Học giả quốc tế: Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện tầm nhìn chiến lược của Việt Nam

Theo các học giả từ Singapore và Malaysia, sự hiện diện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á phản ánh một Việt Nam đang chuyển từ vị thế tham gia sang chủ động đóng góp, kiến tạo và định hình các cuộc thảo luận về hòa bình, ổn định và phát triển.

Giáo sư Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Đại học Quốc gia Singapore), cho rằng việc bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mong đợi và đón nhận tích cực không phải là điều ngẫu nhiên. Theo ông, Việt Nam đã tạo dựng hình ảnh một quốc gia kiên cường trong chiến tranh, quả cảm trong đổi mới và ngày càng thể hiện trách nhiệm cùng tầm nhìn lớn trong giai đoạn phát triển mới. Điều gây ấn tượng với cộng đồng quốc tế chính là sự kiên định với chính sách hòa bình, hợp tác, phát triển cùng khả năng duy trì quan hệ hài hòa với các cường quốc trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.

Cùng quan điểm đó, Tiến sĩ Mohamed Effendy B Abdul Hamid, Giảng viên cao cấp Đại học Quốc gia Singapore, nhận định cộng đồng quốc tế đánh giá cao tính nhất quán trong đường lối đối ngoại của Việt Nam. Theo ông, bài phát biểu tại Shangri-La đã làm rõ hơn tầm nhìn của Việt Nam đối với các vấn đề khu vực và quốc tế, đồng thời cho thấy cách tiếp cận của Việt Nam đang trở thành một nguồn tham chiếu đáng chú ý trong xử lý các thách thức mới của thế giới hiện nay.

Trong khi đó, Tiến sĩ Ei Sun Oh, chuyên gia cao cấp thuộc Trung tâm Nghiên cứu Thái Bình Dương của Malaysia, đánh giá Việt Nam đã chính thức bước lên "sân khấu khu vực" với tư cách một chủ thể ngoại giao mang tính kiến tạo vì hòa bình và ổn định. Theo ông, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không đơn thuần là một diễn văn chính trị mà còn là tuyên bố về vai trò và trách nhiệm quốc tế của Việt Nam. Việt Nam đang được nhìn nhận như một đối tác có trách nhiệm, tích cực đóng góp vào các vấn đề chung của ASEAN và cộng đồng quốc tế.

Đặc biệt, các chuyên gia đều nhấn mạnh thông điệp về tôn trọng luật pháp quốc tế, thúc đẩy đối thoại và xây dựng lòng tin chiến lược. Theo Tiến sĩ Ei Sun Oh, việc Việt Nam đề cao đối thoại trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng là lựa chọn cần thiết để giảm thiểu nguy cơ xung đột. Ông cũng cho rằng việc Việt Nam từng đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên là minh chứng cho năng lực và uy tín của Việt Nam trong vai trò một "chủ nhà ngoại giao" trung lập, đáng tin cậy.

Từ góc độ quan hệ quốc tế, Tiến sĩ Julia Roknifard, giảng viên cao cấp Đại học Taylor (Malaysia), đánh giá bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một khuôn khổ ngoại giao toàn diện nhằm ứng phó với những thách thức lớn của thế giới hiện nay, từ sự rạn nứt của trật tự quốc tế, những khó khăn trong mô hình phát triển cho đến sự suy giảm lòng tin chiến lược giữa các quốc gia. Theo bà, Việt Nam đang chủ động góp phần tái định nghĩa khái niệm an ninh trong thời đại mới, với trọng tâm không chỉ là an ninh quân sự mà còn bao gồm an ninh con người, ổn định xã hội và khả năng phục hồi kinh tế.

Tiến sĩ Julia cho rằng đây là biểu hiện của một Việt Nam trưởng thành và có trách nhiệm, đang dần trở thành một "kiến trúc sư" cho hòa bình và ổn định khu vực. Bà đặc biệt đánh giá cao việc Việt Nam đề cao vai trò trung tâm của ASEAN, thúc đẩy hợp tác quốc tế, bảo vệ trật tự dựa trên luật lệ, tuân thủ Hiến chương Liên Hợp Quốc và UNCLOS 1982, đồng thời mở rộng chương trình nghị sự sang các lĩnh vực an ninh phi truyền thống như an ninh mạng, an ninh lương thực và quản trị công nghệ.

Trong khi đó, ông Khúc Cường, Giáo sư Đại học Dân tộc Trung ương, chuyên gia bình luận của CGTN (Trung Quốc) cho biết, người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam phát biểu dẫn đề mở màn và định hướng Đối thoại Shangri-La, là một dấu mốc quan trọng của ngoại giao Việt Nam, phản ánh bước chuyển chiến lược từ một "người tham gia" sang "người định hình luật chơi" trong quan hệ quốc tế.

Theo Giáo sư, có thể lý giải sự kiện mang tính lịch sử này từ ba góc độ: Sự nâng tầm vị thế, sự lựa chọn thời cơ chiến lược và sự củng cố vai trò trung tâm của ASEAN.

Giáo sư Khúc Cường cho biết, 6 đề xuất, định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hết sức thiết thực và khả thi khi nhấn mạnh vai trò của luật lệ và đối thoại, cấu trúc khu vực mở và bao trùm với ASEAN làm trung tâm, an ninh con người làm trung tâm của an ninh bền vững, chuẩn mực trách nhiệm đối với công nghệ mới, củng cố nền tảng xã hội và khả năng chống chịu, ngoại giao phòng ngừa..., thể hiện những đặc trưng rõ nét của Việt Nam, với việc đề cao triết lý "lấy người dân làm trung tâm".

Trong chương trình bình luận sau phiên phát biểu, kênh Channel News Asia (CNA) đã mời Tiến sĩ Khang Vũ, học giả thỉnh giảng khoa Khoa học chính trị thuộc Đại học Boston (Mỹ), phân tích những thông điệp nổi bật mà lãnh đạo Việt Nam gửi tới khu vực và thế giới.

Bình luận về bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Tiến sĩ Khang Vũ nhận định đây là sự phản ánh cách tiếp cận của Việt Nam đối với trật tự khu vực trong bối cảnh địa chính trị biến động mạnh. Theo ông, thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được xây dựng trên kinh nghiệm lịch sử của Việt Nam trong việc ứng xử với cạnh tranh giữa các nước lớn, đồng thời tìm kiếm môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển kinh tế.

Chuyên gia Mỹ nhận định, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy cách tiếp cận cân bằng của Việt Nam giữa phát triển kinh tế, bảo đảm an ninh và duy trì chính sách đối ngoại độc lập.

Đáng chú ý, ông Khang Vũ cho rằng một trong những thông điệp nổi bật nhất trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là nhận định "an ninh kinh tế cũng là an ninh quốc gia". Theo ông, lãnh đạo Việt Nam muốn nhấn mạnh rằng trong thế giới ngày nay, an ninh không còn chỉ được quyết định bởi sức mạnh quân sự mà còn phụ thuộc vào khả năng phát triển kinh tế và mức độ gắn kết trong chuỗi giá trị toàn cầu.

An Bình (tổng hợp)