Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Siết đặt cọc, thanh toán, tăng bảo vệ người mua nhà
(Chinhphu.vn) - Với 471/479 đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Luật gồm 10 chương, 63 điều, giảm 20 điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.

Các đại biểu Quốc hội tham dự tại phiên họp sáng 21/11 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).
Chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5%
Theo quy định tại Điều 18, chủ đầu tư dự án bất động sản chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán, cho thuê mua bất động sản để bảo đảm việc ký kết hợp đồng khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, cho thuê mua bất động sản; khoản tiền đặt cọc được tính vào số tiền thanh toán lần đầu của hợp đồng kinh doanh bất động sản.
Quy định này đặt ra giới hạn cụ thể đối với khoản tiền đặt cọc, đồng thời gắn việc thu tiền với điều kiện pháp lý của dự án. Chủ đầu tư không được thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào để bảo đảm ký kết hợp đồng mua bán, thuê mua, chuyển nhượng bất động sản trước khi dự án, bất động sản hoặc quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
Về tiến độ thanh toán, Luật quy định lần thanh toán đầu tiên không quá 30% giá trị hợp đồng, bao gồm cả tiền đặt cọc. Những lần tiếp theo phải phù hợp với tiến độ xây dựng, nhưng tổng số tiền thanh toán không quá 70% giá trị hợp đồng khi chưa bàn giao nhà ở, công trình xây dựng cho bên mua.
Đáng chú ý, trước khi người mua được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, chủ đầu tư không được thu quá 95% giá trị hợp đồng. Phần giá trị còn lại được thanh toán sau khi người mua nhận được giấy chứng nhận hoặc tự nguyện làm thủ tục cấp giấy chứng nhận và chủ đầu tư đã bàn giao đầy đủ hồ sơ liên quan.
Đối với hoạt động thuê mua bất động sản hình thành trong tương lai, Luật cũng quy định lần thanh toán đầu tiên không quá 30% giá trị hợp đồng. Tổng số tiền thanh toán trước cho bên cho thuê mua không quá 50% giá trị hợp đồng; phần còn lại được tính thành tiền thuê để trả hằng tháng trong thời hạn thuê mua, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Bổ sung quy định về mã định danh điện tử đối với bất động sản
Không chỉ tập trung vào hoạt động huy động vốn và giao dịch, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) còn hướng tới xây dựng thị trường công khai, minh bạch hơn thông qua việc chuẩn hóa thông tin và tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ bất động sản.
Theo đó, trước khi đưa bất động sản, dự án bất động sản vào kinh doanh, chủ đầu tư phải công khai đầy đủ, trung thực và chính xác thông tin trên Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, đồng thời trên trang thông tin thuộc quyền sử dụng của doanh nghiệp.
Các thông tin phải công khai bao gồm hồ sơ pháp lý về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng; những hạn chế về quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản (nếu có); tình trạng tranh chấp, thế chấp; hợp đồng được chủ đầu tư sử dụng để ký kết với khách hàng và các thông tin liên quan khác. Khi có thay đổi, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật thông tin, bảo đảm tính chính xác và thống nhất.
Đặc biệt, Luật bổ sung quy định về mã định danh điện tử đối với bất động sản. Mã định danh được cấp cho nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình và quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản. Ngoài ra, mã định danh còn được cấp cho chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản và cá nhân được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở.
Mã định danh điện tử được quản lý thống nhất, duy nhất, không trùng lặp, gắn với đối tượng trong cơ sở dữ liệu. Thông tin liên quan phải có nguồn gốc, chính xác, được cập nhật khi có thay đổi hoặc phát hiện sai sót.
Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản được xây dựng tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc, kết nối và chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, hoạt động xây dựng cũng như các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về công chứng, tài chính, thuế, đầu tư.
Khi bất động sản đã được cấp mã định danh điện tử, mã này phải được sử dụng trong quá trình thực hiện giao dịch. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giúp cơ quan quản lý theo dõi tình trạng pháp lý, hoạt động giao dịch, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, hạn chế rủi ro từ những thông tin không đầy đủ hoặc thiếu chính xác.
Ngoài ra, Luật cũng tăng yêu cầu công khai, minh bạch và trách nhiệm của sàn giao dịch, doanh nghiệp môi giới bất động sản đối với khách hàng; đồng thời quy định trách nhiệm cập nhật thông tin, đào tạo nhân viên và chịu sự thanh tra, kiểm tra. Bổ sung cơ chế điều tiết thị trường thông qua điều chỉnh quy hoạch, nguồn cung, cơ cấu sản phẩm và chính sách tài chính, tín dụng, thuế phù hợp với từng thời kỳ.
Diệu Anh