Hội chẩn đa chuyên khoa: Chuẩn mực mới, hy vọng mới cho người bệnh ung thư

Ung thư: Gánh nặng gia tăng và áp lực chưa có điểm dừng

Dựa trên báo cáo mới nhất từ Tổ chức Ung thư Toàn cầu (GLOBOCAN) và số liệu từ các hội thảo y tế tính đến tháng 4/2026, tình hình ung thư tại Việt Nam đang có những biến động đáng báo động về cả số lượng mắc mới lẫn tỷ lệ tử vong.

Theo đó, có khoảng 120.000 ca mỗi năm. Cứ 100.000 người dân thì có khoảng 151 người mắc mới và 99 - 100 người tử vong do ung thư. Có thể nói, ung thư hiện là nguyên nhân gây tử vong sớm đứng thứ hai tại Việt Nam, chỉ sau bệnh tim mạch và Việt Nam đứng thứ 101/185 quốc gia về tỷ lệ mắc mới nhưng lại nằm trong nhóm có tỉ lệ tử vong cao (đứng thứ 50/185).

Các loại ung thư phổ biến hiện nay gồm ung thư vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Đáng chú ý, xu hướng trẻ hóa đang ngày càng rõ rệt, đặc biệt ở ung thư vú và đại trực tràng, đặt ra thách thức mới trong công tác tầm soát và điều trị sớm.

Bên cạnh đó, các yếu tố nguy cơ như già hóa dân số, đô thị hóa nhanh, hút thuốc lá, ô nhiễm không khí, lối sống ít vận động… đang góp phần làm gia tăng số ca mắc. Dự báo đến năm 2050, số ca ung thư mới tại Việt Nam có thể tăng tới 60 - 70%, nếu không có chiến lược phòng ngừa hiệu quả.

PGS.TS.BS. Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam nhận định, dưới áp lực gánh nặng ung thư ngày càng gia tăng và xu hướng trẻ hóa, việc ứng dụng các tiến bộ y học không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết. Y học chính xác với trọng tâm cá thể hóa điều trị đang mở ra một kỷ nguyên chăm sóc y tế dựa trên đặc điểm riêng của từng người bệnh.

Trong bối cảnh đó, TS.BS. Phạm Xuân Dũng, Chủ tịch Hội Ung thư TPHCM cũng cho rằng, chiến lược phòng chống ung thư cần chuyển mạnh từ "điều trị bệnh" sang "quản trị sức khỏe". Có tới 1/3 số ca ung thư có thể phòng ngừa được và 1/3 có thể phát hiện sớm nếu triển khai hiệu quả các chương trình tầm soát. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống y tế, từ chính sách bảo hiểm, truyền thông giáo dục đến nâng cao năng lực chẩn đoán sớm.

"Chìa khóa" sống còn trong cuộc chiến chống ung thư

Theo TS.BS. Phạm Xuân Dũng, dù đã đạt nhiều tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị ung thư nhưng thách thức vẫn còn rất lớn khi số ca mắc và tử vong tiếp tục gia tăng, đặc biệt tại các nước đang phát triển như Việt Nam. TS.BS. Dũng cho rằng, bước ngoặt của ung thư học đến từ các giải pháp tiên tiến dựa trên khoa học chứng cứ, mở ra kỷ nguyên y học chính xác với mục tiêu nâng cao hiệu quả, giảm độc tính và cá thể hóa điều trị, kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân; trong đó, các trụ cột then chốt gồm xét nghiệm gen, phát triển liệu pháp mới, ứng dụng AI - dữ liệu lớn và đẩy mạnh thử nghiệm lâm sàng.

Nhằm gợi mở một hướng đi mới đầy hy vọng, nơi công nghệ, dữ liệu và hợp tác chiến lược trở thành chìa khóa thay đổi cách điều trị ung thư, trong hai ngày 11 và 12/4/2026 tại Hà Nội và TPHCM AstraZeneca Việt Nam và Hội Ung thư Việt Nam đã tổ chức hội thảo khoa học Onco Summit 2026 với chủ đề "Chuyển đổi chăm sóc ung thư với y học chính xác, hướng đến cá thể hóa điều trị và cải thiện kết quả cho người bệnh."

Để giải bài toán nêu trên, tại Onco Summit 2026, các chuyên gia giới thiệu về quá trình thúc đẩy hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) số hóa và sinh thiết lỏng, đó là nền tảng cho cá thể hóa điều trị ung thư bằng y học chính xác. Theo đó có thể cải thiện thời gian sống thêm hơn 15 tháng nếu áp dụng MDT vào chẩn đoán và điều trị so với không áp dụng.

BS. Jomtana Siripaibun, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chulabhorn (Thái Lan) cho rằng, MDT là "chiến lược sống còn" trong điều trị ung thư, có tác động trực tiếp đến thời gian điều trị. Khi được triển khai bài bản, MDT có thể giúp bệnh nhân kéo dài thời gian sống. Tuy nhiên, để MDT phát huy hiệu quả, chuyển đổi số là điều kiện bắt buộc, từ đó có thể vận hành bền vững, mở rộng quy mô, giúp kết nối dữ liệu và theo dõi điều trị theo thời gian thực.

