Mở ra giai đoạn phát triển mới của quan hệ Việt Nam – Sri Lanka

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Sri Lanka tại Việt Nam Poshitha Perera cho biết, chuyến thăm cấp Nhà nước sắp tới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới Nhà nước tới Cộng hòa xã hội chủ nghĩa dân chủ Sri Lanka từ ngày 7-8/5/2026 có ý nghĩa hết sức quan trọng, cả về nội dung lẫn biểu tượng. 

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Sri Lanka và Việt Nam – hai nước bạn bè lâu năm với hơn năm thập kỷ quan hệ ngoại giao – đang nỗ lực nâng tầm tình hữu nghị truyền thống thành một mối quan hệ đối tác năng động và hướng tới tương lai.

Năm 2025, hai nước đã kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, được đánh dấu bằng chuyến thăm cấp Nhà nước thành công tới Việt Nam của Tổng thống Anura Kumara Dissanayake. Chuyến thăm này đã thổi luồng sinh khí mới vào quan hệ song phương và tái khẳng định cam kết chung của lãnh đạo hai nước trong việc thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm sắp tới của lãnh đạo Việt Nam được kỳ vọng sẽ là một dấu mốc quan trọng, không chỉ củng cố vững chắc lòng tin chính trị giữa hai nước mà còn nâng quan hệ hợp tác đa lĩnh vực lên tầm cao mới, mang tính chiến lược hơn.

Về chính trị, chuyến thăm tạo cơ hội quan trọng cho đối thoại cấp cao, giúp hai bên thống nhất tầm nhìn về các vấn đề khu vực và toàn cầu, đồng thời tăng cường sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau.

Về kinh tế, chuyến thăm được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho thương mại, đầu tư và hợp tác khu vực tư nhân.

Nền tảng chính trị vững chắc

Đại sứ Poshitha Perera đánh giá với hơn 55 năm quan hệ ngoại giao (1970–2025), Việt Nam và Sri Lanka đã xây dựng nền tảng hợp tác bền vững, tin cậy và nhiều tiềm năng phát triển.

Sri Lanka thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam từ năm 1970, vào thời điểm nhiều quốc gia còn do dự. Trong hơn nửa thế kỷ qua, quan hệ hai nước đã phát triển trên nền tảng tin cậy, tôn trọng và hợp tác bền vững, Đại sứ Poshitha Perera đánh giá.

Hai nước có nhiều điểm tương đồng về lịch sử, tạo nên sự thấu hiểu tự nhiên. Hai bên cũng luôn ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn quốc tế, qua đó góp phần củng cố tin cậy chính trị. 

Những năm gần đây, quan hệ song phương có nhiều bước tiến mạnh mẽ với các chuyến thăm cấp cao thường xuyên và nhiều thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực như thương mại, đầu tư, nông nghiệp, giáo dục, khoa học – công nghệ và văn hóa.

Giao lưu nhân dân là một trong những trụ cột vững chắc nhất. Tại Sri Lanka, Chủ tịch Hồ Chí Minh được ngưỡng mộ sâu sắc. Các hoạt động giao lưu văn hóa, tôn giáo tiếp tục gắn kết hai dân tộc. 

Về kinh tế, hơn 30 doanh nghiệp Sri Lanka đã đầu tư tại Việt Nam, với nhiều chuyên gia đảm nhiệm vị trí quản lý. Dù thương mại tăng trưởng ổn định, hai bên vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác.

Tạo xung lực mới cho hợp tác kinh tế

Đại sứ Poshitha Perera nhận định, trong lĩnh vực kinh tế, chuyến thăm được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mới cho thương mại, đầu tư và hợp tác khu vực tư nhân – một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ hai nước. 

Đoàn doanh nghiệp đông đảo tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm lần này thể hiện rõ định hướng thúc đẩy hợp tác thực chất, đồng thời tìm kiếm các cơ hội đầu tư, kinh doanh mới.

Mặc dù thương mại song phương duy trì tăng trưởng tích cực, quy mô hợp tác vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Do đó, Đại sứ Poshitha Perera cho rằng trước hết, hai bên cần ưu tiên tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Hai nước có thể bổ trợ cho nhau – kết hợp thế mạnh sản xuất của Việt Nam với vị trí địa chiến lược và khả năng tiếp cận thị trường của Sri Lanka. Các liên doanh trong lĩnh vực dệt may, cao su, lắp ráp điện tử và công nghiệp nhẹ sẽ giúp hai bên tiếp cận thị trường thứ ba hiệu quả hơn.

