Hơn 115 triệu thuê bao di động được rà soát, hỗ trợ ngân hàng phòng ngừa gian lận số

Sáng 18/8, tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) đã thông tin về kết quả làm sạch số thuê bao di động và cơ chế phối hợp với ngành Ngân hàng trong đối chiếu thông tin chủ tài khoản.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ KH&CN trong bối cảnh các dịch vụ ngân hàng ngày càng gắn chặt với điện thoại di động, việc chuẩn hóa và xác thực thông tin thuê bao là cơ sở quan trọng để các tổ chức tài chính, ngân hàng xác minh tính chính chủ của số điện thoại khách hàng khi mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch.

Thời gian qua, Bộ KH&CN đã phối hợp với Bộ Công an và các đơn vị liên quan triển khai nhiều giải pháp chuẩn hóa dữ liệu thuê bao.

Trong giai đoạn 2022-2023, khoảng 125 triệu thuê bao được rà soát, trong đó 17 triệu số có thông tin không hợp lệ được xử lý. Qua đó, dữ liệu của các thuê bao đang hoạt động từng bước được chuẩn hóa, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Cùng với quá trình này, Luật Viễn thông năm 2023 và Nghị định số 163/2024/NĐ-CP bổ sung các yêu cầu chặt chẽ hơn trước khi kích hoạt SIM. Theo đó, số định danh cá nhân, họ tên và ngày sinh của chủ thuê bao phải được đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; đồng thời áp dụng cuộc gọi ghi hình để kiểm tra, xác minh khách hàng và OTP đối với SIM thứ hai trở đi.

Để tiếp tục xử lý tình trạng SIM không chính chủ, ngày 31/3/2026, Bộ KH&CN ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN. Quy định mới cho phép người dân tra cứu trên VNeID toàn bộ số thuê bao đứng tên mình tại các mạng di động, xác nhận số đang sử dụng và từ chối những số không thuộc quyền sử dụng.

Sau 4 tháng triển khai, với sự phối hợp của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an và các doanh nghiệp viễn thông, hơn 115 triệu thuê bao đang hoạt động đã được rà soát.

Trong số này, khoảng 102 triệu số được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào Ví giấy tờ của công dân trên VNeID; khoảng 13 triệu số bị dừng dịch vụ do chưa hoàn thành các yêu cầu theo quy định.

Thêm lớp xác thực cho giao dịch ngân hàng

Một điểm đáng chú ý của Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN là yêu cầu xác thực lại sinh trắc học khi người sử dụng thay đổi thiết bị đầu cuối. Quy định này nhằm duy trì tính chính chủ của thuê bao trong suốt quá trình sử dụng, tương tự cơ chế xác thực khi người dùng thay đổi thiết bị cài đặt ứng dụng ngân hàng hoặc VNeID.

Thông qua VNeID, các ngân hàng có thể kiểm tra tính chính chủ của số điện thoại khi khách hàng đăng ký mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch. Việc đối chiếu này góp phần xác định mối liên hệ giữa số điện thoại và chủ tài khoản, qua đó nâng cao hiệu quả xác thực khách hàng và hỗ trợ phòng ngừa gian lận trên môi trường số.

Đây cũng là một mắt xích quan trọng trong quá trình hình thành hệ sinh thái dữ liệu số, khi dữ liệu viễn thông được chuẩn hóa và có thể hỗ trợ các lĩnh vực có yêu cầu cao về xác thực danh tính như ngân hàng, tài chính.

Tuy nhiên, việc có dữ liệu “sạch” mới là điều kiện cần. Hiệu quả phòng ngừa gian lận còn phụ thuộc vào cách các ngân hàng khai thác, đối chiếu dữ liệu và kết hợp với các lớp xác thực khác. Dữ liệu thuê bao chính chủ không đồng nghĩa với việc mọi giao dịch phát sinh từ số điện thoại đó đều an toàn.

Cùng với các giải pháp kỹ thuật, chế tài xử lý vi phạm cũng được tăng cường. Theo Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp vi phạm có thể bị phạt tới 200 triệu đồng và đình chỉ phát triển thuê bao mới tới 7 tháng. Cá nhân sử dụng SIM không chính chủ có thể bị phạt đến 500.000 đồng đối với mỗi số thuê bao vi phạm.

Thời gian tới, Cục Viễn thông, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan liên quan kiểm tra, giám sát việc thực hiện tại các doanh nghiệp viễn thông; kịp thời chấn chỉnh, xử lý vi phạm, duy trì dữ liệu thuê bao “đúng, đủ, sạch, sống”, bảo đảm chính chủ.

Thu Giang