Kỷ niệm 80 năm thành lập đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2011): Cựu thanh niên xung phong - lực lượng xung kích, cách mạng của tuổi trẻ Thủ đô

Từ những thanh niên chưa quen lao động chân tay, tuổi trẻ Hà Nội trên các công trường được rèn luyện và trưởng thành, lập nhiều thành tích xuất sắc. Đội TNXP Thủ đô tham gia xây dựng đường sắt ở Vĩnh Phúc đã được Bác Hồ biểu dương trên báo Nhân dân. Người viết: “Người ta thường nghĩ rằng thanh niên ở thành thị ít hoạt động, có một số ít thanh niên như thế thật. Nhưng khi được tổ chức, giáo dục và lãnh đạo thì thanh niên rất hăng hái hoạt động… Đội TNXP Thủ đô là một tập thể lao động gương mẫu trên công trường đường sắt Vĩnh Phúc”. Vượt hơn 500km, từ Hà Nội, hơn 700 thanh niên đã lên Điện Biên xây dựng công trình đại thủy nông Nậm Rốm. Thành quả lao động của họ là dòng nước mát tưới cho cây lúa cánh đồng Mường Thanh xanh tốt chạy dài hơn 20km. Công trình như một tượng đài sừng sững bên dòng Nậm Rốm. Đơn vị TNXP xây dựng công trình đại thủy nông Nậm Rốm đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hà Nội là nơi khởi nguồn phong trào “Ba sẵn sàng”, hàng chục vạn thanh niên Thủ đô đã tình nguyện lên đường ra mặt trận chống quân Mỹ xâm lược. Cùng với những thanh niên nhập ngũ “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” là những chàng trai, cô gái Hà Thành gia nhập lực lượng TNXP sẵn sàng đi bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần. Những đội TNXP Thủ đô như: N43, N37, N81… vào mở đường ở tuyến lửa khu 4 nối với đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Những đội TNXP Thủ đô ngày đêm đảm bảo giao thông vượt sông Hồng ở Chèm, Phú Viên, Hàm Tử Quan…, vượt sông Đuống ở Đông Trù, Yên Viên… ở Quảng Bình, Hà Tĩnh. Nhiều đội TNXP Thủ đô “Sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm” đảm bảo giao thông ở bến phà Long Đại, mở đường 20 Quyết Thắng nối với đường Tây Trường Sơn. Ở Hà Nội, những ngày đêm đánh B52 Mỹ cuối tháng chạp 1972, các đội TNXP 277, 279… dũng cảm bám trụ ở bến phà, cầu phao Hàm Tử Quan. Đội N81 TNXP Thủ đô còn cùng công binh Đoàn 559, Đội TNXP Thủ đô 303, K53… vừa mở đường, vừa vận chuyển vũ khí cho bộ đội tiến sâu vào tới Trị Thiên - Huế, Quảng Nam, Đà Nẵng…

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu nhận xét: “Đội TNXP K53 phục vụ ở chiến trường Trị Thiên - Huế ngay từ đầu. Đơn vị này chiến đấu và phục vụ rất hiệu quả góp phần quan trọng với chiến trường nhất là những mốc lịch sử mà chiến trường Trị Thiên đã trải qua như: Mậu Thân 1968, chiến dịch 1971 - 1972… Nhiều cán bộ, chiến sĩ đơn vị đã hy sinh hoặc bị thương, nhưng K53 không bao giờ lùi bước…” Đội TNXP K53, N81 lập nhiều chiến công xuất sắc đã được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Trong cuộc kháng chiến đầy gian nan, thử thách, biết bao TNXP là những người con ưu tú của Thăng Long - Hà Nội đã ngã xuống trên chiến trường. Tiêu biểu cho những người con ưu tú đó là sự hy sinh vô cùng quả cảm của Anh hùng liệt sĩ TNXP Hoàng Lộc. Là đội trưởng phá gỡ bom đảm bảo giao thông trên tuyến đường 20/7 (đường 10 Đông Trường Sơn) Hoàng Lộc đã cùng đồng đội phá gỡ, thu gom hơn 6.000 quả bom các loại. Riêng anh đã phá gỡ hơn 2.000 quả bom các loại.

Được rèn luyện và trưởng thành trong khói lửa của cuộc chiến tranh, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, hàng ngàn TNXP Thủ đô được học tập, đào tạo tại các trường trong và ngoài nước đã thành đạt trên các lĩnh vực kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội, trở thành những cán bộ tốt, những công dân gương mẫu. Trong sự nghiệp đổi mới của đất nước, nhiều cựu TNXP Thủ đô vượt khó, vươn lên làm giàu chính đáng, xây dựng những cơ sở kinh tế góp phần giải quyết việc làm cho đồng đội và con em họ. Những năm đánh Mỹ, Đặng Thị Nguyệt là TNXP của đội 253, nay là nữ doanh nhân xuất sắc trong làng xuất khẩu chè Việt Nam. Từ 5000m2 đất thuê được trên đất Ba Vì, doanh nghiệp chè của chị mang tên Minh Nguyệt đi vào sản xuất chè xuất khẩu. Vượt qua những rào cản, chè Minh Nguyệt đã có mặt trên thị trường Ấn Độ, Trung Quốc, Hà Lan… Năm 2005, giá trị chè xuất khẩu của Minh Nguyệt đứng tốp đầu trong 20 doanh nghiệp xuất khẩu chè cả nước. Doanh nghiệp Minh Nguyệt tiếp tục đầu tư xây dựng một nhà máy mới trên vùng chè của nông trường Việt Nam - Mông Cổ. Từ năm 2008, nhà máy mới này đi vào sản xuất thu hút hàng trăm lao động với mức lương khá.

