Ngành Xây dựng chuyển mạnh sang "kiến tạo phát triển" một cách thực chất, đồng bộ

Với quy mô hơn 2.500 gian hàng, triển lãm thu hút đông đảo doanh nghiệp trong và ngoài nước đến từ nhiều quốc gia như Việt Nam, Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc, Pháp, Italy, Mỹ, Đức, Hàn Quốc…, các sản phẩm trưng bày tại kỳ triển lãm đa dạng, từ vật liệu xây dựng, thiết bị giao thông đến nội ngoại thất, máy móc công nghiệp.

VIETBUILD Hà Nội 2026 lần 1 là một trong những hoạt động đáng chú ý của ngành xây dựng trong giai đoạn đầu năm, mở đầu chuỗi VIETBUILD 2026, tiếp tục là điểm nhấn trong việc kết nối cung cầu, quảng bá sản phẩm, cập nhật xu hướng công nghệ và các giải pháp mới trong ngành xây dựng, thúc đẩy thương mại...

Điểm nhấn của kỳ triển lãm năm nay là các sản phẩm, công nghệ mới theo hướng xanh và bền vững như công nghệ tuần hoàn, công nghệ tái tạo, năng lượng sạch và giải pháp số. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động nghiên cứu thị trường, giới thiệu các sản phẩm có mẫu mã hiện đại, chất lượng cao, phù hợp nhu cầu phát triển nhà ở, hạ tầng, đồng thời gắn với tiêu chí bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống.

Thúc đẩy chuyển đổi xanh, hoàn thiện hệ sinh thái xây dựng bền vững

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng cho biết sự kiện diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa quan trọng khi cả nước chào mừng thành công của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV; cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, cùng nhiều sự kiện chính trị trọng đại khác. Đất nước đang bước vào "kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc".

Nhìn lại hành trình vươn tầm của VIETBUILD, Phó Thủ tướng cho rằng triển lãm phản ánh rõ bước phát triển của ngành xây dựng và nền kinh tế. Triển lãm năm nay thực sự đánh dấu một bước ngoặt, với quy mô kỷ lục gần 2.500 gian hàng, đến từ các doanh nghiệp trong nước và quốc tế, và chủ đề mang trọn chức năng, nhiệm vụ của ngành Xây dựng sau khi kiện toàn, sắp xếp bộ máy, tổ chức, đó là "Xây dựng - Vật liệu xây dựng - Bất động sản - Giao thông xanh". Việc tích hợp trụ cột "Giao thông xanh" góp phần hình thành hệ sinh thái phát triển toàn diện, phù hợp xu thế chuyển đổi xanh, chuyển đổi số của đất nước. Sự kiện được tổ chức tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (VEC) – công trình hiện đại tầm cỡ quốc tế, thể hiện năng lực thiết kế, thi công và làm chủ công nghệ của ngành xây dựng Việt Nam.

Theo Phó Thủ tướng, thời gian qua, ngành xây dựng đã mạnh dạn đổi mới tư duy, chuyển từ quản lý hành chính đơn thuần sang "kiến tạo phát triển" một cách thực chất, đồng bộ trên ba trụ cột.

Thứ nhất là kiến tạo không gian phát triển. Hệ thống quy hoạch mang tính bao quát, tích hợp cao, gắn kết hữu cơ giữa mạng lưới giao thông chiến lược với hệ thống đô thị, nông thôn và hạ tầng kỹ thuật. Các quy hoạch ngày càng hoàn thiện về phương pháp luận, cơ sở pháp lý, bảo đảm tính tích hợp, sát thực tiễn, có tầm nhìn xa hơn. Các quy hoạch được xây dựng với tầm nhìn dài hạn, không chỉ đảm bảo tính liên kết vùng miền xuyên suốt, tối ưu hóa nguồn lực đất đai, mà còn chủ động lồng ghép chặt chẽ các kịch bản phù hợp với xu thế của thời đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thứ hai là kiến tạo hành lang pháp lý, định hình "luật chơi" trong bối cảnh mới. Bộ Xây dựng đã chủ động rà soát, cập nhật và ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, trong đó có các quy chuẩn về công trình xanh, vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng, phòng cháy, chữa cháy và ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM), qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp đưa công nghệ tiên tiến vào thực tiễn.

Thứ ba là kiến tạo động lực phát triển. Các điểm nghẽn về thủ tục đầu tư công được tháo gỡ, tạo đòn bẩy mạnh mẽ để huy động nguồn lực khu vực tư nhân.

