JICA xem xét khoản vay mới hỗ trợ Việt Nam phát triển AI, chuyển đổi số

Ngày 7/10, JICA tại Việt Nam tổ chức họp báo công bố kết quả hoạt động nửa cuối tài khóa 2025 và nửa đầu tài khóa 2026 (10/2025-9/2026). 

Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam Kobayashi Yosuke cho biết, tính đến đầu tháng 10/2026, JICA đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác Việt Nam triển khai 12 dự án hợp tác vốn vay ODA, 11 dự án đầu tư tài chính khu vực tư nhân, 27 dự án hợp tác kỹ thuật, 5 dự án viện trợ không hoàn lại, 21 chương trình do các doanh nghiệp tư nhân Nhật Bản đề xuất và 18 chương trình Đối tác Phát triển.

JICA xây dựng gói hỗ trợ Việt Nam cải cách theo mô hình tăng trưởng mới

Theo ông Kobayashi Yosuke, hoạt động hợp tác của JICA tại Việt Nam trong năm qua được triển khai trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào sản xuất sử dụng nhiều lao động, đầu tư trực tiếp nước ngoài và hội nhập thị trường toàn cầu đã mang lại những kết quả đáng kể, đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế năng động của châu Á.

Tuy nhiên, Việt Nam đang cần những động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hiện đại hóa thể chế và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Trong bối cảnh đó, JICA đã xây dựng Gói hỗ trợ dành cho Việt Nam trong cải cách hướng tới mô hình tăng trưởng mới, trên nền tảng quan hệ hợp tác lâu dài giữa hai nước.

Gói hỗ trợ tập trung vào bốn trụ cột gồm: Phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp trong nước và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu; cải thiện môi trường đầu tư; phát triển cơ sở hạ tầng chiến lược.

Định hướng này cũng phù hợp với việc Việt Nam và Nhật Bản xác định an ninh kinh tế là một lĩnh vực ưu tiên hợp tác mới, trong đó có năng lượng, khoáng sản thiết yếu, AI, chất bán dẫn và công nghệ vũ trụ.

Tập trung phát triển nguồn nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ mới

Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam Kobayashi Yosuke nhấn mạnh việc phát triển nguồn nhân lực tiếp tục là một trọng tâm trong hoạt động hợp tác của JICA tại Việt Nam.

JICA hiện phối hợp với hơn 20 trường đại học và viện nghiên cứu tại Việt Nam, trong đó có Trường Đại học Việt - Nhật, Đại học Cần Thơ và Đại học Bách khoa Hà Nội; đồng thời hợp tác với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Trong thời gian tới, JICA sẽ tập trung vào các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với tăng trưởng tương lai của Việt Nam như công nghệ vũ trụ, chất bán dẫn, AI và chuyển đổi số.

Một trọng tâm khác trong hợp tác của JICA là hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

JICA cho biết sẽ hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam thông qua đổi mới sáng tạo, nâng cấp công nghệ và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản, với các hình thức như chuyển giao công nghệ, kết nối kinh doanh và cải thiện khả năng tiếp cận tài chính.

JICA cũng đánh giá cao việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng từ Thị trường cận biên lên Thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell, đồng thời cho biết đã hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam trong lĩnh vực này trong nhiều năm.

Bên cạnh đó, JICA dự kiến tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực liên quan đến an ninh kinh tế như năng lượng, khoáng sản thiết yếu, an ninh lương thực và an ninh hàng hải, trong đó có việc khảo sát khả năng hỗ trợ Việt Nam tăng cường dự trữ xăng dầu.

Hỗ trợ cải thiện môi trường đầu tư

Cải thiện môi trường đầu tư là một trong bốn trụ cột của gói hỗ trợ mới của JICA dành cho Việt Nam.

Trên cơ sở nhiều thập kỷ hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, JICA tiếp tục hỗ trợ xây dựng và thực thi các thể chế, chính sách nhằm tạo môi trường kinh doanh hấp dẫn, minh bạch và có khả năng dự báo cao hơn.

Các lĩnh vực hợp tác bao gồm hệ thống pháp luật và tư pháp, bảo hộ sở hữu trí tuệ, thuế và hỗ trợ cơ cấu quản trị đang thay đổi của Việt Nam, trong đó có việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

JICA hiện tập trung hợp tác về bảo hộ nhãn hiệu và chuẩn bị khả năng mở rộng sang lĩnh vực quyền tác giả.

Cơ sở hạ tầng chiến lược tiếp tục là một lĩnh vực hợp tác quan trọng giữa JICA và Việt Nam.

Trong năm qua, JICA tiếp tục hỗ trợ các dự án liên quan đến cơ sở vật chất giáo dục và nghiên cứu, hạ tầng công nghệ và hạ tầng đô thị như đường sắt đô thị, cảng, đường bộ, cầu và hệ thống thoát nước.

Một dấu mốc gần đây là việc chủ dự án và một nhà thầu Nhật Bản ký hợp đồng trong khuôn khổ dự án cải tạo, phục hồi hệ thống thoát nước tại TPHCM bằng công nghệ không đào hở.

Thông qua gói hỗ trợ mới và các chương trình hợp tác đang triển khai, ông Kobayashi Yosuke khẳng định JICA cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045; đồng thời tăng cường hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong những lĩnh vực ngày càng quan trọng đối với an ninh kinh tế và phát triển bền vững./.

Hương Giang