Hành trình học chữ ở tuổi U50: Thắp lại cơ hội thoát nghèo

Lớp học nhỏ, thay đổi lớn

Xã Xuân Hòa (Lào Cai) được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Xuân Hòa và Tân Dương, với gần 13.000 nhân khẩu. Dù có nhiều tiềm năng, nhưng tỷ lệ nghèo đa chiều của địa phương vẫn ở mức 15,65% vào năm 2025. 

Một trong những "điểm nghẽn" lớn được chính quyền địa phương chỉ ra là tình trạng mù chữ trong một bộ phận người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Từ thực tế đó, Trung tâm học tập cộng đồng xã đã phối hợp với các trường học tổ chức lớp xóa mù chữ cho 51 học viên đến từ các bản vùng cao như: Qua, Nhàm...

Phần lớn học viên chưa từng đi học hoặc bỏ dở giữa chừng, nay quay lại lớp với nhiều bỡ ngỡ. Trong suốt hơn 9 tháng, họ sẽ được dạy những kiến thức cơ bản từ lớp 1 đến lớp 3 về đọc, viết, tính toán, những kỹ năng tưởng chừng đơn giản nhưng lại là "xa xỉ" với không ít người. Sau đó, các học viên sẽ tiếp tục học giai đoạn 2, tương đương với trình độ lớp 4, lớp 5.

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, bà Nguyễn Thị Ngoan, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Hòa cho biết, mù chữ và nghèo đói có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. 

"Khi không biết chữ, người dân thiếu kỹ năng, hạn chế giao tiếp, khó tiếp cận khoa học kỹ thuật nên cơ hội việc làm rất ít, chủ yếu là những công việc thu nhập thấp. Điều này khiến nguy cơ tái nghèo luôn hiện hữu", bà phân tích.

Chính vì vậy, công tác xóa mù chữ được địa phương xác định là một trong những giải pháp mang tính chiến lược. Đây là 'chìa khóa' để thay đổi nếp nghĩ, cách làm, giúp người dân tiếp cận công nghệ sản xuất, mở rộng cơ hội việc làm và từng bước thoát nghèo bền vững.

Trao con chữ, mở sinh kế

Tuy nhiên, hành trình "xóa mù" ở vùng cao không hề dễ dàng. Địa bàn rộng, giao thông khó khăn khiến việc đi lại của học viên gặp nhiều trở ngại. Không ít người là lao động chính trong gia đình, nên việc giành thời gian đi học còn hạn chế (kể cả vào buổi tối).

Theo Phó Chủ tịch UBND xã, phần lớn học viên đều lớn tuổi, tâm lý e ngại, tự ti, thậm chí có người chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc học. Bên cạnh đó, rào cản ngôn ngữ cũng là một thách thức khi nhiều người chưa thông thạo tiếng phổ thông.

Để vượt qua những rào cản này, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp linh hoạt. Các lớp học được tổ chức ngay tại thôn, bản, lựa chọn thời gian phù hợp với sinh hoạt của người dân để họ thuận tiện tham gia. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, huy động sự vào cuộc của các đoàn thể, già làng, trưởng bản nhằm vận động người dân đến lớp.

Không chỉ vậy, phương pháp dạy học cũng được đổi mới để phù hợp với đối tượng học viên đặc thù. "Chúng tôi lựa chọn những giáo viên có kinh nghiệm, kiên nhẫn, hiểu phong tục tập quán địa phương và biết tiếng dân tộc để dễ dàng truyền đạt", bà Ngoan cho biết.

Đặc biệt, giáo án sẽ được điều chỉnh linh hoạt, lồng ghép những nội dung tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương, hay gắn bài học với đời sống thực tế từ mua bán đến kỹ thuật sản xuất, giúp học viên dễ hiểu, dễ nhớ và thấy học là cần thiết.

Một điểm mới đáng chú ý là việc hình thành thói quen tự học cho người dân. Các học viên được khuyến khích đọc sách báo, tìm hiểu thông tin cần thiết qua các trang mạng để phục vụ nhu cầu công việc và đời sống, tránh tình trạng tái mù chữ.

"Thực tế cho thấy, khi được 'chạm' vào con chữ, nhiều học viên đã có sự thay đổi rõ rệt. Tác động của các lớp xóa mù chữ không chỉ dừng lại ở việc biết đọc, biết viết. Đây là nền tảng để người dân tiếp cận các chương trình đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng lao động, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Đồng thời, khi có kiến thức, họ cũng ý thức hơn trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số", bà Ngoan nói.

Sơn Hào