Định hướng đào tạo và giảng dạy tiếng Việt gắn với công nghệ số

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, việc chủ động đổi mới phương pháp nghiên cứu và đào tạo trong các ngành khoa học xã hội và nhân văn trở thành yêu cầu cấp thiết. Đối với ngành Ngôn ngữ học và Việt Nam học, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên không chỉ bổ sung công cụ phân tích mà còn tạo điều kiện tiếp cận dữ liệu và hiện tượng ngôn ngữ theo những phương thức mới.

Mới đây, Khoa Ngôn ngữ học, Tiếng Việt và Việt Nam học, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội) tổ chức tọa đàm khoa học thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với chủ đề "Định hướng chính sách đào tạo và chính sách giảng dạy tiếng Việt gắn với công nghệ số (Trí tuệ nhân tạo – AI)". Tọa đàm khoa học quy tụ nhiều nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý… tập trung trao đổi về hướng phát triển của Ngôn ngữ học và Việt Nam học trước những tác động ngày càng sâu rộng của công nghệ số đối với hoạt động nghiên cứu và đào tạo.

Phát biểu tại tọa đàm, TS. Nguyễn Ngọc Bình, Trưởng Khoa Ngôn ngữ học, Tiếng Việt và Việt Nam học cho rằng trong kỷ nguyên số, ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là một dạng hạ tầng tri thức quan trọng của xã hội. Theo ông, đối với tiếng Việt, việc phát triển các nguồn khối liệu ngôn ngữ, xây dựng hệ thống học liệu số và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là vấn đề học thuật mà còn là một định hướng mang tính chiến lược nhằm bảo tồn, phát triển và lan tỏa tiếng Việt trong môi trường số.

Theo các chuyên gia tham dự tọa đàm, định hướng này cũng tạo điều kiện thúc đẩy các nghiên cứu liên ngành giữa Ngôn ngữ học, công nghệ thông tin và khoa học dữ liệu, qua đó hình thành những hướng nghiên cứu phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội tri thức.

Bên cạnh những trao đổi về định hướng học thuật, nhiều ý kiến tại tọa đàm tập trung làm rõ khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu và giảng dạy ngôn ngữ. Từ ngôn ngữ học khối liệu, ngữ âm học đến phân tích diễn ngôn, các công nghệ xử lý dữ liệu hiện đại đang tạo điều kiện để khai thác hiệu quả những nguồn dữ liệu ngôn ngữ quy mô lớn.

Việc phát triển các công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên cho tiếng Việt, xây dựng các nền tảng học tập trực tuyến và thiết kế hệ sinh thái học liệu số được xem là những hướng đi quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực ngôn ngữ.

Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Trung Kiên, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) khẳng định, đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, việc xây dựng các nền tảng học tiếng Việt trực tuyến ứng dụng công nghệ số sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận tiếng Việt, đồng thời tăng cường sự gắn kết văn hóa giữa kiều bào và quê hương.

Những trao đổi tại tọa đàm cho thấy việc thúc đẩy các nghiên cứu liên ngành giữa Ngôn ngữ học, Việt Nam học và công nghệ thông tin được xem là bước đi cần thiết để các ngành khoa học xã hội và nhân văn nói chung và nghiên cứu ngôn ngữ nói riêng bắt nhịp với tiến trình phát triển của khoa học hiện đại, đóng góp thiết thực vào quá trình xây dựng xã hội tri thức và phát triển bền vững của đất nước./.