Đề xuất quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học

Tạo hành lang pháp lí đồng bộ cho tài nguyên giáo dục mở

Dự thảo Thông tư quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong hoạt động giáo dục đại học được xây dựng trên các căn cứ pháp lí quan trọng như: Luật Giáo dục đại học năm 2025 và các văn bản hướng dẫn liên quan. Đồng thời, dự thảo Thông tư cụ thể hóa định hướng tại Quyết định 1117/QĐ-TTg ngày 25/09/2023 về phát triển mô hình tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học.

Hiện nay, hệ thống học liệu được số hóa tại các cơ sở giáo dục đại học còn phân tán, thiếu liên thông, chưa được khai thác hiệu quả; nhiều cơ sở đào tạo thiếu hụt học liệu chất lượng để phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Trong khi đó, tài nguyên giáo dục mở được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, giảm chi phí học liệu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học.

Vì vậy, việc xây dựng Thông tư nhằm tạo hành lang pháp lí thống nhất cho việc xây dựng, phát triển, chia sẻ, khai thác xây dựng, phát triển, biên soạn, lựa chọn, thẩm định, duyệt, công bố, chia sẻ, khai thác và sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học; đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục đại học, thúc đẩy học tập suốt đời và nâng cao khả năng tiếp cận tri thức cho người học.

Dự thảo Thông tư gồm các quy định về xây dựng, thẩm định, công bố, chia sẻ, khai thác và sử dụng và quản lí tài nguyên giáo dục mở; trách nhiệm của cơ sở đào tạo, cơ quan quản lí nhà nước, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Lần đầu tiên có Cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo là lần đầu tiên quy định rõ các khái niệm về tài nguyên giáo dục mở, học liệu mở, giấy phép mở (hoặc giấy phép mở nội bộ), quyền truy cập mở, nền tảng giáo dục mở và Cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia.

Dự thảo quy định tài nguyên giáo dục mở là học liệu mở (bao gồm: giáo trình, bài giảng của giảng viên, học liệu tham khảo, khóa học trực tuyến (MOOCs), học liệu đa phương tiện, phần mềm mã nguồn mở hoặc dữ liệu học tập) phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập, nghiên cứu ở bất kì định dạng và phương tiện; tồn tại trong phạm vi công cộng hoặc thuộc quyền sở hữu bản quyền nhưng đã được phát hành theo giấy phép mở, cho phép người sử dụng truy cập để giữ lại, sử dụng lại, sửa đổi, kết hợp lại và phân phối lại theo quy định trong giấy phép mở.

Để bảo đảm chất lượng tài nguyên giáo dục mở cho hoạt động giáo dục đại học, dự thảo quy định đối với tài nguyên giáo dục mở phải đáp ứng yêu cầu về tính khoa học, tính sư phạm, tính cập nhật; tuân thủ quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các cơ sở đào tạo phải ban hành quy trình nội bộ, tổ chức thẩm định trước khi công bố và đưa vào sử dụng chính thức.

Đáng chú ý, dự thảo yêu cầu các cơ sở đào tạo kết nối, tích hợp và cập nhật tài nguyên giáo dục mở đã công bố lên Cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia nhằm hình thành dữ liệu dùng chung trên toàn quốc, tăng khả năng chia sẻ, tìm kiếm và khai thác học liệu giữa các cơ sở giáo dục đại học.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định rõ quyền và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở. Theo đó, người sử dụng được quyền truy cập, khai thác, chia sẻ, chỉnh sửa tài nguyên theo giấy phép mở; đồng thời phải tuân thủ quy định về quyền tác giả, trích dẫn nguồn, không sử dụng tài nguyên vào mục đích vi phạm pháp luật hoặc xuyên tạc nội dung học thuật.

Dự thảo Thông tư xác định tài nguyên giáo dục mở là một trong những nền tảng quan trọng của giáo dục đại học số, hỗ trợ tổ chức đào tạo trên môi trường số, tích hợp vào chương trình đào tạo, được sử dụng một phần trong công nhận, chuyển đổi tín chỉ, cấp chứng chỉ và văn bằng theo quy định.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học, dự thảo yêu cầu xây dựng kế hoạch phát triển tài nguyên giáo dục mở; ban hành chính sách khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia xây dựng, chia sẻ học liệu; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng năng lực khai thác và sử dụng tài nguyên giáo dục mở.

Dự thảo cũng khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức xã hội trong phát triển hệ sinh thái tài nguyên giáo dục mở; thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn tri thức toàn cầu, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ./.