Kinh tế Việt Nam tăng tốc, bài toán hiệu quả đầu tư vẫn còn phía trước

Dự báo tăng trưởng năm 2026 đạt 9,2%

Ngày 13/10, Bộ phận Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế toàn cầu của Ngân hàng UOB (Singapore) công bố báo cáo về tăng trưởng kinh tế Việt Nam quý III/2026, nâng dự báo tăng trưởng GDP cả năm lên 9,2%, từ mức 8,5% trước đó.

Theo UOB, GDP quý III tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ quý III/2022, đưa tăng trưởng chín tháng đầu năm lên 9,01%. Động lực tăng trưởng đến từ khu vực công nghiệp và xây dựng, tăng 12,5%, cùng khu vực dịch vụ, tăng 9,54%.

Tuy nhiên, tính chung 9 tháng đầu năm 2026, cán cân thương mại vẫn thâm hụt 19,42 tỷ USD, mức thâm hụt lũy kế cao nhất từ trước đến nay theo báo cáo UOB.

Về giá cả, CPI toàn phần tháng 9 tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. CPI bình quân chín tháng tăng 4,52%, cao hơn ngưỡng mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5%. Những số liệu này là cơ sở để UOB nâng dự báo tăng trưởng năm 2026, đồng thời lưu ý các sức ép đối với điều hành kinh tế trong thời gian tới.

Theo UOB, mức dự báo tăng trưởng 9,2% trong năm 2026 hàm ý GDP quý IV tăng khoảng 9,7%, với sự hỗ trợ từ việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công cuối năm, mùa cao điểm xuất khẩu và dòng vốn FDI ở mức kỷ lục.

Dù vậy, ngân hàng dự báo tốc độ tăng trưởng quý IV có thể chậm lại so với quý III, trong bối cảnh mức tăng trưởng cùng kỳ năm 2025 đạt 8,46% và số lượng đơn hàng xuất khẩu có dấu hiệu sụt giảm.

Đối với năm 2027, UOB nâng dự báo tăng trưởng GDP lên 8,8%, từ mức 8,4%. Dự báo này được đặt trong bối cảnh dòng vốn FDI đăng ký dần chuyển hóa thành năng lực sản xuất thực tế, cùng các động lực cải cách từ Nghị quyết 19-NQ/TW ban hành ngày 28/7/2026, tập trung thúc đẩy tăng trưởng, nâng cấp công nghiệp và phát triển các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Theo UOB, để đạt mục tiêu tăng trưởng chính thức 10% trong năm 2026, GDP quý IV cần tăng khoảng 12,5-13%. Ngân hàng đánh giá đây vẫn là mức khó đạt được, đồng thời dự báo tăng trưởng cả năm nhiều khả năng vượt đáng kể mức 8% của năm 2025.

Các rủi ro đối với triển vọng tăng trưởng gồm giá năng lượng tăng mạnh do xung đột Mỹ - Iran chưa được giải quyết, hạn chế về nguồn cung điện và hạ tầng, cùng nguy cơ chậm giải ngân đầu tư công…

Lãi suất khó giảm nhanh, hiệu quả đầu tư là vấn đề then chốt

Bên cạnh triển vọng tăng trưởng, UOB cho rằng điều hành chính sách tiền tệ đang chịu sức ép lớn hơn khi CPI bình quân chín tháng vượt ngưỡng mục tiêu 4,5%, tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động và tốc độ tăng trưởng kinh tế tiến gần mức hai chữ số.

Những yếu tố này làm gia tăng áp lực thắt chặt chính sách tiền tệ, nhất là khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được dự báo tiếp tục nâng lãi suất.

Tuy nhiên, UOB lưu ý, thắt chặt tiền tệ có thể không mang lại nhiều hiệu quả trong việc kiềm chế các áp lực lạm phát chủ yếu đến từ phía cung, đồng thời có nguy cơ làm suy giảm động lực tăng trưởng.

Trong kịch bản cơ sở, UOB dự báo Ngân hàng Nhà nước giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5% đến hết năm 2027, đồng thời sử dụng các công cụ thị trường mở và hạn mức tăng trưởng tín dụng để điều tiết thanh khoản. Dù vậy, ngân hàng lưu ý rủi ro hiện nghiêng nhiều hơn về khả năng tăng lãi suất.

Về tỉ giá, tính đến ngày 2/10, đồng Việt Nam tăng khoảng 1% so với đầu năm, giao dịch quanh mức 25.987 đồng/USD. Theo UOB, sự ổn định này chủ yếu nhờ các biện pháp điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Fed đã nâng lãi suất lên 4% trong tháng 9/2026 và được UOB dự báo tiếp tục tăng thêm hai lần trước quý I/2027. Chênh lệch lãi suất 50 điểm cơ bản giữa Việt Nam và Mỹ được dự báo dần thu hẹp, khiến tỉ giá đồng Việt Nam dễ bị tác động hơn bởi dòng vốn đầu tư gián tiếp.

Ở chiều hỗ trợ, cán cân thương mại quay lại thặng dư trong tháng 9, dòng vốn FDI ở mức kỷ lục và tăng trưởng GDP trên 9% được UOB đánh giá là những yếu tố hỗ trợ sự ổn định của đồng nội tệ. Ngân hàng dự báo tỉ giá USD/VND ở mức 26.300 trong quý IV/2026, 26.600 trong quý I/2027 và 26.800 trong quý II-III/2027.

Trước đó, SSI Research dự báo GDP Việt Nam năm 2027 tăng 9-9,5%, nhờ động lực từ đầu tư xây dựng, sản xuất chế biến, chế tạo và dịch vụ. Tuy nhiên, trong Báo cáo Phác thảo Chiến lược Đầu tư 2027 với chủ đề “Dốc đứng Chân vững”, đơn vị này lưu ý chi phí vốn khó giảm mạnh, khi lãi suất huy động tăng, áp lực lạm phát còn lớn và tăng trưởng tín dụng tiếp tục tạo sức ép lên thanh khoản ngân hàng.

Theo kịch bản cơ sở, chi phí vốn và lãi suất sẽ giảm chậm, duy trì ở mức tương đối cao trong năm 2027. Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, thanh toán ngân sách và hoàn thuế giá trị gia tăng có thể cải thiện dòng tiền doanh nghiệp, nhưng không đồng nghĩa nguồn vốn ngân hàng sẽ dồi dào hơn. Diễn biến lãi suất còn phụ thuộc vào tương quan tăng trưởng tiền gửi và tín dụng, lạm phát và điều kiện bên ngoài.

SSI Research nhấn mạnh, hiệu quả đầu tư cần được đánh giá qua năng suất, tiến độ hoàn thành và khả năng đưa công trình vào khai thác, thay vì chỉ nhìn vào quy mô vốn giải ngân. Các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu, nhân lực và năng lực nhà thầu có thể làm chậm tiến độ, trong khi tài trợ dự án PPP vẫn tiềm ẩn rủi ro nếu phụ thuộc lớn vào bảo lãnh ngân hàng.

Bên cạnh đó, tốc độ tăng vay nợ vượt khả năng tạo dòng tiền có thể làm suy giảm chất lượng tín dụng. Triển vọng sẽ tích cực hơn nếu dự án hoàn thành đúng tiến độ, doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và điều kiện vốn cải thiện.

SSI Research cho rằng, GDP tăng cao không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều hưởng lợi. Trong môi trường chi phí vốn còn cao, khả năng chuyển đầu tư và đơn hàng thành doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền và năng lực trả nợ sẽ quyết định tính bền vững của tăng trưởng.

Anh Minh