Nâng cao năng lực đội ngũ pháp chế, hướng tới hình thành chế định luật sư công

Đặc biệt, trong bối cảnh nghiên cứu, xây dựng và từng bước hình thành chế định luật sư công tại Việt Nam, việc nâng cao năng lực toàn diện cho đội ngũ pháp chế không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện tiên quyết, mang tính nền tảng cho sự thành công của mô hình này.

Thực tiễn cho thấy, đội ngũ cán bộ pháp chế thời gian qua đã có nhiều đóng góp quan trọng trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật, cải cách hành chính, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và thực thi pháp luật, cùng với sự gia tăng về tính phức tạp của các quan hệ kinh tế - xã hội, năng lực của đội ngũ pháp chế cần tiếp tục được nâng tầm cả về chiều sâu và chiều rộng.

Không chỉ dừng lại ở việc tham mưu văn bản quy phạm pháp luật, cán bộ pháp chế ngày nay còn phải tham gia xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp, tranh chấp, khiếu kiện, tham mưu chính sách và bảo vệ lợi ích của Nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây cũng chính là những yêu cầu cốt lõi mà chế định luật sư công đặt ra.

Thực hiện Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2025; Chương trình công tác của Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương năm 2025, Bộ Tư pháp đã xây dựng và trình Bộ Chính trị Đề án "Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay". 

Để thực hiện ngay Đề án sau khi Bộ Chính trị có kết luận, Bộ Tư pháp đang khẩn trương xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm chế định luật sư công tại một số bộ, ngành và địa phương để trình Quốc hội xem xét, ban hành ngay tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đang diễn ra.

Theo dự thảo Đề án "Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay", đội ngũ luật sư công được hình thành từ công chức, viên chức làm việc trong các bộ, ngành, địa phương, chủ yếu hướng vào đội ngũ cán bộ pháp chế và một số luật sư có năng lực, kinh nghiệm đang hành nghề, có nguyện vọng trở thành luật sư công. 

Do luật sư công có đầy đủ quyền hạn của luật sư trong các hoạt động tranh tụng, tư vấn pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tham mưu hoạch định chính sách nên các điều kiện, tiêu chuẩn, năng lực đặt ra khi công nhận luật sư công cũng tương tự như luật sư và cao hơn. 

Chính vì vậy, đội ngũ cán bộ pháp chế cần chủ động, tích cực nâng cao năng lực, trình độ, kỹ năng hành nghề để đáp ứng các yêu cầu đặt ra đối với luật sư công, cũng như đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới đang đặt ra cho đội ngũ cán bộ pháp chế từ quá trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Luật sư công có tiêu chuẩn của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, cán bộ doanh nghiệp Nhà nước và tiêu chuẩn để trở thành luật sư công theo quy định của pháp luật nhưng phải bảo đảm tiêu chuẩn tối thiểu như luật sư tư, có 5 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật; có trình độ chuyên môn sâu, có kinh nghiệm thực tiễn tranh tụng hoặc giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp, có tư duy pháp lý, đạo đức nghề nghiệp vững vàng và được một cơ quan nhà nước có nhu cầu sử dụng luật sư công đề nghị cấp chứng chỉ luật sư công.

Nguồn để trở thành luật sư công gồm: Cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, cán bộ doanh nghiệp Nhà nước có đủ tiêu chuẩn để trở thành luật sư công theo quy định và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đề xuất cấp chứng chỉ luật sư công; Chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, luật sư giỏi đang công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị ngoài khu vực công lập được tiếp nhận vào làm công chức theo quy định tại Nghị định số 170/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức để làm luật sư công.

Việc hình thành chế định luật sư công không chỉ là một bước đổi mới về tổ chức nhân sự pháp lý trong khu vực công, mà còn là thước đo cho chất lượng nguồn nhân lực pháp luật của Nhà nước. Do đó, đầu tư nâng cao năng lực đội ngũ pháp chế chính là đầu tư cho chất lượng xây dựng và thực thi pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. 

Trong bối cảnh đó, nâng cao năng lực đội ngũ pháp chế không còn là yêu cầu riêng của từng cơ quan, đơn vị, mà cần được đặt trong chiến lược tổng thể về phát triển nguồn nhân lực pháp luật, gắn chặt với lộ trình hình thành và vận hành chế định luật sư công tại Việt Nam.

Diệu Anh