, truy xuất và hậu kiểm đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, qua rà soát cho thấy dự thảo Luật đã quy định việc kê khai thông tin khi nhập khẩu và trước khi lưu thông trên thị trường và quy định thực hiện quản lý, hậu kiểm theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật là phù hợp với thực tiễn.

Đề xuất bãi bỏ thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ

Đối với đề xuất này, cơ quan soạn thảo lý giải, hiện nay, việc kinh doanh công cụ hỗ trợ, theo quy định hiện hành thì tổ chức, doanh nghiệp phải được cấp đồng thời giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự và giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ; cả hai loại giấy tờ này đều do Bộ Công an cấp. Trên thực tế, hai thủ tục này có nội dung quản lý tương đồng, dẫn đến phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ không cần thiết đối với doanh nghiệp. Vì vậy, để tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an ninh, trật tự thì dự thảo Luật bãi bỏ thủ tục cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, chỉ thực hiện cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự là cần thiết.

Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP, các hồ sơ đề nghị cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hoặc được đóng dấu bưu chính trước ngày 01/7/2026 thì dừng giải quyết thủ tục hành chính, hoàn trả hồ sơ cho cá nhân, tổ chức nếu có yêu cầu nên khi Luật này có hiệu lực không phát sinh hồ sơ đề nghị cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ. Vì vậy, dự thảo Luật không quy định nội dung chuyển tiếp là phù hợp.

Ngoài ra, dự thảo Luật đề xuất cắt giảm thời gian cấp, cấp lại, cấp điều chỉnh giấy phép kinh doanh tiền chất thuốc nổ và giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ. Theo cơ quan soạn thảo, quy định rút ngắn thời hạn cấp giấy phép kinh doanh tiền chất thuốc nổ và giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ từ 5 ngày làm việc xuống 3 ngày làm việc đã được quy định tại Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP và đang có hiệu lực thi hành. Theo đó, quy định của dự thảo Luật là phù hợp, bảo đảm tính khả thi và sẽ tạo thuận lợi tối đa cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh và không làm thay đổi yêu cầu kiểm soát về an toàn, an ninh đối với vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ của cơ quan quản lý nhà nước.

Đề xuất phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ về công an cấp tỉnh

Theo cơ quan soạn thảo, việc phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ từ cấp Bộ về Công an cấp tỉnh là phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bảo đảm rõ thẩm quyền, trách nhiệm và phù hợp với năng lực tổ chức thực hiện của địa phương.

Dự thảo Luật hiện nay không quy định cụ thể tên cơ quan, đơn vị thực hiện là phù hợp nhằm bảo đảm tính ổn định, lâu dài của Luật và việc giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định cụ thể cơ quan, đơn vị thuộc công an cấp tỉnh, trực tiếp là Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thực hiện sẽ bảo đảm linh hoạt khi có thay đổi về tổ chức bộ máy mà không phải sửa Luật. Đồng thời, việc phân quyền cũng giúp rút ngắn đầu mối, tạo thuận lợi trong tiếp nhận, thu hồi, quản lý vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và tăng tính chủ động của địa phương.

Anh Thơ