Bộ Y tế đề xuất nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ cấp hưu trí xã hội

Một số tồn tại, hạn chế về chính sách cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung

Theo Bộ Y tế, hiện nay, mức chuẩn trợ giúp xã hội theo quy định tại các Nghị định số 20/2021/NĐ-CP, Nghị định số 176/2025/NĐ-CP, Nghị định số 76/2024/NĐ-CP vẫn còn rất thấp, chưa đảm bảo mức sống tối thiểu và thiếu tính tương đồng với các chính sách bảo hiểm xã hội, giảm nghèo hay ưu đãi người có công. 

Cụ thể, mức chuẩn 500.000 đồng/tháng hiện chỉ tương đương 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị theo quy định mới (Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo khu vực nông thôn là 2.200.000 đồng/tháng, khu vực đô thị là 2.800.000 đồng/tháng). 

Trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng CPI giai đoạn 2024-2026 tăng bình quân trên 3,5%/năm (dự kiến tăng gần 12% sau 3 năm), đặc biệt là nhóm hàng lương thực tăng nhanh, việc giữ nguyên mức trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội đang khiến đời sống của đối tượng thụ hưởng chính sách ngày càng khó khăn.

Bên cạnh đó, hệ thống chính sách hiện nay vẫn còn khoảng trống lớn về các định mức chi phí sinh hoạt, chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng bảo trợ xã hội. Cụ thể, chưa có quy định đồng bộ về định mức chi phí sinh hoạt chi tiết (bao gồm: trang phục, đồ dùng cá nhân, chăm sóc sức khỏe, học tập, phục hồi chức năng và vui chơi giải trí) cũng như thiếu các định mức về đầu tư hạ tầng, sửa chữa và mua sắm trang thiết bị chuyên dụng cho cơ sở trợ giúp xã hội để phục vụ công tác chăm sóc, điều trị, phục hồi chức năng cho đối tượng bảo trợ xã hội. 

Sự thiếu hụt các căn cứ pháp lý này dẫn đến tình trạng phân bổ ngân sách giữa các địa phương và cơ sở không thống nhất, gây khó khăn trực tiếp cho công tác lập dự toán và quyết toán. Việc bổ sung các định mức này là yêu cầu cấp thiết để chuẩn hóa điều kiện chăm sóc tối thiểu, nâng cao chất lượng phục hồi chức năng và hỗ trợ đối tượng bảo trợ xã hội hòa nhập cộng đồng....

Do đó, để đáp ứng kịp thời yêu cầu cấp bách về an sinh xã hội mà không làm gián đoạn việc thực thi các chính sách hiện hành, việc ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung các nội dung còn bất cập tại các Nghị định số 20/2021/NĐ-CP, Nghị định số 76/2024/NĐ-CP và Nghị định số 176/2025/NĐ-CP là hết sức cần thiết. 

Việc tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung bất cập này sẽ giúp sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ khó khăn cho các địa phương trong công tác áp dụng và tổ chức thực hiện, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách trợ giúp xã hội trong tình hình mới. 

Đề xuất nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ cấp hưu trí xã hội

Theo Bộ Y tế, hiện nay, mức chuẩn trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội 500.000 đồng/tháng là mức thấp nhất trong hệ thống an sinh xã hội. Nếu chỉ điều chỉnh tăng 8% (lên 540.000 đồng/tháng), mức trợ cấp này vẫn chưa đạt tới 25% chuẩn nghèo nông thôn và chưa đầy 20% chuẩn nghèo đô thị. 

Để bảo đảm thực hiện lộ trình tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội trong mối tương quan với các chính sách xã hội khác, sự công bằng giữa các nhóm đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không để bỏ sót đối tượng; không ai bị bỏ lại phía sau, tại dự thảo Nghị định, Bộ Y tế đề xuất nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 đồng/tháng lên 600.000 đồng/tháng (tăng 20%). Tùy theo khả năng cân đối của ngân sách, tốc độ tăng giá tiêu dùng và tình hình đời sống của đối tượng bảo trợ xã hội, cơ quan có thẩm quyền xem xét, điều chỉnh tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội cho phù hợp; bảo đảm tương quan chính sách đối với các đối tượng khác.

Mức chuẩn 600.000 đồng/tháng giúp tỷ lệ đáp ứng chuẩn nghèo tăng lên đáng kể (đạt 27,3% chuẩn nghèo nông thôn và 21,4% chuẩn nghèo đô thị). Phương án này cụ thể hóa tinh thần Hiến pháp về quyền được bảo đảm an sinh xã hội, giúp đối tượng đủ khả năng chi trả các nhu cầu thiết yếu, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm chính sách an sinh. 

Bổ sung quy định đối với người cao tuổi có người phụng dưỡng nhưng không có khả năng kinh tế, sức khỏe

Tại dự thảo Nghị định, Bộ Y tế đề xuất bổ sung quy định đối với người cao tuổi có người phụng dưỡng nhưng không có khả năng kinh tế, sức khỏe. 

Theo Bộ Y tế, việc bổ sung quy định này về bản chất là sự kế thừa nhóm đối tượng đã được thụ hưởng ổn định từ quy định của Nghị định số 136/2013/NĐ-CP, do đó không tạo ra sự gia tăng đột biến về số lượng đối tượng trên phạm vi toàn quốc. 

Thực tế, tại 10/34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã chủ động ban hành chính sách đặc thù để tiếp tục hỗ trợ nhóm này trong giai đoạn 2021-2025, vì vậy việc đưa vào Nghị định sửa đổi lần này chủ yếu nhằm thống nhất khung pháp lý chung, không gây áp lực mới lên tổng chi ngân sách nhà nước dành cho an sinh xã hội. 

Hơn nữa, số lượng người cao tuổi thuộc hộ nghèo đồng thời có người phụng dưỡng mất khả năng kinh tế hoặc sức khỏe chỉ chiếm một tỷ trọng rất nhỏ và có xu hướng giảm dần nhờ các chính sách giảm nghèo bền vững và độ bao phủ bảo hiểm xã hội ngày càng tăng. 

Việc xác định đối tượng sẽ được thực hiện chặt chẽ, dựa trên sự rà soát thực tế tại địa phương, đảm bảo hỗ trợ đúng diện, đúng điểm tựa, không làm phát sinh chi phí quản lý vận hành mới. Nguồn kinh phí thực hiện sẽ được cân đối trong dự toán chi thường xuyên hằng năm đã được phân bổ cho công tác bảo trợ xã hội, đảm bảo tính khả thi và bền vững của chính sách trong dài hạn.

Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ.

Minh Hiển