Đổi mới cơ chế tài chính- động lực của xã hội hóa giáo dục đào tạo

Tại thảo luận của đại biểu Quốc hội ở các tổ sáng nay đều có đại diện ngành Giáo dục cùng dự để giải trình, tiếp thu những ý kiến đóng góp của các đại biểu nhằm đạt được sự đồng thuận, xây dựng thành công một trong những đề án quy mô, ảnh hưởng rất rộng và có tầm quan trọng đến đời sống kinh tế xã hội đất nước. 

Đại biểu Đinh Văn Nhã (Phú Yên) hiện là Phó Chủ nhiệm UB Tài chính ngân sách của Quốc hội đánh giá, về cơ bản, Đề án sẽ là động lực quan trọng, đảm bảo nâng cao một bước chủ trương mà 10 năm qua chúng ta đã làm là xã hội hóa công tác GD- ĐT. “Đổi mới chính sách học phí và hỗ trợ người học đang thu hút nhiều luồng ý kiến dư luận, thậm chí có ý kiến cho rằng sẽ là gánh nặng đối với các gia đình. Nhưng cần hiểu, đúng là học phí thời gian qua là thấp, nhưng ngược lại chi phí ngoài học phí là rất lớn, đặc biệt là ở các đô thị. Vì vậy, chủ trương này ở Đề án là điều đúng đắn.”, ông Nhã phân tích về vấn đề được quan tâm nhất trong Đề án. 

Các đại biểu Huỳnh Thành Lập (TP.HCM), Mã Điền Cư (Quảng Ngãi) nhận định, đây chính là thời điểm để thay đổi, nhằm tạo cơ chế huy động nhiều nguồn lực chung tay, góp sức với nhà nước để phát triển giáo dục – đào tạo. Tuy nhiên, các đại biểu này cũng bày tỏ băn khoăn và đề nghị cơ quan soạn thảo, xây dựng Đề án cần tính toán lại về điều kiện một nước đang phát triển, các gia đình đa số là nông dân như nước ta thì mức chi 6% thu nhập của hộ gia đình cho học tập của con em là cao, chỉ nên bằng hoặc dưới 5%. 

ĐB Nguyễn Việt Dũng (TPHCM) đồng tình và phân tích thêm: “Chi phí học tập cho con em theo thu nhập bình quân của hộ gia đình cũng có những bất cập cần tính đến. Khoảng cách giàu nghèo hiện nay rất lớn, tính như vậy sẽ rất khó khăn cho những đối tượng có thu nhập thực tế dưới mức thu nhập bình quân”.  

Trong khi đó, các ý kiến của các đại biểu hiện công tác trong ngành Giáo dục bày tỏ sự nhất trí với mức huy động tương đối này từ đề án, Đại biểu Nguyễn Thị Thu Cúc, Hiệu trưởng của Trường Gia Định, 1 trong những trường PTTH hàng đầu tại TPHCM cho biết, với cơ chế hiện nay phải xoay xỏa rất khổ sở mới cân đối được thu – chi. Hoạt động ngoại khóa phải dựa vào đóng góp của phụ huynh và nếu lấy mức 6% thu nhập hộ hiện nay chi cho việc học tập của con em thì hoàn toàn không phải gánh nặng. Thậm chí, mức chi này cũng sẽ tạo cơ hội cho những vùng khó khăn với mức học phí tính ra thấp hơn nhiều so với khu vực đô thị. 

Một số đại biểu cũng chia sẻ, ngành Giáo dục quản lý hơn 1 triệu giáo viên và cán bộ, 23 triệu học sinh, sinh viên tại các trường, khi thay đổi một cơ chế mới sẽ liên quan rất lớn tới đời sống xã hội nên sẽ “khó đảm bảo chu toàn mọi vấn đề”, có thể sẽ có nhiều ý kiến khác nhau, trái chiều nhau  trước một vấn đề vừa mới, vừa lớn. Tuy nhiên, giải bài toán sức ép về tài chính đối với lĩnh vực “trồng người” này thách thức tuy lớn nhưng cũng là yêu cầu tất yếu, nhất là trong điều kiện ngân sách hạn hẹp và sự tham gia các nguồn lực là chưa cao. 

Trong khi đó, thẳng thắn chỉ ra một số điểm “bất hợp lý” trong chế độ đãi ngộ đối với giáo viên và sinh viên ngành sư phạm hiện nay, ĐB Nguyễn Đăng Trừng (TPHCM) cho rằng, nếu không có một chính sách coi trọng đúng mức việc thu hút người tài làm việc trong ngành giáo dục thì “sẽ mất chìa khóa, không thể mở được cánh cửa đi vào xã hội hiện đại” và đây sẽ là nội dung mà các cơ chế tài chính trong Đề án cần quan tâm.  

Các đại biểu cũng đề nghị ngành Giáo dục bên cạnh việc đổi mới cơ chế tài chính, huy động thêm các nguồn lực xã hội cho giáo dục cần có những chương trình, kế hoạch hành động cụ thể, chẳng hạn như vấn đề xây ký túc xá cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, cũng cần hạn chế tối đa tình trạng lãng phí trong quản lý, trong in ấn sách giáo khoa vẫn đang tồn tại.  

Nguyên Linh