Lộ trình hướng tới xếp hạng tín nhiệm mức đầu tư của Việt Nam

Ngày 22/1, Tổ chức Xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings (Tổ chức Fitch) nâng xếp hạng tín nhiệm đối với các công cụ nợ dài hạn cao cấp có bảo đảm của Việt Nam từ mức BB+ lên mức BBB-. Trong bối cảnh đó, Việt Nam chỉ còn cách mức xếp hạng tín nhiệm Đầu tư một bậc theo đánh giá của S&P và Fitch, và thấp hơn hai bậc theo đánh giá của Moody's. 

Phóng viên Báo Điện tử Chính phủ đã có cuộc trao đổi với ông Brook Taylor, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ VinaCapital, về ý nghĩa của "tấm hộ chiếu" tín nhiệm này, những điều kiện cốt lõi cần đáp ứng, các rủi ro cần lưu ý, và những cải cách đang được thúc đẩy để mở khóa dòng vốn dài hạn cho hạ tầng và tăng trưởng bền vững.

Việt Nam đang ở rất gần ngưỡng xếp hạng tín nhiệm Đầu tư; vì sao cột mốc này đặc biệt cấp thiết vào thời điểm hiện tại, thưa ông?

Ông Brook Taylor: Ở cấp độ quốc gia, xếp hạng tín nhiệm Đầu tư không chỉ là một "điểm số" biểu tượng. Nó trực tiếp giảm chi phí huy động vốn, mở cửa cho các định chế như quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư quốc gia, là những đối tượng bị hạn chế đầu tư vào thị trường xếp hạng dưới mức đầu tư.

Với Việt Nam, ý nghĩa càng lớn khi chúng ta chuẩn bị triển khai các dự án hạ tầng quy mô rất lớn và sử dụng công nghệ nhập khẩu, như đường sắt cao tốc hay các dự án nguồn điện vốn đều cần nguồn vốn ngoại tệ kỳ hạn dài.

Xếp hạng tín nhiệm đầu tư giúp lợi suất trái phiếu chính phủ giảm và chênh lệch tín dụng thu hẹp, từ đó hạ chi phí vốn trên toàn nền kinh tế. Trong bối cảnh nhu cầu vốn hạ tầng ngày càng tăng, đây là chìa khóa để tăng tốc mà vẫn giữ an toàn vĩ mô.

Mục tiêu Chính phủ Việt Nam đặt ra là đạt mức tín nhiệm đầu tư vào năm 2030. Theo ông, Việt Nam có cơ hội về đích sớm hơn?

Ông Brook Taylor: Những trao đổi gần đây của chúng tôi với các tổ chức xếp hạng và các động thái chính sách mới đây cho thấy cánh cửa đang mở rộng. Vừa qua, Fitch đã nâng xếp hạng công cụ nợ dài hạn có bảo đảm liên quan quốc gia của Việt Nam lên BBB-, đánh dấu lần đầu tiên một công cụ nợ loại này chạm mức đầu tư.

Về nền tảng, Việt Nam đã đáp ứng phần lớn tiêu chí định lượng như tỉ lệ nợ công/GDP, trong khi các tiêu chí cần cải thiện nằm ở định tính, điển hình là tính dự báo của chính sách. Khi nhận thức về tầm quan trọng của xếp hạng tín nhiệm đầu tư tăng lên, chúng tôi kỳ vọng tiến độ cải cách sẽ được đẩy nhanh, cho phép rút ngắn mốc thời gian so với năm 2030.

Thị trường chứng khoán và dòng vốn sẽ phản ứng thế nào nếu Việt Nam được nâng hạng, thưa ông?

Ông Brook Taylor: Lịch sử các thị trường khác cho thấy hiệu ứng xảy ra rất tích cực. Ở lần đầu được nâng lên mức đầu tư, chỉ số chứng khoán Ấn Độ tăng khoảng 308% và Thái Lan tăng khoảng 150% nếu tính từ hai năm trước đến hai năm sau thời điểm nâng hạng.

