Ngành ngân hàng tăng tốc số hóa, nhưng áp lực an ninh mạng

Việt Nam nổi lên là thị trường tài chính số phát triển nhanh

Sự kiện "Đổi mới Tài chính thế giới 2026 (WFIS 2026)" do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cùng các đơn vị liên quan phối hợp tổ chức, diễn ra trong hai ngày 19 và 20/5. Đây là lần thứ tư sự kiện được tổ chức tại Việt Nam.

TS Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, trong những năm gần đây, Việt Nam đang nổi lên như một trong những thị trường tài chính số phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á. Quá trình chuyển đổi số trong ngành ngân hàng diễn ra mạnh mẽ, không chỉ ở việc mở rộng dịch vụ ngân hàng số và thanh toán điện tử mà còn ở sự thay đổi sâu rộng về mô hình vận hành, quản trị và trải nghiệm khách hàng.

Theo TS Đào Minh Tú, các xu hướng như ngân hàng ứng dụng AI, ngân hàng mở, điện toán đám mây và quản trị dữ liệu thông minh đang ngày càng trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều tổ chức tài chính tại Việt Nam. Trong đó, những nội dung như ứng dụng AI trong ngân hàng, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, tăng cường an ninh mạng và phòng chống gian lận tài chính đang được đặc biệt quan tâm.

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hiện hơn 95% tổ chức tín dụng đã và đang triển khai chiến lược chuyển đổi số, trong khi gần 80% giao dịch tài chính tại Việt Nam được thực hiện qua kênh số. Điều này cho thấy ngành tài chính - ngân hàng đang từng bước chuyển từ mô hình "số hóa dịch vụ" sang mô hình ngân hàng thông minh, vận hành dựa trên dữ liệu và kết nối số toàn diện.

Tuy nhiên, TS. Đào Minh Tú lưu ý rằng, tốc độ phát triển công nghệ càng nhanh thì áp lực về quản trị rủi ro và an ninh mạng càng lớn. Đặc biệt, trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nguy cơ ngày càng rõ nét khi các hình thức tấn công đang chuyển mạnh sang khai thác dữ liệu và giả mạo danh tính trên môi trường số.

Dẫn chứng cho nhận định này, lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết Báo cáo Rủi ro An ninh mạng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Visa công bố tháng 4/2026 cho thấy các cuộc tấn công ứng dụng AI đang gia tăng nhanh cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Trong khi đó, hệ sinh thái tài chính số ngày càng mở rộng khiến rủi ro trở nên phức tạp hơn. Cùng với đó, Báo cáo Triển vọng An ninh mạng Toàn cầu năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới chỉ ra rằng 65% tổ chức lớn hiện coi lỗ hổng của bên thứ ba và chuỗi cung ứng là thách thức hàng đầu đối với khả năng phục hồi an ninh mạng.

Chuyển đổi số phải đặt an toàn và niềm tin làm trung tâm

Theo TS. Đào Minh Tú, điểm đáng chú ý hiện nay không chỉ nằm ở tốc độ phát triển công nghệ mà sâu xa hơn là việc công nghệ đang làm thay đổi căn bản cách thức các tổ chức tài chính vận hành, kết nối và tạo ra giá trị cho khách hàng.

"Nếu trước đây ngân hàng chủ yếu cung cấp dịch vụ theo mô hình truyền thống, thì hiện nay đang từng bước chuyển dịch sang mô hình hệ sinh thái số thông minh, dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, trải nghiệm khách hàng trở thành trung tâm của mọi quyết định phát triển", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.

Theo TS Đào Minh Tú, đây là cơ hội rất lớn để các ngân hàng Việt Nam đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị tài chính số của khu vực. Đồng thời, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản trị, an toàn hệ thống và khả năng chống chịu trong môi trường số.

Chính vì vậy, TS Đào Minh Tú cho rằng việc tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy kết nối giữa các tổ chức tài chính với cộng đồng công nghệ sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của toàn ngành ngân hàng cũng như hệ thống tài chính nói chung.

"Với sự đồng hành của các cơ quan quản lý, sự chủ động đổi mới của các tổ chức tài chính cùng sự hỗ trợ của cộng đồng công nghệ trong nước và quốc tế, ngành tài chính - ngân hàng Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hiện đại, đáp ứng được các mục tiêu về an toàn và phát triển bền vững", TS Đào Minh Tú bày tỏ tin tưởng.

Dưới góc độ cơ quan quản lý , ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) nhấn mạnh, điều quan trọng trong định hướng của NHNN không nằm ở việc chạy theo công nghệ đơn thuần mà là quan điểm "đổi mới phải đi cùng niềm tin". Đây được xem là tư duy quản lý đáng chú ý trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đối mặt với rủi ro từ tài chính số như lừa đảo trực tuyến, rò rỉ dữ liệu và gian lận công nghệ cao.

Theo ông Lê Anh Dũng, AI có thể hỗ trợ tự động hóa quy trình tín dụng, nâng cao quản trị rủi ro và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Blockchain và tokenization có thể thay đổi phương thức thanh toán xuyên biên giới, giúp giảm chi phí và rút ngắn thời gian giao dịch.

Dù vậy, đi cùng với cơ hội là hàng loạt thách thức mới như deepfake, gian lận tài chính thế hệ mới, phụ thuộc công nghệ và khoảng trống pháp lý. Vì thế, quan điểm "ứng dụng AI có trách nhiệm" đang ngày càng được đặt ra mạnh mẽ trong giai đoạn hiện nay.

Ông Lê Anh Dũng cho biết Việt Nam đang chủ động xây dựng hành lang pháp lý cho chuyển đổi số với nhiều nghị quyết, luật và chiến lược mới được ban hành, thể hiện quyết tâm thúc đẩy kinh tế số.

Hiện Việt Nam đã có hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, mạng lưới QR quốc gia, cơ sở dữ liệu dân cư và định danh điện tử quy mô lớn. Việc kết nối thanh toán xuyên biên giới với các nước ASEAN và châu Á cho thấy Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu hơn vào mạng lưới thanh toán khu vực. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để thúc đẩy thương mại điện tử, du lịch, đầu tư và dòng chảy tài chính quốc tế trong thời gian tới.

Theo đại diện NHNN, trong môi trường số, người dân không chỉ cần được cung cấp dịch vụ thuận tiện mà còn phải có khả năng nhận diện rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng tránh lừa đảo.

"Điều quan trọng nhất hiện nay là duy trì được sự cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản lý rủi ro. Nếu quá thận trọng, Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội bứt phá trong nền kinh tế số. Nhưng nếu chạy theo công nghệ mà thiếu cơ chế kiểm soát, hệ thống tài chính có thể đối mặt với nhiều rủi ro khó lường", ông Lê Anh Dũng nhấn mạnh.

Anh Minh