Làm gì để thúc đẩy tái chế bao bì trong ngành dược, mỹ phẩm?

Ngày 15/9, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế tổ chức hội thảo “Thúc đẩy tái chế bao bì trong ngành dược, mỹ phẩm - Hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững”, nhằm trao đổi về thực trạng, khó khăn và giải pháp phân loại, thu gom, tái chế bao bì.

Các nút thắt trong tái chế bao bì trong ngành dược, vật liệu y tế

Liên quan đến vật liệu và bao bì dược trong cơ sở y tế, bà Nguyễn Thanh Tâm, Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường cơ sở y tế, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, bao bì dược, mỹ phẩm phát sinh trong cơ sở y tế gồm vỏ chai, lọ thuốc tủy tinh, giấy, bìa, các-tông, vỏ hộp thuốc và các vật liệu giấy khác, các chai nhựa đựng thuốc, dịch truyền, hóa chất, chai, lon, vật liệu kim loại khác sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày…

Điều kiện bắt buộc để tái chế các vật liệu này đó là không dính, không chứa thuốc, hóa chất thuộc nhóm gây độc tế bào hoặc không có cảnh báo nguy hại từ nhà sản xuất; không thấm, dính, chứa máu của cơ thể; không chứa vi sinh vật gây bệnh; không phát sinh từ khu vực cách ly, điều trị bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Đặc biệt, theo quy định của Bộ Y tế, các bao bì thải trong cơ sở y tế đều đã có quy định thu gom và phân loại tại nguồn. Ngành y tế cũng đã có danh mục, quy trình phân loại bao bì và quy định phải chuyển giao những vật liệu này tới đúng cơ quan chức năng để tái chế đúng quy định.

Tuy nhiên, bà Tâm cũng chia sẻ 3 nút thắt trong tái chế bao bì từ trong cơ sở y tế hiện nay, đó là thị trường từ chối tiếp nhận (nhiều công ty môi trường đô thị từ chối nhận chuyển giao chất thải y tế thông thường là vỏ chai, lọ đựng thuốc hoặc dịch truyền bằng thủy tinh hoặc nhựa); chất thải sau xử lý không được thừa nhận (chất thải lây nhiễm sau xử lý bằng thiết bị hấp hoặc vi sóng đã trở thành chất thải thông thường theo quy định, nhưng thực tế không được đơn vị môi trường chấp nhận là chất thải thông thường); quy mô phát sinh quá phân tán (cơ sở y tế quy mô nhỏ gặp khó trong thu gom, vận chuyển, xử lý và chuyển giao chất thải thông thường).

Đại diện doanh nghiệp tại hội thảo cũng chia sẻ một số điểm nghẽn trong tái chế bao bì ngành dược, thiết kế bao bì thì doanh nghiệp làm được, nhưng khâu phân loại rất quan trọng thì nằm ngoài khả năng của doanh nghiệp, công nghệ tái chế hiện nay cũng chưa đáp ứng yêu cầu.

Trách nhiệm tái chế bao bì trong ngành dược

Tại hội thảo, các đại biểu nhấn mạnh, việc thúc đẩy tái chế bao bì ngành dược, mỹ phẩm hiện nay không chỉ là yêu cầu về xử lý chất thải mà còn là một nội dung quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn.

Để hoạt động tái chế đạt hiệu quả và bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng rõ ràng, khả thi và phù hợp với thực tiễn; đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp chủ động đổi mới thiết kế, sử dụng vật liệu phù hợp, nâng cao khả năng tái chế và tăng cường đầu tư vào các giải pháp tuần hoàn. Và để hình thành một hệ sinh thái tái chế bao bì dược phẩm, mỹ phẩm hiệu quả, mỗi chủ thể trong chuỗi giá trị cần có trách nhiệm, có động lực và có lợi ích khi tham gia.

Ông Đỗ Xuân Thuấn, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trong dự thảo nghị định đang lấy ý kiến của các bộ, ngành, đơn vị và tổ chức, cá nhân, cơ quan quản lý có đề xuất tỷ lệ yêu cầu sử dụng nhựa tái chế bắt buộc trong bao bì sản phẩm và có lộ trình triển khai. Yêu cầu này nhằm tạo thị trường đầu ra, thúc đẩy tái chế bao bì từ dược phẩm, mỹ phẩm.

Trong quy mô cơ sở y tế, bà Nguyễn Thị Thanh Tâm cho biết, ngoài quy định hiện hành, trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tăng cường tập huấn truyền thông, kiểm tra, giám sát để bảo đảm các cơ sở y tế lập danh mục chất thải y tế có khả năng tái chế, từ đó thực hiện phân loại đúng quy định chuyên môn. Các cơ sở có thể chia sẻ với các đơn vị chuyên môn có khả năng tái chế các loại bao bì phù hợp.

Các đại biểu cũng chỉ ra rằng, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã từng bước hình thành khung pháp lý cho trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR). Qua đó đặt yêu cầu rõ ràng hơn đối với doanh nghiệp trong việc thu hồi, tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng.

EPR không đơn thuần là một nghĩa vụ tuân thủ pháp luật mà nếu được thực hiện đúng và hiệu quả còn có thể trở thành động lực để doanh nghiệp đổi mới thiết kế sản phẩm, lựa chọn vật liệu thân thiện với môi trường, tiết kiệm tài nguyên, nâng cao hiệu quả sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xanh.

Đặc biệt, hội thảo cũng đặt ra yêu cầu tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp phân phối, cơ sở y tế, đơn vị thu gom - tái chế, hiệp hội và người tiêu dùng.

Trong đó, việc nghiên cứu các mô hình thu gom thuận tiện tại nhà thuốc, bệnh viện, chuỗi bán lẻ; ứng dụng mã QR và công nghệ số trong truy xuất, quản lý vòng đời sản phẩm; cũng như các cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp sản xuất, phân phối và tái chế được xác định là những hướng cần tiếp tục nghiên cứu.

HM