Khơi thông nguồn lực qua đòn bẩy hợp tác xã

"Khoảng trống" trong quản trị và những rào cản vô hình

Ngày 7/5 tại Hà Nội, Hội nghị Phụ nữ 2026 với chủ đề “Trao quyền để phát triển: Phụ nữ trong nông nghiệp và hợp tác xã” đã diễn ra, do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phối hợp với Liên minh HTX quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ICA-AP) tổ chức.

Bà Chitose Arai, Chủ tịch Ủy ban Phụ nữ ICA-AP, việc công bố năm 2026 là Năm Quốc tế nữ nông dân là dấu mốc ghi nhận đóng góp của phụ nữ trong nông nghiệp. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, phụ nữ chiếm tới 71% lực lượng sản xuất nông nghiệp tại châu Á - Thái Bình Dương, tham gia từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.

Tuy nhiên, phụ nữ vẫn đối mặt nhiều rào cản. Tại Việt Nam, trong gần 24.000 HTX nông nghiệp, chỉ khoảng 10% do phụ nữ quản lý, điều hành; tỷ lệ nữ lãnh đạo trong khu vực kinh tế tập thể cũng chỉ hơn 25%, chủ yếu giữ vị trí cấp phó.

Ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam, nhận định khoảng cách thể chế đang hạn chế vai trò của nữ nông dân. Phụ nữ gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai, công nghệ, vốn và tín dụng do thiếu tài sản thế chấp; đồng thời còn hạn chế về kỹ năng quản trị, tài chính và ứng dụng công nghệ.

Dù vậy, các HTX do phụ nữ lãnh đạo đã cho thấy hiệu quả tích cực trong tạo việc làm, nâng cao thu nhập và bảo đảm an sinh xã hội cho lao động nữ.

Chiến lược 4 trụ cột và tầm nhìn 2026

Bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, khẳng định, khi được trao cơ hội và niềm tin, phụ nữ không chỉ thay đổi cuộc sống của chính mình mà còn lan tỏa giá trị tích cực tới cộng đồng. Theo bà, nâng cao năng lực và thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ là yêu cầu cấp thiết để phát triển kinh tế tập thể bền vững.

Liên minh HTX Việt Nam cam kết phối hợp với các bộ, ngành và tổ chức quốc tế triển khai nhiều sáng kiến nhằm hỗ trợ phụ nữ tham gia sâu hơn vào nền kinh tế hợp tác.

Hướng tới Năm Quốc tế nữ nông dân 2026, Ủy ban Phụ nữ ICA-AP đã xây dựng Chiến lược bình đẳng giới với 4 trụ cột gồm: trao quyền kinh tế; nâng cao vị thế xã hội; tăng cường giáo dục, đào tạo kỹ năng; và thúc đẩy kết nối, chia sẻ kinh nghiệm giữa các nữ lãnh đạo HTX trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh phong trào HTX tại Việt Nam kỷ niệm 80 năm lời kêu gọi phát triển kinh tế hợp tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ HTX đầu tiên thành lập năm 1948, đến nay cả nước có gần 35.000 HTX với hơn 5,7 triệu thành viên.

Các đại biểu cho rằng, để phụ nữ khẳng định vai trò lãnh đạo trong nông nghiệp, cần hoàn thiện chính sách, hỗ trợ chuyển đổi số và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính cho nữ nông dân và các HTX do phụ nữ làm chủ.

Đỗ Hương