Doanh nhân cựu TNXP Vương Văn Bách, đội viên đội TNXP 303 hoạt động nhiều năm ở chiến trường A Lưới miền tây Thừa Thiên - Huế nay là chủ trang trại mang tên Đồng Đội. Ông lập nghiệp trên đất của xí nghiệp chăn nuôi và chế biến thức ăn gia súc huyện Phúc Thọ “nhượng” cho do làm ăn thua lỗ. Kết hợp làm vườn với chăn nuôi, trang trại Đồng đội đã có doanh thu 240 triệu đồng một năm. Lao động làm việc ở đây là con em cựu TNXP, thương binh, thân nhân liệt sĩ với mức lương bình quân 2 triệu đồng một tháng. Cựu TNXP Vương Văn Bách là thương binh hạng 4/4, đã nhận huy hiệu 40 năm tuổi Đảng và đang là Ủy viên Ban chấp hành Hội cựu TNXP thành phố. Ông ước mong đón nhận đầu tư mở mang trang trại thành một doanh nghiệp của cựu TNXP trên vùng đất xứ Đoài Thủ đô.

Từ ngày thành lập, Hội cựu TNXP thực sự là mái nhà chung, sưởi ấm tình đồng đội của gần 3 vạn cựu TNXP thủ đô. Là thành viên của Mặt trận Tổ quốc các cấp, Hội cựu TNXP đoàn kết tập hợp hội viên, làm tốt vai trò nhân chứng lịch sử trong việc tham gia giải quyết chính sách cho hàng ngàn cựu TNXP, phối hợp với Đoàn thanh niên trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, cổ vũ hội viên nêu gương sáng trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Năm 2010, Hội cựu TNXP thành phố phát động hội viên đóng góp xây dựng “Công trình 1.000 sổ tiết kiệm” tặng cựu TNXP có hoàn cảnh khó khăn chào mừng Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Nhiều cơ quan, đoàn thể, doanh nghiệp, nhà hảo tâm đã ủng hộ công trình. Kết quả, 1003 cựu TNXP có hoàn cảnh khó khăn đã được nhận sổ tiết kiệm tình nghĩa, mỗi sổ 1 triệu đồng vào đúng dịp Thăng Long - Hà Nội tròn 1000 tuổi. Bốn năm liên tục (2006 - 2009), Hội cựu TNXP thành phố được Hội cựu TNXP Việt Nam tặng cờ thi đua xuất sắc. Năm 2009, Hội cựu TNXP thành phố, các huyện: Từ Liêm, Đông Anh, quận Đống Đa… được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen.

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có những chính sách đối với cựu TNXP. Song do đặc thù của lực lượng TNXP nên hiện nay, nhiều cựu TNXP còn gặp khó khăn trong đời sống, toàn thành phố còn hơn 8.000 cựu TNXP chưa được giải quyết chính sách, trong đó có tồn đọng về chế độ liệt sĩ, thương binh. Đó là một trong những vấn đề bức xúc cần sớm được Nhà nước quan tâm giải quyết. Tuy đã đạt được nhiều kết quả, nhưng hoạt động của tổ chức hội còn những hạn chế: Phong trào phát triển chưa đồng đều; cán bộ tận tụy nhiệt tình, nhưng sức khỏe giảm dần. Nhiều cấp ủy Đảng, chính quyền đã quan tâm, tạo điều kiện cho hội hoạt động. Huyện Từ Liêm đã có chế độ phụ cấp trách nhiệm hằng tháng cho chủ tịch, phó chủ tịch hội cựu TNXP xã, thị trấn. Song còn một số cấp ủy Đảng, chính quyền chưa thực sự quan tâm, tạo điều kiện cho hội hoạt động.

Đại hội đại biểu lần thứ hai Hội cựu TNXP thành phố Hà Nội đã thành công tốt đẹp. Mục tiêu chung của Hội là tiếp tục vận động, tập hợp, đoàn kết các thế hệ cựu TNXP, đẩy mạnh các hoạt động nghĩa tình đồng đội, trước hết giúp hội viên khó khăn xóa nghèo, xóa nhà dột nát, xây dựng tổ chức hội vững mạnh, góp phần xây dựng, bảo vệ Đảng, chính quyền nhân dân vững mạnh, thi đua thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế - xã hội vì Thủ đô giàu đẹp, văn minh, hiện đại.