Đề xuất nhiều chính sách 'đủ mạnh' để bảo vệ người dân trước tác hại của thuốc lá

Chiều 12/1, Bộ Y tế tổ chức hội nghị tham vấn, góp ý hồ sơ chính sách và hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật lập pháp, đề xuất các giải pháp chính sách đủ mạnh, đủ khả thi, đủ sức để bảo vệ sức khỏe người dân trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị tinh vi hơn.

Tại Việt Nam, mỗi năm có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 84.500 người do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do phơi nhiễm khói thuốc thụ động.

Thuốc lá không chỉ là một sản phẩm tiêu dùng thông thường, mà là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật, tử vong sớm và gánh nặng kinh tế cho xã hội.

Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 nghìn tỷ đồng năm 2022, tạo ra gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.

Mặc dù những năm gần dây, tỷ lệ hút thuốc trong một số nhóm đối tượng đã giảm. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang là quốc gia có tỷ lệ người sử dụng thuốc lá đứng thứ 9 trên thế giới, là 1 trong 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.

"Điều đó cho thấy, thách thức vẫn còn rất lớn và đòi hỏi các giải pháp chính sách mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn và căn cơ hơn để phòng các bệnh liên quan đến thuốc lá", Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.

Tăng cường quản lý, kiểm soát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới

Được biệt, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá lần này đã cập nhật các thông tin về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thiết bị điện tử, thuốc lá đặc chế và thuốc lá mới (các loại thuốc lá sản xuất và được cấp phép mới sau ngày 1/1/2025). Trước đó, các nội dung này chưa được đề cập trong Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá (năm 2013).

Cụ thể, thuốc lá điện tử được cập nhật trong dự thảo Luật là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử, bộ phận chứa dung dịch thuốc lá điện tử và dung dịch thuốc lá điện tử.

Thuốc lá nung nóng là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử và thuốc lá đặc chế, thuộc một trong các trường hợp như: thiết bị điện tử để làm nóng trực tiếp thuốc lá đặc chế có hình dạng điếu thuốc lá; thiết bị điện tử có buồng chứa để nung nóng thuốc lá đặc chế trong buồng chứa đó; thiết bị điện tử có buồng chứa dung dịch thuốc lá điện tử quy định tại điểm c khoản 3 Điều này và thuốc lá đặc chế. Thiết bị hoạt động theo cơ chế hóa hơi dung dịch thuốc lá điện tử trước và sau đó làm nóng gián tiếp thuốc lá đặc chế; tgiết bị điện hóa hơi cá nhân khác có tính năng làm nóng thuốc lá đặc chế mà không đốt cháy.

Thiết bị điện tử bao gồm thiết bị điện tử dùng cho thuốc lá điện tử, thiết bị điện tử dùng cho thuốc lá nung nóng hoặc các thiết bị điện hóa hơi cá nhân tương tự.

Thuốc lá đặc chế là thuốc lá hoặc nguyên liệu chứa nicotine khác được sản xuất để chuyên sử dụng cho thiết bị thuốc lá nung nóng có hình dạng điếu thuốc lá hoặc các hình dạng khác.

Theo TS Hà Anh Đức, việc bổ sung các khái niệm này được xem là cơ sở quan trọng để quản lý, kiểm soát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ trong Luật hiện hành.

Các hành vi đề xuất bị nghiêm cấm

Dự thảo luật lần này cũng bổ sung về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó bổ sung quy định cấm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác. Đồng thời, nghiêm cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị rời để lắp ráp các sản phẩm này. 

Ngoài ra, các hành vi quảng cáo, khuyến mại, trưng bày, tiếp thị thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng bị cấm tương tự thuốc lá truyền thống, nhằm hạn chế tối đa khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc. Đây là biện pháp mạnh nhằm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm thuốc lá và tăng hiệu quả truyền thông về tác hại đối với sức khỏe.

Dự thảo sửa đổi quy định về bán thuốc lá theo hướng cấm trưng bày thuốc lá, vỏ bao, tên nhãn hiệu tại điểm bán. Các điểm bán phải có tủ đựng thuốc lá riêng, không để lộ sản phẩm ra bên ngoài, qua đó giảm tác động kích thích hành vi mua và sử dụng thuốc lá .

Theo Bộ Y tế, các đề xuất sửa đổi lần này nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phù hợp với Công ước khung của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát thuốc lá (FCTC), đồng thời bảo đảm quyền của người dân được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc. Luật sửa đổi được kỳ vọng kiểm soát hiệu quả hơn việc sử dụng thuốc lá, thuốc lá thế hệ mới, đặc biệt trong giới trẻ hiện nay.

Hiền Minh