Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam: Hội tụ nhiều tác phẩm được vinh danh trong nước và quốc tế

Ngày 15/9, tại Hà Nội, Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương phối hợp với EUNIC (Hiệp hội các Viện Văn hóa và Đại sứ quán châu Âu) tổ chức gặp gỡ báo chí giới thiệu Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam lần thứ 16.

Là sự kiện thường niên, Liên hoan hướng tới thúc đẩy giao lưu văn hóa, nghệ thuật điện ảnh giữa Việt Nam và các nước châu Âu, đồng thời tạo cơ hội để công chúng tiếp cận những tác phẩm phim tài liệu có chất lượng của Việt Nam và quốc tế.

Qua 15 mùa tổ chức, hàng trăm bộ phim tài liệu của Việt Nam và các nước châu Âu đã được giới thiệu tới công chúng. Nhiều tác phẩm trong số đó từng giành giải thưởng hoặc được vinh danh tại các liên hoan phim trong nước và quốc tế.

Phim tài liệu ngày càng thu hút khán giả trẻ

Theo Nghệ sĩ ưu tú Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, lượng khán giả tìm đến với phim tài liệu ngày càng tăng, trong đó đáng chú ý là sự quan tâm của đông đảo khán giả trẻ.

Qua khảo sát, nhiều người trẻ mong muốn tìm kiếm những câu chuyện gần gũi, chân thực, phản ánh nhịp thở của cuộc sống và đây chính là một trong những thế mạnh của phim tài liệu. Nếu trước đây phim tài liệu thường được xem là thể loại khá kén người xem thì những năm gần đây, xu hướng này đang có sự thay đổi rõ rệt.

Theo Nghệ sĩ ưu tú Trịnh Quang Tùng, sự quan tâm ngày càng lớn của công chúng, đặc biệt là người trẻ, là tín hiệu tích cực, đồng thời tạo thêm động lực để các nhà làm phim tiếp tục tìm tòi đề tài, đổi mới cách kể chuyện, đưa phim tài liệu đến gần hơn với khán giả.

Liên hoan năm nay giới thiệu 20 tác phẩm trong chương trình chính, gồm 9 phim Việt Nam do Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương sản xuất và 11 phim quốc tế đến từ 9 quốc gia, phái đoàn châu Âu. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên Na Uy tham gia Liên hoan, bên cạnh các thành viên đã đồng hành nhiều năm như Áo, Italia, Tây Ban Nha, Anh, Thụy Điển, Pháp, Phần Lan và Wallonie-Bruxelles (Bỉ).

Một điểm đáng chú ý trong cách tổ chức là mô hình chiếu phim song song, kết hợp một tác phẩm Việt Nam với một tác phẩm châu Âu trong mỗi buổi chiếu. Những câu chuyện, cách kể và góc nhìn khác nhau được đặt cạnh nhau, giúp khán giả nhận diện những nét riêng về văn hóa, lịch sử, đời sống, đồng thời tìm thấy những mối quan tâm chung về con người và xã hội.

Hội tụ những tác phẩm giàu giá trị nghệ thuật

Các tác phẩm Việt Nam tham dự Liên hoan năm nay đưa khán giả đến với nhiều nhân vật, không gian và câu chuyện giàu ý nghĩa. "Giáo sư Hoàng Xuân Sính" khắc họa chân dung nữ Giáo sư toán học đầu tiên của Việt Nam; "Chuyện bên sông Hoài phố" đề cập hành trình bảo tồn di sản.

Các phim "Những người kể chuyện phố cổ Hà Nội", "Giữ mãi màu xanh", "Đạm Phương nữ sử", "7 quãng nhân sinh Điềm Phùng Thị", "Giấy dó: Cuộc hành trình trở về"… mở ra những lát cắt về văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, môi trường và di sản.

Ở phía các tác phẩm châu Âu, Liên hoan giới thiệu nhiều bộ phim với đề tài và cách thể hiện đa dạng. Trong đó, "Sara và những kiếp người" của Thụy Điển kể về nhà văn Sara Lidman; "Bài học trong khói lửa" của Phần Lan nhìn lại cuộc chiến đấu với "giặc lửa"; "Hỏa hoạn Nhà thờ Đức Bà" của Pháp tái hiện vụ hỏa hoạn tại Nhà thờ Đức Bà Paris.

Cùng với đó là "Điểm tựa" của Bỉ, "Cô ấy" của Italia, "Một lũ trẻ, một con khỉ và một tòa lâu đài" của Tây Ban Nha, "Đích đến còn xa" của Áo và "Tuổi thơ" của Na Uy, mang đến những cách tiếp cận khác nhau về con người và xã hội.

Đáng chú ý, "Hỏa hoạn Nhà thờ Đức Bà" của Pháp có thời lượng gần 2 giờ, kết hợp yếu tố phim tài liệu và phim truyện, tái hiện vụ hỏa hoạn dữ dội xảy ra tại Nhà thờ Đức Bà Paris ngày 15/4/2019. Tác phẩm được trao Giải César cho Kỹ xảo hình ảnh xuất sắc nhất năm 2023.

"Sara và những kiếp người" của Thụy Điển lại có sự kết nối đặc biệt với Việt Nam thông qua câu chuyện về nữ nhà văn Sara Lidman, người từng nhiều lần đến Việt Nam từ nhiều thập niên trước. Tác phẩm được đề cử giải Guldbagge ở hạng mục Nhạc phim gốc xuất sắc nhất năm 2020; nhận Giải thưởng Gemma Firsova - Phim xuất sắc nhất về chủ đề triết học xã hội năm 2020 và nhiều đề cử khác tại các liên hoan phim trong nước và quốc tế.

Bên cạnh chương trình chính, 5 bộ phim của các nhà làm phim độc lập Việt Nam cũng được lựa chọn trình chiếu. "Phòng thu bí mật" kể về ước mơ âm nhạc của 2 anh em song sinh khiếm thị; "Những thiên thần trắng ở bên chúng ta" nói về nghị lực của cộng đồng người bạch tạng; "Người cất mả" khai thác nghề cải táng; "Mạc Hậu" đưa khán giả đến hậu trường sân khấu Tuồng; "Nhà yêu nước Phó Đức Chính" kể câu chuyện về một nhân vật lịch sử.

Sự đa dạng về đề tài, nhân vật và phương thức thể hiện tạo nên nhiều góc nhìn khác nhau, nhưng các tác phẩm cùng gặp nhau ở tính chân thực, chiều sâu nhân văn và mong muốn khám phá, thấu hiểu con người.

Qua 16 mùa tổ chức, Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam tiếp tục là cầu nối giao lưu văn hóa, điện ảnh giữa Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Thông qua ngôn ngữ phim tài liệu, những câu chuyện từ các nền văn hóa khác nhau được chia sẻ, góp phần tăng cường sự hiểu biết và kết nối giữa công chúng, những người làm điện ảnh Việt Nam và châu Âu.

Liên hoan diễn ra từ ngày 18-26/9. Các tác phẩm được trình chiếu miễn phí tại Rạp chiếu phim Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương (465 Hoàng Hoa Thám, phường Ngọc Hà, Hà Nội) và Rạp DCINE Bến Thành (6 Mạc Đĩnh Chi, phường Sài Gòn, TPHCM).

Thùy Chi