Không ngừng hoàn thiện để Phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' phù hợp với điều kiện, yêu cầu mới

Tham dự cuộc họp có lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương là thành viên Ban Chỉ đạo.

Trước đó, ngày 14/1/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 81/QĐ-TTg về việc kiện toàn nhân sự Ban Chỉ đạo Trung ương Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính là Trưởng ban Chỉ đạo.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Trịnh Thị Thủy đã báo cáo kết quả thực hiện Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" (Phong trào) năm 2025, phương hướng nhiệm vụ năm 2026.

Sau khi nghe ý kiến thảo luận của các thành viên Ban Chỉ đạo, kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính cơ bản nhất trí với dự thảo Báo cáo của Bộ VHTT&DL và các ý kiến phát biểu, đề xuất, kiến nghị của các đại biểu dự họp, đồng thời giao Bộ VHTT&DL chủ trì tiếp thu các ý kiến góp ý; hoàn thiện dự thảo Báo cáo tổng kết và các dự thảo văn bản liên quan, phối hợp với Văn phòng Chính phủ hoàn thiện dự thảo Thông báo kết luận cuộc họp.

Về kết quả hoạt động năm 2025, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, bên cạnh thuận lợi, nước ta cũng đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Trong điều kiện đó, chúng ta càng thấy rõ vai trò của văn hóa nói chung trong sự nghiệp phát triển bền vững đất nước.

Các phong trào, sự kiện văn hóa được triển khai, tổ chức rất thành công trong năm qua, tác động lan tỏa rất tích cực. Các chủ trương, chính sách lớn về phát triển văn hóa tiếp tục được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm (điển hình là Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Kết luận của Bộ Chính trị về tiếp tục triển khai Nghị quyết 33 về "xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước", tiếp tục triển khai Nghị quyết số 23 về phát triển văn học, nghệ thuật, việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2026-2035); qua đó càng khẳng định rõ "văn hóa là nền tảng tinh thần vững chắc, là động lực nội sinh quan trọng" để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Do vậy, Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" không đơn thuần là để vận động quần chúng, mà còn là một giải pháp chiến lược góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh, nhân văn, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Qua đánh giá việc triển khai chương trình công tác năm 2025, Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" đạt nhiều kết quả tích cực; nhiều hoạt động được đẩy mạnh, đi vào nền nếp như xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, quản lý và tổ chức lễ hội, xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước…, tiếp tục lồng ghép, kết hợp hiệu quả với các phong trào, chương trình, kế hoạch liên quan như: Cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, Toàn dân tham gia bảo vệ môi trường, Phong trào Vì người nghèo, không ai bị bỏ lại phía sau, xây dựng khu dân cư sạch, xanh, thân thiện môi trường…

Năm 2025 đã có những cách làm hay, mô hình tốt tiếp tục được nghiên cứu, nhân rộng như: "Khu dân cư kiểu mẫu"; "Tổ dân phố không rác thải"; "Gia đình học tập-văn hóa"; "Lễ hội văn minh"; ngoài ra, năm 2025 các cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo Trung ương Phong trào đã tham gia triển khai hiệu quả phong trào thi đua "Xóa nhà tạm, dột nát" trên phạm vi cả nước. Tham gia "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng lại, sửa chữa nhà ở cho các hộ dân bị thiệt hại do bão, lũ khu vực miền Trung.

Bộ VHTT&DL và các cơ quan, tổ chức thành viên Ban Chỉ đạo Trung ương đều nỗ lực triển khai các nội dung của Phong trào theo Quy chế tổ chức, hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương, đạt những kết quả tích cực.

Ban Chỉ đạo các cấp đã triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tăng cường phối hợp, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, tiếp tục nâng cao nhận thức cho người dân; tổ chức nhiều hoạt động như Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao chất lượng bình xét, công nhận các danh hiệu thi đua của Phong trào; nghiên cứu đầu tư xây dựng các trung tâm văn hóa, thể thao phục vụ công nhân.

Những nội dung quan trọng của Phong trào như: Xây dựng cơ quan văn hóa, xây dựng khu dân cư văn hóa, xây dựng gia đình văn hóa thực sự trở thành các phong trào thi đua sôi nổi và phát triển sâu rộng.

Năm 2025, ước tính có gần 90% hộ gia đình đạt danh hiệu "Gia đình văn hóa"; nhiều địa phương tích cực triển khai mô hình "Gia đình văn hóa tiêu biểu", "Gia đình học tập", "Gia đình 5 không, 3 sạch"…; triển khai thực hiện Bộ tiêu chí xây dựng gia đình hạnh phúc năm 2025, 2026, lồng ghép các nội dung hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới; phần lớn thôn, tổ đạt danh hiệu "Thôn, tổ dân phố văn hóa"; nhiều cơ quan, đơn vị doanh nghiệp đạt danh hiệu "Cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa". Tiếp tục lồng ghép với các kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, nhiệm vụ trọng tâm.

Thay mặt Ban Chỉ đạo Trung ương, Phó Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương tinh thần trách nhiệm của các cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo Phong trào ở các cấp; sự nỗ lực của các cấp ủy Đảng, chính quyền, lực lượng vũ trang, các đoàn thể chính trị-xã hội, cơ quan báo chí, truyền thông và đặc biệt là sự hưởng ứng tích cực của nhân dân trong triển khai Phong trào những năm qua.

