Làm gì để khơi thông 'mạch sống' du lịch đường sông Cần Thơ?

Nhìn lại mô hình thí điểm chuỗi du lịch sông nước

Sáng 19/3, Đại học Nam Cần Thơ tổ chức Hội thảo khoa học “Đánh giá kết quả thực hiện mô hình chuỗi cung ứng du lịch đường sông TP. Cần Thơ và giải pháp hoàn thiện”. Sự kiện quy tụ nhiều nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp du lịch đến từ TP. Cần Thơ và TPHCM.

Hội thảo nhằm đánh giá toàn diện mô hình thí điểm liên kết chuỗi cung ứng du lịch đường sông trên địa bàn thành phố, từ đó phân tích những kết quả đạt được, các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong quá trình triển khai. Đây cũng là dịp thu thập ý kiến đa chiều để đề xuất các giải pháp khả thi, góp phần hoàn thiện mô hình, nâng cao hiệu quả khai thác và phát triển du lịch đường sông theo hướng bền vững.

Ban tổ chức cho biết đã nhận được 15 báo cáo tham luận từ các chuyên gia và doanh nghiệp, trong đó lựa chọn 5 báo cáo tiêu biểu trình bày trực tiếp tại hội thảo. Nội dung các tham luận tập trung vào nhiều vấn đề trọng tâm như: Xây dựng mô hình chuỗi cung ứng, cơ chế điều phối dịch vụ, phát triển vận chuyển du lịch, thiết kế sản phẩm theo chuỗi giá trị trải nghiệm và tăng cường liên kết giữa các tác nhân trong ngành.

Các tham luận đều thống nhất rằng việc phát triển du lịch đường sông không thể tiếp cận theo cách riêng lẻ mà cần được tổ chức theo chuỗi liên kết chặt chẽ, từ vận chuyển, lưu trú, ẩm thực đến trải nghiệm văn hóa, nhằm tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, có sức cạnh tranh cao.

Tiềm năng lớn nhưng khai thác chưa tương xứng

Tại hội thảo, nhiều ý kiến khẳng định du lịch đường sông là lợi thế nổi bật của TP. Cần Thơ, đặc biệt với hình ảnh chợ nổi Cái Răng – điểm đến từng được nhiều trang tin và tạp chí du lịch quốc tế bình chọn là một trong những khu chợ ấn tượng nhất thế giới.

TS. Nguyễn Tiến Dũng, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Nam Cần Thơ nhấn mạnh, với hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt cùng cảnh quan sông nước đặc trưng và các giá trị văn hóa bản địa phong phú như chợ nổi, làng nghề, du lịch miệt vườn và cộng đồng, Cần Thơ có đầy đủ điều kiện để phát triển các sản phẩm du lịch đường sông đặc sắc.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc khai thác vẫn còn nhiều hạn chế. Các điểm đến còn rời rạc, dịch vụ chưa được tổ chức theo chuỗi, chất lượng giữa các đơn vị cung ứng chưa đồng đều và chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách. Hoạt động phối hợp giữa các chủ thể tham gia du lịch cũng thiếu tính hệ thống.

TS. Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, nhận định: Du lịch đường sông là sản phẩm đặc trưng nhất của vùng, phản ánh mối quan hệ gắn bó giữa con người với hệ sinh thái sông nước. Dù vậy, sự phát triển hiện nay vẫn phân tán, thiếu liên kết chặt chẽ, khiến loại hình này chưa phát huy hết giá trị vốn có.

Ông đặt ra câu hỏi cốt lõi: “Tại sao một sản phẩm mang đậm bản sắc, không thể sao chép như du lịch đường sông lại chưa phát triển tương xứng với tiềm năng?”. Đây cũng chính là vấn đề lớn mà hội thảo tập trung phân tích và tìm lời giải.

'Nút thắt' nằm ở liên kết và tổ chức chuỗi

Phân tích sâu hơn, các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chính khiến du lịch đường sông Cần Thơ chưa bứt phá nằm ở việc thiếu liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp vẫn hoạt động rời rạc, thậm chí cạnh tranh thiếu lành mạnh, thay vì phối hợp để tạo ra giá trị chung.

Theo đó, nhiều vấn đề cần được giải quyết đồng bộ: Lựa chọn địa bàn thí điểm phù hợp; tổ chức điều phối chuỗi dịch vụ; kết nối vận chuyển đường sông với đường bộ và hàng không; đa dạng hóa sản phẩm theo chuỗi trải nghiệm; và phát huy vai trò của từng tác nhân trong hệ sinh thái du lịch.

Ông Ngô Minh Đức Uy, Giám Đốc Phát triển thị trường Inbound (Công ty Du lịch Nụ Cười Mê Kông), cho rằng du lịch đường sông hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm trụ cột của thành phố nếu thay đổi cách tiếp cận. Theo ông, cần chuyển từ tư duy “điểm đến rời rạc” sang “thiết kế tuyến trải nghiệm có chuỗi giá trị xuyên suốt”.

