Hoàn thiện chính sách giá điện, bảo đảm an sinh và thu hút đầu tư

Đánh giá kỹ tác động của việc xóa bỏ bù chéo giá điện

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Hoàng Văn Tuyên (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) tán thành chủ trương hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng công khai, minh bạch, phản ánh đúng chi phí. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ tác động của việc từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng và vùng miền, nhất là tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Theo đại biểu, chi phí đầu tư, vận hành lưới điện ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo thường cao, trong khi thu nhập và khả năng chi trả của người dân còn hạn chế. Vì vậy, cần làm rõ phạm vi, nguyên tắc, lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện; đánh giá riêng tác động tại các địa bàn có chi phí cung cấp điện cao, đồng thời có chính sách hỗ trợ để người dân tiếp tục được sử dụng điện an toàn, ổn định với mức chi trả phù hợp.

Liên quan đến chính sách hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách xã hội tại Điều 5, đại biểu Hoàng Văn Tuyên nhấn mạnh đây là chính sách an sinh thiết thực, nhất là đối với người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đại biểu đề nghị quy định rõ nguyên tắc xác định đối tượng, trách nhiệm bảo đảm kinh phí và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị điện lực với chính quyền địa phương; giao Chính phủ quy định mức và phương thức hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, cần có phương án chuyển tiếp để các hộ đang thụ hưởng không bị gián đoạn chính sách khi điều chỉnh cơ chế giá điện hoặc phương thức chi trả.

Về an toàn đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn nhiều tỉnh tại Điều 76, đại biểu tán thành việc xác định một đầu mối thẩm định, phê duyệt phương án ứng phó tình huống khẩn cấp và phương án bảo vệ công trình nhằm làm rõ thẩm quyền quyết định.

Tuy nhiên, cần phân biệt trường hợp các hạng mục công trình nằm trên địa bàn nhiều tỉnh với trường hợp hồ chứa trải rộng trên nhiều tỉnh. Dự thảo Luật cần xác định rõ đầu mối phê duyệt, trách nhiệm lấy ý kiến và giải trình với các địa phương liên quan; đồng thời làm rõ trách nhiệm của chủ công trình trong cảnh báo xả lũ, chia sẻ dữ liệu, tổ chức diễn tập ứng phó và thông tin kịp thời cho người dân tại khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Giá điện phản ánh sát chi phí, khuyến khích đầu tư

Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Điện lực nhằm tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, phát triển nguồn điện, huy động các nguồn lực xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã xác định chính sách giá điện theo hướng tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư phát triển điện lực được thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành hợp lý và có mức lợi nhuận hợp lý.

Đại biểu cho rằng, giá hợp đồng mua bán điện cần phản ánh sát chi phí đầu tư theo diễn biến thực tế của thị trường trong nước và quốc tế, nhất là đối với thiết bị, vật tư chủ yếu phải nhập khẩu. Đồng thời, cơ chế giá điện cần khuyến khích, thu hút nhà đầu tư tham gia phát triển nguồn điện phù hợp với nhu cầu năng lượng quốc gia trong từng thời kỳ, góp phần giảm áp lực đầu tư công, đáp ứng yêu cầu thực hiện Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

“Theo tôi, cần cụ thể hóa nguyên tắc này trong phương pháp xây dựng khung giá và xác định giá dịch vụ phát điện; cập nhật chi phí theo cả chiều tăng và giảm, trên cơ sở định mức, dữ liệu thị trường và thẩm định độc lập, nhằm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người tiêu dùng”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu đề nghị làm rõ mối liên hệ giữa nguyên tắc về giá điện tại Điều 5 và các quy định tại Điều 51 của dự thảo Luật. Theo đó, giá hợp đồng mua bán điện cần phản ánh chi phí đầu tư phù hợp với diễn biến thị trường trong nước và quốc tế, bảo đảm nhà đầu tư thu hồi các chi phí hợp lý, hợp lệ và có mức lợi nhuận hợp lý, qua đó khuyến khích đầu tư phát triển nguồn điện.

Đồng thời, phương pháp xác định giá dịch vụ phát điện và cơ chế điều chỉnh giá cần căn cứ vào chi phí hợp lý, hợp lệ, lợi nhuận hợp lý, đặc điểm từng loại hình nhà máy điện và điều kiện thị trường; bảo đảm công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả đầu tư, vận hành và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Đại biểu tán thành việc giao Chính phủ quy định hồ sơ, trình tự, thủ tục, phương pháp xác định và phê duyệt khung giá phát điện, đồng thời bổ sung nguồn kinh phí phục vụ công tác này.

Tuy nhiên, theo đại biểu, việc trình, thẩm định và phê duyệt khung giá phát điện thời gian qua còn kéo dài, khiến các địa phương thiếu thông tin kịp thời để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Để khắc phục, đại biểu đề nghị quy định việc phê duyệt, công bố khung giá phát điện hằng năm trước ngày 1/1 của năm áp dụng; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn thực hiện của các cơ quan liên quan, cũng như điều kiện và nguyên tắc áp dụng khung giá tạm thời khi chưa có khung giá mới. Đồng thời, cần phân biệt rõ khung giá phát điện do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt với giá hợp đồng mua bán điện do các bên xác lập theo cơ chế tương ứng.

Quy định chuyển tiếp bao quát, tránh lãng phí nguồn lực xã hội

Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương cho biết, tại nhiều địa phương, nhà đầu tư đã nộp hồ sơ theo quy định pháp luật về đầu tư tại thời điểm trước đây, đồng thời bỏ chi phí nghiên cứu, khảo sát và đề xuất dự án.

Tuy nhiên, do quy định pháp luật thay đổi, một số dự án đến nay vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc lựa chọn nhà đầu tư. Việc thiếu quy định chuyển tiếp để xử lý các trường hợp này gây khó khăn, vướng mắc, lãng phí nguồn lực xã hội và ảnh hưởng đến quyền lợi của nhà đầu tư.

Theo đại biểu, quy định chuyển tiếp trong dự thảo Luật mới áp dụng đối với các dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư theo 7 khoản của Điều 24 Luật Đầu tư, chưa bao quát hết những trường hợp phát sinh trên thực tế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các hồ sơ đã được tiếp nhận theo pháp luật qua các thời kỳ. Cụ thể, dự án đầu tư kinh doanh điện lực có hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư được tiếp nhận hợp lệ trước ngày Luật có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật tại thời điểm tiếp nhận.

Hải Liên