Không chỉ cổ phiếu, dòng vốn còn chảy vào trái phiếu và FDI, giúp dự trữ ngoại hối tăng đáng kể, như Ấn Độ tăng khoảng 150%, Thái Lan khoảng 250% chỉ trong vòng hai năm sau nâng hạng.

Với Việt Nam, hiệu ứng này có thể còn lớn hơn sự kiện được xem xét nâng hạng thị trường theo FTSE Russell, bởi xếp hạng tín nhiệm đầu tư sẽ mở cánh cửa cho các dòng vốn bị ràng buộc bởi giới hạn xếp hạng. Tác động tích cực đó tạo vòng xoáy thuận: Phần bù rủi ro giảm, tỉ giá ổn định hơn, hiệu quả kinh tế của dự án hạ tầng cải thiện.

Theo ông, đâu là ba ưu tiên then chốt để "bước qua ngưỡng" xếp hạng tín nhiệm Đầu tư?

Ông Brook Taylor: Theo tôi ba ưu tiên mà Việt Nam cần chú trọng là:

Thứ nhất, củng cố "hàng rào an toàn" tài chính: Nâng bộ đệm dự trữ ngoại hối, siết kỷ luật cho vay, kiểm soát đòn bẩy quá mức, và tăng cường vốn hóa cũng như chất lượng tài sản ngân hàng.

Thứ hai, nâng tính dự báo của chính sách và khuôn khổ pháp lý: quy trình ra quyết định rõ ràng với chu kỳ chính sách dễ đoán, thu hẹp khoảng trống giám sát tài chính và quản trị doanh nghiệp, tăng bảo vệ pháp lý cho nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ ba, cải thiện minh bạch dữ liệu: công bố chi tiết hơn về ngoại hối (như nợ tư nhân ngắn hạn, vị thế kỳ hạn), công khai nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp nhà nước và dự án PPP, chuẩn hóa các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tài sản ngân hàng.

Thị trường vốn sẽ được nâng cấp ra sao để tương thích với xếp hạng tín nhiệm đầu tư?

Ông Brook Taylor: Song song với nỗ lực đạt được xếp hạng tín nhiệm mức đầu tư, Việt Nam cũng đang đẩy mạnh một số cải cách thị trường vốn quan trọng, bao gồm:

Một là hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng nhằm thu hút các định chế toàn cầu và cung cấp vốn dài hạn.

Hai là cải cách thị trường trái phiếu doanh nghiệp thông qua các nghị định 65/2022, 08/2023; chúng tôi đã thấy những bước hợp tác mới giữa tổ chức phát hành trong nước và nhà đầu tư quốc tế.

Ba là đẩy nhanh đáp ứng tiêu chí để được nâng hạng lên Thị trường Mới nổi theo MSCI, từ đó thu hút cả vốn chủ động và thụ động quy mô lớn.

Khi xếp hạng tín nhiệm đầu tư đạt được, chi phí vốn có thể giảm tới 150 điểm cơ bản nhờ lợi suất chính phủ hạ và chênh lệch tín dụng thu hẹp, từ đó kéo giảm đáng kể chi phí vốn trên toàn bộ nền kinh tế.

Các quỹ đầu tư như VinaCapital sẽ có vai trò như thế nào khi Việt Nam tiến tới cột mốc quan trọng này?

Ông Brook Taylor: VinaCapital tiếp tục đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ sự phát triển dài hạn của đất nước thông qua việc tư vấn cho các nhà đầu tư toàn cầu, giúp các nhà đầu tư am hiểu sâu sắc về thị trường và khơi thông dòng vốn vào các lĩnh vực có tác động cao của nền kinh tế. Hơn hai thập kỷ hoạt động tại Việt Nam và với kinh nghiệm sâu rộng từ thị trường niêm yết, vốn cổ phần tư nhân, bất động sản đến cơ sở hạ tầng, VinaCapital có vị thế vững chắc để kết nối nguồn vốn quốc tế với những cơ hội đầu tư triển vọng nhất tại Việt Nam.

Minh Thi (thực hiện)