Phân tích ở góc độ chẩn đoán và điều trị, TS.BS. Chien-Feng Li, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh lâm sàng và Xét nghiệm Trung tâm Y tế Chi Mei (Đài Loan) cũng cho biết, việc phân tích phân tích DNA khối u lưu hành trong máu (ctDNA) không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn theo dõi đáp ứng điều trị và nhận diện cơ chế kháng thuốc. Mô hình chẩn đoán đa phương thức, kết hợp dữ liệu mô học, phân tử, sinh thiết lỏng và AI sẽ là nền tảng cho y học chính xác trong tương lai.

Theo BS. Đỗ Hùng Kiên, Phó Giám đốc chuyên môn, Trưởng khoa Nội 1 - Bệnh viện K, việc lựa chọn đúng bệnh nhân, triển khai điều trị kịp thời, đặc biệt xét nghiệm sớm đột biến EGFR và chuẩn hóa phác đồ ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định trong điều trị. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp đa chuyên khoa, nâng cao năng lực xét nghiệm và xây dựng mô hình theo dõi phù hợp để tối ưu hiệu quả điều trị.

Đại diện cho AstraZeneca - một trong số tập đoàn đa quốc gia xác định ung thư là trụ cột chiến lược dài hạn, tiếp cận toàn diện từ nghiên cứu đến chính sách và cộng đồng, BS Văn Thị Thu Sương, Giám đốc Y khoa AstraZeneca Việt Nam cho biết, AstraZeneca không chỉ tập trung vào nghiên cứu phát triển thuốc mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái phòng, chống ung thư toàn diện - từ tầm soát sớm, chẩn đoán chính xác đến điều trị cá thể hóa, giúp mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị hiện đại cho người bệnh.

Tại Việt Nam, song song với việc đưa các tiến bộ khoa học vào thực tiễn, AstraZeneca đã triển khai 69 nghiên cứu lâm sàng ung thư tại Việt Nam, với sự tham gia của gần 1.200 bệnh nhân tại 49 cơ sở y tế, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, thực hành lâm sàng và tiếp cận sớm điều trị tiên tiến.

AstraZeneca cam kết đẩy mạnh hợp tác nâng cao hiệu quả điều trị ung thư tại Việt Nam

Có mặt trong lĩnh vực ung thư tại Việt Nam từ năm 1994, AstraZeneca hiện là một trong các tập đoàn dược sinh học đa quốc gia xác định ung thư là trụ cột chiến lược dài hạn. Với triết lý lấy người bệnh làm trung tâm, AstraZeneca đã mang đến Việt Nam nhiều giải pháp tiến bộ trong điều trị ung thư, đồng thời hổ trợ định hình một hệ sinh thái y tế gắn kết chặt chẽ giữa điều trị, nghiên cứu lâm sàng, chính sách và cộng đồng.

Hành trình này được thể hiện rõ nét qua các hợp tác chiến lược cấp quốc gia với các Hội chuyên ngành và bệnh viện trên toàn quốc. Vào tháng 9/2025, AstraZeneca đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác toàn diện dài hạn với Hội Ung thư Việt Nam (VCA) nhằm chuẩn hóa Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư quốc gia giai đoạn 2025 - 2026.

Đây là hợp tác quan trọng giúp thiết lập tiêu chuẩn điều trị thống nhất trên toàn quốc và thúc đẩy áp dụng y học chính xác theo chuẩn quốc tế. Song song đó, sự phối hợp cùng các bệnh viện tuyến đầu như Bệnh viện K và Bệnh viện Ung Bướu TPHCM và nhiều bệnh viện khác từ năm 2024 đã mở ra những bước tiến mới trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị ung thư tuyến cuối.

Đặc biệt, thông qua Quỹ Ngày mai tươi sáng, AstraZeneca đã hiện thực hóa cam kết thúc đẩy công bằng y tế bằng các chương trình hỗ trợ tài chính và tầm soát sớm cho bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn.

Không dừng lại ở điều trị, AstraZeneca còn tích cực triển khai các chương trình tầm soát sớm, hỗ trợ bệnh nhân và thúc đẩy ứng dụng công nghệ như AI trong chẩn đoán. Đây được xem là những yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả phòng, chống ung thư trong dài hạn.

Chia sẻ về định hướng tương lai, ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam khẳng định: "AstraZeneca cam kết cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh thông qua đổi mới điều trị, nghiên cứu khoa học và hợp tác sâu rộng với hệ thống y tế. Với hơn 10 phân tử mới đang được phát triển đến năm 2030, chúng tôi sẽ tiếp tục mang đến các giải pháp điều trị tiên tiến, hiệu quả và bền vững. Tiếp tục hành trình này, chúng tôi sẽ mở rộng, thúc đẩy hợp tác và đồng hành cùng chiến lược phòng chống ung thư quốc gia vì mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân".

Ung thư vẫn là một hành trình dài và đầy thách thức, nhưng với sự hội tụ của khoa học, công nghệ và hợp tác, "cửa sống" cho bệnh nhân đang dần được mở rộng. Những bước tiến từ Onco Summit 2026 cho thấy Việt Nam không đứng ngoài cuộc trong làn sóng đổi mới của y học hiện đại. Vấn đề còn lại là làm sao để những tiến bộ đó được triển khai đồng bộ, hiệu quả và công bằng để mỗi bệnh nhân đều có cơ hội được tiếp cận với những giải pháp điều trị tốt nhất.

Minh Thi