Thứ hai, nông nghiệp và chế biến nông sản có nhiều tiềm năng. Thay vì xuất khẩu sản phẩm thô, cần thúc đẩy gia tăng giá trị, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu chung, đặc biệt trong lĩnh vực cây trồng năng suất cao, chế biến thực phẩm và logistics nông nghiệp.

Thứ ba, cần tăng cường kết nối logistics và hàng hải. Với nhiều lợi thế như vị trí trung tâm của Sri Lanka tại Ấn Độ Dương và nền kinh tế xuất khẩu của Việt Nam, hai bên có thể phát triển mạng lưới vận tải, kho bãi và phân phối tích hợp, đi kèm với sự phối hợp chính sách.

Thứ tư, kinh tế số và đổi mới sáng tạo là lĩnh vực cần khai thác. Hai nước có thể hợp tác trong dịch vụ ICT (công nghệ thông tin và truyền thông), thương mại số, fintech (công nghệ tài chính) và hệ sinh thái khởi nghiệp, với sự hỗ trợ về chính sách và phát triển kỹ năng.

Cuối cùng, du lịch, kết nối hàng không sẽ đóng vai trò xúc tác. Việc sớm triển khai đường bay thẳng, cùng với thuận lợi hóa thị thực, sẽ thúc đẩy mạnh mẽ giao lưu kinh doanh và nhân dân.

Phát huy liên kết văn hóa – tâm linh

Việt Nam và Sri Lanka có nhiều điểm tương đồng về văn hóa, trong đó Phật giáo là sợi dây gắn kết sâu sắc và lâu dài giữa hai dân tộc. Trên thực tế, ngay cả trước khi thiết lập quan hệ ngoại giao, các mối liên kết tâm linh này đã phát triển mạnh mẽ và đến nay vẫn là nền tảng đạo đức và văn hóa cho quan hệ hai nước.

Hai nước đang tích cực phát huy di sản chung này thông qua nhiều sáng kiến ý nghĩa. 

Năm 2023, Sri Lanka đã trao tặng Việt Nam một cây con của cây Bồ đề thiêng Jaya Sri Maha Bodhi, được cho là chiết từ cây gốc nơi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni giác ngộ và được công chúa Sanghamitta mang sang Sri Lanka vào thế kỷ III TCN. Cây được trồng tại Chùa Bái Đính – công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc Sri Lanka – trở thành biểu tượng sinh động của truyền thống Phật giáo chung, đồng thời là nền tảng quan trọng gắn kết Việt Nam và Sri Lanka trên các phương diện tôn giáo, văn hóa, lịch sử và giao lưu nhân dân

Tương tự, ngôi chùa Việt Nam tại Kandy không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn trở thành điểm kết nối văn hóa sôi động. Tại đây, việc trẻ em địa phương học tiếng Việt và tìm hiểu văn hóa Việt Nam là minh chứng rõ nét cho sự phát triển của giao lưu nhân dân giữa hai nước.

Sri Lanka đang thúc đẩy "ngoại giao chùa – chùa", kết nối tăng ni, học giả và cộng đồng hai nước. Sáng kiến này không chỉ củng cố quan hệ tôn giáo mà còn tăng cường hiểu biết lẫn nhau, đặc biệt với thế hệ trẻ. Nhiều tăng ni Việt Nam thường xuyên sang Sri Lanka học tập Phật học; hai bên cũng đã ký các biên bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục Phật giáo.

Trong thời gian tới, Đại sứ quán Sri Lanka tại Việt Nam sẽ tập trung phát triển du lịch tâm linh và hợp tác giáo dục. Việc mở đường bay thẳng và thuận lợi hóa thị thực sẽ góp phần gia tăng các chuyến hành hương và giao lưu văn hóa.

Bên cạnh đó, Sri Lanka mong muốn hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực khảo cổ và bảo tồn di sản, chia sẻ kinh nghiệm lâu năm trong việc gìn giữ, tôn tạo các di tích cổ.

"Mục tiêu cuối cùng là biến mối liên kết tâm linh sâu sắc này thành nền tảng hợp tác năng động – không chỉ tăng cường gắn kết văn hóa mà còn giúp thế hệ trẻ hai nước hiểu biết, trân trọng và kết nối với nhau tốt hơn," Đại sứ Poshitha Perera nhấn mạnh.  

Đại sứ khẳng định với nền tảng tin cậy chính trị vững chắc, sự bổ trợ về kinh tế và mối liên kết văn hóa sâu sắc, quan hệ Việt Nam – Sri Lanka còn nhiều dư địa để phát triển.

Chuyến thăm Sri Lanka của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội định hình khuôn khổ hợp tác mới, đưa quan hệ song phương bước sang giai đoạn phát triển sâu rộng hơn, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực./.