Phó Thủ tướng cũng nêu một số hạn chế, vướng mắc, khó khăn như: Mặt trái cơ chế thị trường đã và đang tác động đến các giá trị xã hội, chuẩn mực đạo đức, các giá trị truyền thống, đạo đức nghề nghiệp. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục đạo đức, lối sống chưa đồng bộ, chưa phát huy hết sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Hoạt động của một số thiết chế văn hóa, thể thao có nơi hiệu quả chưa cao. Việc quan tâm, đầu tư, khuyến khích tổ chức, cá nhân phát triển hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, thiết chế văn hóa, thể thao cho công nhân trong khu công nghiệp còn hạn chế.

Việc đánh giá kết quả thực hiện các tiêu chí đạt chuẩn đô thị văn minh tại một số địa phương còn gặp khó khăn nhất định. Ở một số nơi, chất lượng các danh hiệu văn hóa còn hình thức, thiếu chiều sâu; công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết còn hạn chế. Việc bố trí nguồn lực, công tác xã hội hóa còn hạn chế, nhất là ở vùng khó khăn, dân tộc thiểu số, vùng sâu, xa.

Về nhiệm vụ, giải pháp năm 2026 và các năm tiếp theo, Phó Thủ tướng cho biết, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới; năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2031; triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và trong bối cảnh thế giới đang có những chuyển biến nhanh, phức tạp, trong đó có cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hoá. Do đó, để tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo sự chuyển biến tích cực trong tổ chức triển khai thực hiện phong trào, khơi dậy truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, trong thời gian tới cần tập trung vào nội dung chủ yếu sau:

Về một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm đối với các thành viên, cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo:

Thứ nhất, tiếp tục tăng cường trách nhiệm, nhất là của người đứng đầu và triển khai thực hiện tốt các nội dung của Phong trào theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao.

Chủ động quán triệt, phổ biến và triển khai các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng về phát triển văn hóa, trong đó có Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa giai đoạn 2026-2035.

Tiếp tục đổi mới tư duy, nội dung, phương pháp triển khai Phong trào gắn với chuyển đổi số, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng, thực sự lấy người dân làm trung tâm, chủ thể.

Rà soát hệ thống văn bản pháp luật liên quan, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung, ban hành mới để phù hợp với thực tiễn hiện nay, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Nghiên cứu, tham mưu các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa phù hợp với định hướng, chiến lược phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam.

Các địa phương chủ động phát động các phong trào thi đua phù hợp với thực tiễn địa phương.

Thứ hai, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình, nhà trường và xã hội; truyền thông có trọng tâm, trọng điểm và chú trọng đổi mới nội dung, cách làm; kiên quyết đấu tranh với những hành vi phản văn hóa, lệch chuẩn về văn hóa. Tăng cường lồng ghép hiệu quả với các phong trào, chương trình, hoạt động về văn hóa và phát huy vai trò của các đoàn thể, tổ chức trong cộng đồng.

Thứ ba, tăng cường phối hợp, chủ động rà soát, kịp thời xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết những khó khăn, vướng mắc, nhất là về cơ chế, chính sách và nguồn lực.

Thứ tư, tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình phối hợp liên quan giữa các cơ quan thành viên Ban chỉ đạo các cấp. Tổ chức kiểm tra thực tế tình hình triển khai thực hiện Phong trào tại một số bộ, ngành, địa phương trong năm 2026; trong đó tăng cường kiểm tra, giám sát của Ban Chỉ đạo Trung ương đối với Ban Chỉ đạo các cấp, chú trọng tổng hợp, đánh giá kết quả tổng kết 25 năm thực hiện Phong trào tại các địa phương.

Thứ năm, tiếp tục lựa chọn chủ đề, xác định "điểm nhấn" để triển khai phù hợp, như phát động một số phong trào có sự lan tỏa mạnh mẽ như phong trào bình dân học vụ số, quan tâm thêm các vấn đề về bảo đảm vệ sinh môi trường, văn hóa giao thông, phòng, chống bạo lực học đường... Việc triển khai cần kiên trì, thường xuyên, có kế hoạch cụ thể, rõ nội dung, cách làm, nguồn lực, tiêu chí đánh giá, có phát động, triển khai, kiểm tra, sơ kết, tổng kết, tôn vinh, khen thưởng…; trên cơ sở đó xây dựng và nhân rộng các mô hình hay, cách làm tốt.

Thứ sáu, khuyến khích các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng tiếp tục tích cực tham gia, hưởng ứng Phong trào bằng nhiều hình thức phù hợp.

Phó Thủ tướng cũng cho ý kiến về một số kiến nghị cụ thể như tổ chức Hội nghị toàn quốc tổng kết 25 năm thực hiện Phong trào; việc xây dựng, ban hành Chương trình thực hiện Phong trào giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035, về xây dựng Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan để phù hợp với quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng và mô hình chính quyền 2 cấp; về kiến nghị của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam liên quan đến thẩm quyền xét, công nhận danh hiệu "Cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa"; về nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung quy định, hướng dẫn về kinh phí…

Với nỗ lực và quyết tâm của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, Phó Thủ tướng tin tưởng Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" trong "kỷ nguyên mới" sẽ không ngừng đổi mới, hoàn thiện về mọi mặt, bảo đảm phù hợp với bối cảnh, điều kiện, yêu cầu mới, để góp phần quan trọng, tạo chuyển biến tích cực trong xây dựng, phát triển con người Việt Nam toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, khơi dậy truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, đưa đất nước phát triển phồn vinh, hùng cường, hạnh phúc.

Giang Thanh