Ông nhấn mạnh: “Du lịch đường sông không chỉ là ngồi ghe, đi chợ nổi hay vào vườn trái cây, mà là hành trình khám phá có chủ đề, có trải nghiệm phong phú và đọng lại trong ký ức du khách. Muốn vậy phải giữ gìn bản sắc địa phương, nâng cao chất lượng, tăng doanh thu, góp phần cạnh tranh lành mạnh và bền vững cho du lịch thành phố”.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng cho rằng cần có cơ chế chính sách khuyến khích đầu tư, đặc biệt là đầu tư hạ tầng bến bãi, phương tiện vận chuyển và dịch vụ hỗ trợ, nhằm tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài.

Tuyến Ninh Kiều – Bình Thủy: Hạt nhân phát triển

Một điểm sáng được nhiều đại biểu thống nhất là mô hình thí điểm liên kết chuỗi cung ứng du lịch đường sông theo tuyến Ninh Kiều – Bình Thủy. Đây được xem là tuyến trọng điểm của TP. Cần Thơ, kết nối Bến Ninh Kiều với các điểm du lịch tiêu biểu tại quận Bình Thủy.

Khu vực này tập trung 7 di tích cấp quốc gia, trong đó có nhiều điểm tham quan nổi tiếng như Đình Bình Thủy, Nhà cổ Bình Thủy, Khu lưu niệm Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, chùa Nam Nhã… Gần đây, công trình Đền Vua Hùng được khánh thành đã bổ sung thêm giá trị văn hóa tâm linh, góp phần kết nối người dân Đồng bằng sông Cửu Long với cội nguồn dân tộc.

Ngoài ra, Cồn Sơn nổi lên như một điểm du lịch sinh thái cộng đồng hấp dẫn, được du khách trong và ngoài nước đánh giá cao. Sự kết hợp giữa tài nguyên tự nhiên, văn hóa và cộng đồng tại khu vực này tạo nên nền tảng thuận lợi để xây dựng mô hình du lịch theo chuỗi.

PGS.TS Đào Ngọc Cảnh cho biết, kết quả khảo sát thực tế cho thấy tuyến Ninh Kiều – Bình Thủy hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi về giao thông đường thủy, tài nguyên du lịch, cơ sở vật chất và khả năng kết nối với các tuyến khác trong và ngoài vùng. Đây là địa bàn phù hợp để triển khai mô hình thí điểm trước khi nhân rộng ra toàn thành phố.

Các đại biểu tin tưởng rằng nếu được tổ chức bài bản, mô hình này sẽ trở thành “hạt nhân” thúc đẩy du lịch đường sông Cần Thơ phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng tầm hình ảnh “đô thị miền sông nước”.

Hướng tới hệ sinh thái du lịch sông nước hiện đại

Trong bối cảnh mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, khi liên kết vùng ngày càng được tăng cường và hạ tầng giao thông phát triển mạnh, không gian phát triển du lịch đường sông cũng được mở rộng đáng kể.

TS. Trần Hữu Hiệp cho rằng điều này đòi hỏi phải xây dựng một hệ sinh thái du lịch đường sông có tính liên kết cao nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch vùng. Nếu làm tốt, du lịch đường sông Cần Thơ hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm đặc trưng mang tầm khu vực.

Ở góc nhìn đổi mới sáng tạo, Thạc sĩ Nguyễn Du Hạ Long đề xuất chuyển từ “tư duy thuần túy” sang “không gian trải nghiệm di động”. Theo đó, các phương tiện du lịch không chỉ là phương tiện vận chuyển mà có thể trở thành nhà hàng nổi, không gian làm việc, hay sân khấu biểu diễn nghệ thuật đờn ca tài tử trên sông.

Cùng với đó, việc bảo tồn giá trị văn hóa chợ nổi, quy hoạch bến bãi bền vững và nâng cao chất lượng dịch vụ cũng được xem là yếu tố then chốt. Khi mỗi con tàu trở thành một “đại sứ văn hóa” trên sông, du lịch đường sông sẽ không chỉ là sản phẩm tham quan mà còn là trải nghiệm văn hóa sâu sắc.

PGS.TS Đào Ngọc Cảnh nhấn mạnh, mặc dù còn nhiều khó khăn, du lịch đường sông vẫn là loại hình chủ lực và còn nhiều dư địa phát triển. Đặc biệt, trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển sau khi hợp nhất các địa phương trong vùng, TP. Cần Thơ cần tập trung đầu tư để thực sự trở thành trung tâm du lịch sông nước của Đồng bằng sông Cửu Long.

Du lịch đường sông Cần Thơ đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Muốn “khơi thông mạch sống” này, cần một cách tiếp cận mới – từ tư duy liên kết chuỗi, đầu tư hạ tầng, đến sáng tạo sản phẩm và bảo tồn bản sắc. Khi những “nút thắt” được tháo gỡ, du lịch đường sông không chỉ góp phần phát triển kinh tế mà còn khẳng định vị thế riêng có của Cần Thơ trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Lê Sơn