Nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, hướng tới không gian sống văn minh hiện đại

Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, thành phố tiếp tục đặt mục tiêu nâng cao chất lượng các tiêu chí, chú trọng hiệu quả quản trị ở cơ sở, phát huy giá trị các thiết chế văn hóa và xây dựng môi trường sống văn minh, bền vững.

Theo định hướng giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 có 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và 20% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ hoàn thiện các điều kiện cơ bản sang nâng cao chất lượng phát triển nông thôn toàn diện, từ hạ tầng, kinh tế đến môi trường, văn hóa và quản trị cộng đồng.

Củng cố quản trị cơ sở, tạo nền tảng phát triển nông thôn

Tại xã Hát Môn, sau quá trình sắp xếp địa bàn dân cư, việc kiện toàn tổ chức, ổn định hoạt động của các thôn mới được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm công tác quản lý và triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Theo phương án sắp xếp, 60 thôn được tổ chức lại thành 17 thôn mới, trong đó có các thôn Thanh Đa, Thanh Hồng và Tiền Giang.

Sau sắp xếp, thôn Thanh Đa và Thanh Hồng từng bước ổn định địa điểm làm việc, phân công nhiệm vụ cho trưởng thôn, phó thôn, xây dựng lịch trực và tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn của xã. Nhờ đó, hoạt động tại cơ sở dần đi vào nền nếp, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội cơ bản được giữ vững.

Cùng với kiện toàn tổ chức, chính quyền xã yêu cầu các thôn rà soát những chỉ tiêu phát triển, đề ra giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chủ động phòng, chống dịch bệnh, thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Công tác tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn vệ sinh môi trường, chỉnh trang đường làng, ngõ xóm, xây dựng cảnh quan "sáng - xanh - sạch - đẹp" tiếp tục được chú trọng.

Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, hiệu quả hoạt động của bộ máy cơ sở tuy không dễ nhận thấy như những công trình hạ tầng, nhưng có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển lâu dài. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai các chủ trương, giải quyết những vấn đề phát sinh trong đời sống dân cư và huy động sự tham gia của người dân vào các phong trào tại địa phương.

Theo ông Lý Hoàng Kiên, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hát Môn, địa phương tiếp tục củng cố hoạt động của bộ máy cơ sở, tăng cường phối hợp giữa các phòng, ban, ngành của xã với các thôn. Cấp ủy, ban quản lý và các tổ chức chính trị - xã hội của hai thôn được yêu cầu sớm hoàn thiện quy chế hoạt động, rà soát các chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2026, từ đó xây dựng giải pháp triển khai hiệu quả trong những tháng cuối năm.

Bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nhân dân, xã Hát Môn tiếp tục quan tâm bảo đảm quốc phòng - an ninh, phòng, chống dịch bệnh, thực hiện các chính sách an sinh xã hội, chăm lo gia đình chính sách và hộ có hoàn cảnh khó khăn. Xã cũng chú trọng nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên và vận động nhân dân tích cực tham gia các hoạt động chung. Từ giữ gìn vệ sinh môi trường đến xây dựng cảnh quan khu dân cư, sự đồng thuận và chủ động của người dân được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.

Xây dựng thiết chế văn hoá nâng cao đời sống nhân dân

Xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội không chỉ dừng ở việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, mà còn là nâng cao chất lượng các công trình, thiết chế phục vụ trực tiếp đời sống người dân. Trong đó, nhà văn hóa thôn đang được nhiều địa phương định hướng tổ chức theo mô hình đa chức năng. Không gian vốn chủ yếu phục vụ hội họp được mở rộng công năng, kết hợp các hoạt động văn hóa, thể thao, đọc sách, chuyển đổi số và giao lưu cộng đồng. Cách làm này góp phần khai thác hiệu quả hơn các công trình đã được đầu tư, đồng thời tạo thêm điều kiện nâng cao đời sống tinh thần và tăng cường sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng dân cư.

Tại xã Kim Anh, mô hình điểm Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn Phú Hạ được ra mắt ngày 28/8, hướng tới xây dựng không gian sinh hoạt chung đa năng, phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân. Bên cạnh những chức năng mới, nhà văn hóa vẫn là địa điểm tổ chức hội họp, hội nghị, sinh hoạt của các tổ chức, đoàn thể và các hoạt động chung của thôn. Việc kết hợp nhiều công năng trong cùng một không gian giúp công trình được sử dụng thường xuyên, đáp ứng đa dạng nhu cầu của người dân thay vì chỉ hoạt động vào những dịp hội họp hoặc sự kiện nhất định.

Theo ông Đỗ Minh Tuấn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Kim Anh, cùng với phát triển kinh tế và hoàn thiện hạ tầng, địa phương xác định nâng cao chất lượng đời sống văn hóa, xây dựng môi trường sống văn minh, sạch đẹp là những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng nông thôn mới.

Trong thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tốt các quy ước, hương ước thôn, làng; nâng cao hiệu quả khai thác các thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở. Đồng thời, địa phương phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường quản lý môi trường, bảo đảm mỹ quan nông thôn, từng bước hình thành không gian sống văn minh, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt của cộng đồng.

Qua những chuyển biến tại Hát Môn và Kim Anh cho thấy xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi sự kết hợp giữa củng cố hệ thống quản trị cơ sở, phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng không gian sống. Trong đó, hiệu quả hoạt động của các tổ chức tại cộng đồng và khả năng khai thác những công trình đã được đầu tư có vai trò quan trọng đối với tính bền vững của chương trình.

Thực tế cho thấy, khi bộ máy ở cơ sở hoạt động ổn định, các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội được triển khai đồng bộ, người dân có điều kiện tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng địa phương. Cùng với đó, những thiết chế văn hóa được tổ chức theo hướng đa chức năng sẽ góp phần biến các công trình công cộng thành không gian sinh hoạt thường xuyên, phục vụ thiết thực nhu cầu của cộng đồng.

Sau gần 15 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Hà Nội đã tạo dựng nền tảng quan trọng cho phát triển khu vực nông thôn. Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp vào tháng 7/2025, thành phố có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 229 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 109 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu; 100% huyện, thị xã đạt chuẩn hoặc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Hà Nội được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2024 tại Quyết định số 1226/QĐ-TTg ngày 22/6/2025. Dựa trên nền tảng đã đạt được, mục tiêu đến năm 2030 có 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và 20% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới cách thức tổ chức thực hiện, nâng cao hiệu quả quản lý và phát huy nguồn lực trong nhân dân. Qua đó, xây dựng nông thôn Hà Nội không chỉ phát triển về hạ tầng, kinh tế mà còn hướng tới môi trường sống chất lượng, đời sống văn hóa phong phú và cộng đồng dân cư văn minh, gắn kết.

Thiện Tâm

Bài viết có sự phối hợp với Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội