Lan tỏa văn hóa đọc, kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Triển lãm sách diễn ra từ ngày 17/4 đến ngày 21/5/2026 tại Thư viện Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, giới thiệu hơn 500 đầu sách và ấn phẩm khoa học tiêu biểu, cùng hệ thống 12 tạp chí khoa học của Viện Hàn lâm, các ấn phẩm của Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), Tạp chí Pi và các đơn vị đồng hành.

Đặc biệt, không gian trưng bày 50 ảnh tư liệu về hành trình 50 năm xây dựng và phát triển của Viện Hàn lâm đã tái hiện những dấu mốc quan trọng và thành tựu nổi bật, qua đó khơi dậy niềm tự hào và truyền cảm hứng cho các thế hệ cán bộ nghiên cứu trẻ tiếp nối truyền thống.

Hoạt động tặng hơn 200 đầu sách dành cho độc giả cũng là điểm nhấn ý nghĩa, góp phần lan tỏa văn hóa đọc, khơi dậy niềm đam mê tri thức và tinh thần học tập suốt đời, đặc biệt trong giới trẻ. Trong bối cảnh thông tin ngày càng phong phú, sách vẫn giữ vai trò là nền tảng tri thức bền vững, giúp con người tiếp cận kiến thức một cách hệ thống, chuyên sâu.

Tri thức phải trở thành giá trị thực tiễn

Cùng với triển lãm sách, tọa đàm “Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo – nền tảng cho phát triển công nghệ chiến lược” mở ra không gian kết nối giữa tri thức và hành động. Các chuyên gia tập trung trao đổi về cơ chế thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu – những yếu tố then chốt để đưa khoa học trở thành động lực phát triển.

Chia sẻ tại tọa đàm, PGS.TS. Tô Thị Mai Hương (Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội) cho biết, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong môi trường đại học có thể được xây dựng trên các trụ cột như khai thác tài sản trí tuệ, chuyển giao công nghệ, hợp tác doanh nghiệp, ươm tạo khởi nghiệp và quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Mô hình USTH Innovation Hub là một ví dụ tiêu biểu, được tham chiếu từ các trung tâm quốc tế và điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ nét: Năm 2025, nhà trường đã được cấp 2 bằng độc quyền sáng chế, nhiều sản phẩm nghiên cứu từng bước được phát triển theo hướng thương mại hóa; sinh viên đạt nhiều giải thưởng về khởi nghiệp và công nghệ. Đáng chú ý, mô hình hợp tác mở (Joint-lab) giữa nhà trường và doanh nghiệp đã giúp kết nối trực tiếp nguồn lực nghiên cứu với nhu cầu thị trường, góp phần thúc đẩy thương mại hóa và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Theo PGS.TS. Tô Thị Mai Hương, liên kết viện – trường – doanh nghiệp là yếu tố then chốt để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững. Thực tế, hệ sinh thái tại USTH đã ghi nhận 15 start-up từ cựu sinh viên cùng nhiều dự án hợp tác với doanh nghiệp.

Một nội dung đáng chú ý khác là tham luận của TS. Ngô Mạnh Tiến (Viện Vật lý) về phát triển robot di động tự hành (AMR) – hướng công nghệ chiến lược có tiềm năng ứng dụng lớn trong lĩnh vực hạt nhân và y tế.

Theo TS. Ngô Mạnh Tiến, nhóm nghiên cứu đã từng bước làm chủ quy trình thiết kế, chế tạo robot tích hợp trí tuệ nhân tạo, từ tích hợp cảm biến, phát triển thuật toán điều khiển đến thử nghiệm thực tế. Các nền tảng công nghệ như ROS, SLAM và học máy cho phép robot vận hành tự hành trong môi trường phức tạp.

Trên cơ sở đó, robot có thể thực hiện các nhiệm vụ trong môi trường nguy hiểm như quan trắc bức xạ, hỗ trợ thao tác kỹ thuật và vận chuyển. Trong y tế, robot hỗ trợ chia liều phóng xạ trong các kỹ thuật PET-CT, SPECT, góp phần giảm thiểu phơi nhiễm cho nhân viên y tế.

Các hệ thống robot đã được thử nghiệm tại Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt và một số cơ sở y học hạt nhân như Bệnh viện 103, cho thấy khả năng vận hành ổn định và tiềm năng ứng dụng trong thực tiễn.

Từ kinh nghiệm triển khai, TS. Ngô Mạnh Tiến nhấn mạnh mô hình hợp tác “ba nhà” (viện nghiên cứu – cơ sở đào tạo – doanh nghiệp) là yếu tố then chốt để rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường, đồng thời thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thông qua chuỗi hoạt động, sự gắn kết giữa các nhà khoa học, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tiếp tục được tăng cường, góp phần lan tỏa văn hóa đọc, thúc đẩy tinh thần học thuật và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng bền vững.

Thu Giang