Điện ảnh phản ánh sinh động hành trình chuyển mình của đất nước

Đây là diễn đàn học thuật và nghề nghiệp quan trọng nhằm nhìn lại hành trình phát triển của điện ảnh Việt Nam kể từ công cuộc đổi mới năm 1986, đồng thời trao đổi về những cơ hội và thách thức đặt ra trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự chuyển đổi mạnh mẽ của ngành công nghiệp nghe nhìn toàn cầu.

Những "tư liệu tinh thần" quý giá về một đất nước đang chuyển mình

Phát biểu đề dẫn hội thảo, TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam – Giám đốc DANAFF nhìn nhận, hành trình 40 năm đổi mới của Việt Nam có thể được kể bằng nhiều cách. Nhưng điện ảnh là một trong những cách kể sinh động nhất.

Theo TS. Ngô Phương Lan, nhìn lại lịch sử điện ảnh Việt Nam, có thể thấy những bộ phim xuất hiện vào những năm cuối thập niên 1980 và giữa thập niên 1990 đã tạo nên một bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy sáng tạo. Những tác phẩm như Bao giờ cho đến tháng Mười, Thị trấn yên tĩnh, Cô gái trên sông, Thằng Bờm, Gánh xiếc rong, Tướng về hưu, Hãy tha thứ cho em, Thung lũng hoang vắng… không chỉ ghi dấu bằng giá trị nghệ thuật mà còn mở ra những cách tiếp cận mới đối với hiện thực cuộc sống và số phận con người, phản ánh những biến chuyển sâu sắc trong tâm thức con người Việt Nam thời kỳ Đổi mới.

Có thể nói, nhiều bộ phim của giai đoạn này không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật xuất sắc, mà còn là những "tư liệu tinh thần" quý giá về một đất nước đang chuyển mình.

"Từ những tác phẩm đầu tiên của thời kỳ Đổi mới đến các bộ phim được quốc tế ghi nhận sau này như Chơi vơi, Bi, đừng sợ!, Đập cánh giữa không trung, Mùa len trâu, Thời xa vắng, Cánh đồng bất tận, Đảo của dân ngụ cư,… chúng ta có thể nhìn thấy một hành trình không ngừng tìm tòi, đổi mới và hội nhập của điện ảnh Việt Nam. Điều đáng quý là trong suốt hành trình ấy, điện ảnh Việt Nam luôn giữ được mối quan tâm sâu sắc đối với con người Việt Nam, đời sống Việt Nam và bản sắc văn hóa Việt Nam", TS. Ngô Phương Lan đánh giá.

Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam cho biết, hội thảo hôm nay không chỉ nhằm nhìn lại những bộ phim tiêu biểu của một giai đoạn lịch sử đã qua. Quan trọng hơn, đây là dịp để các nhà quản lý, nhà làm phim, các nghệ sĩ, cùng suy ngẫm về diện mạo của điện ảnh Việt Nam trong 40 năm đổi mới; đánh giá những thành tựu, những giới hạn, những bài học kinh nghiệm và những giá trị còn nguyên ý nghĩa đối với điện ảnh đương đại. Từ đó, chúng ta sẽ có thêm cơ sở để hình dung rõ hơn con đường phía trước của điện ảnh Việt Nam.

Lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới qua ngôn ngữ điện ảnh hiện đại

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nhấn mạnh, trong tiến trình 40 năm đổi mới của đất nước, điện ảnh là một trong những loại hình nghệ thuật phản ánh sinh động nhất những biến đổi của đất nước và con người Việt Nam.

Từ cơ chế bao cấp đến cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, từ môi trường sáng tạo tương đối khép kín đến quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, điện ảnh Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Nhiều thế hệ nghệ sĩ đã không ngừng tìm tòi, đổi mới ngôn ngữ nghệ thuật, phản ánh chân thực đời sống xã hội, góp phần nuôi dưỡng các giá trị nhân văn, khơi dậy lòng yêu nước và khát vọng phát triển dân tộc.

Từ những bộ phim mang hơi thở của thời kỳ đầu đổi mới đến sự phát triển mạnh mẽ của thị trường điện ảnh, sự xuất hiện của các hãng phim tư nhân và những thành công ngày càng rõ nét tại các liên hoan phim quốc tế, điện ảnh Việt Nam đã từng bước hình thành một diện mạo đa dạng, năng động và hội nhập hơn. Những thành tựu đó cho thấy sức sống, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới không ngừng của nền điện ảnh nước nhà.

Điện ảnh không chỉ là nghệ thuật mà còn là một phương thức hiệu quả để quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới. Thông qua các tác phẩm điện ảnh, những câu chuyện Việt Nam ngày càng được bạn bè quốc tế biết đến, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị, trong thời gian tới, điện ảnh Việt Nam cần tiếp tục tìm lời giải cho những vấn đề lớn: làm thế nào để tạo ra những tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao nhưng vẫn chinh phục được thị trường; làm thế nào để kể những câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại có sức lan tỏa quốc tế; và làm thế nào để tận dụng hiệu quả những thành tựu công nghệ mới mà vẫn giữ gìn bản sắc và giá trị nhân văn của nghệ thuật điện ảnh.

"Nếu 40 năm đổi mới là hành trình điện ảnh Việt Nam khẳng định vị trí của mình trong đời sống văn hóa dân tộc, thì giai đoạn phát triển mới của đất nước sẽ là thời kỳ điện ảnh Việt Nam hướng tới những mục tiêu lớn hơn: trở thành một ngành công nghiệp văn hóa hiện đại, có năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới", Thứ trưởng Tạ Quang Đông chia sẻ.

Nhật Anh