Minh chứng rõ nét là sự bứt phá của hệ thống kết cấu hạ tầng với gần 600 công trình, dự án trọng điểm được triển khai, tổng vốn trên 5 triệu tỷ đồng. Đến nay, đã hoàn thành gần 3.200 km cao tốc, cùng nhiều công trình hạ tầng sân bay, bến cảng và các công trình chiến lược đang tiếp tục được xây dựng.

Ngành xây dựng từng bước làm chủ công nghệ thi công ở các hạng mục phức tạp như công trình siêu cao tầng, không gian ngầm; đồng thời đảm nhận vai trò tổng thầu (EPC) trong các dự án công nghiệp, năng lượng.

Ngành công nghiệp hỗ trợ như cơ khí xây dựng, công nghệ thiết bị điện - nước thông minh, cấu kiện lắp ghép... đã bứt phá hết sức mạnh mẽ, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, đưa Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngành vật liệu xây dựng cũng chuyển mình mạnh mẽ từ phụ thuộc sang chủ động công nghệ sản xuất quy mô lớn, hiện đại và ngày càng theo xu hướng xanh hơn, song song với phát triển hạ tầng kinh tế, ngành xây dựng thực hiện tốt nhiệm vụ an sinh xã hội. Đề án "Xây ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội" đã triển khai 737 dự án, với quyết tâm hoàn thành vượt tiến độ. Đây là điểm sáng của thị trường bất động sản và nhà ở.

Thị trường bất động sản đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất, các vướng mắc pháp lý từng bước được tháo gỡ, bước vào chu kỳ phát triển minh bạch, bền vững, phục vụ nhu cầu thực tế của người dân.

Nâng cao năng lực tự chủ, tự lực, tự cường trong chuỗi cung ứng

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cũng chỉ ra các tồn tại, hạn chế mang tính hệ thống, đặc biệt là những điểm nghẽn về quy hoạch, cơ chế, chính sách liên quan đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn cần tiếp tục được hoàn thiện.

Đổi mới công nghệ còn chậm, nhiều lĩnh vực trong xây dựng, giao thông còn phát thải khá cao. Một bộ phận không nhỏ doanh nghiệp vẫn áp dụng nghệ cũ, tiêu hao nhiều tài nguyên, lãng phí năng lượng, làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và toàn ngành xây dựng.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang thiếu hụt năng lực kỹ thuật, chậm ứng dụng chuyển đổi số và gặp vô vàn khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng để chuyển đổi mô hình sản xuất.

Phó Thủ tướng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp tham gia đóng góp ý kiến, tập trung vào 3 "bài toán" lớn.

Thứ nhất, kiến tạo không gian phát triển an toàn trước thách thức của biến đổi khí hậu.

Thứ hai, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, tận dụng cơ hội, biến thách thức thành động lực phát triển trong bối cảnh thế giới đang tái thiết lập các tiêu chuẩn thương mại khắt khe.

Thứ ba, nâng cao năng lực tự chủ, tự lực, tự cường trước những biến động địa chính trị và các yếu tố bất định, khó dự báo, nhất là trong làm chủ vật liệu, công nghệ và chính sách, chiến lược phát triển.

Cộng đồng Doanh nghiệp phải nâng cao năng lực tự chủ, tự lực, tự cường trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp vật liệu và cơ khí cần tiên phong đầu tư về chuyển giao công nghệ, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ nội địa. Các doanh nghiệp trong hệ sinh thái bất động sản, xây dựng, giao thông cần hợp tác chặt chẽ hơn, phân công tốt hơn trên tinh thần đoàn kết, cùng phát triển, kết nối với chuyển giao công nghệ quốc tế.

Doanh nghiệp xi măng, sắt thép, sản xuất vật liệu xây dựng phải khẩn trương đổi mới công nghệ hiện đại, xây dựng dây chuyền sản xuất, năng lực kiểm kê khí nhà kính để đáp ứng tiêu chuẩn về môi trường, biến đổi khí hậu và thị trường.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến vật liệu xanh, công trình xanh, hạ tầng giao thông xanh và kinh tế tuần hoàn; coi đây là "thước đo bắt buộc" đối với các dự án, công trình và hạ tầng.

Đồng thời, toàn ngành cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý; ứng dụng kinh tế số, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Phó Thủ tướng đề nghị Ban Tổ chức VIETBUILD tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, hướng tới trở thành "sàn giao dịch công nghệ và giải pháp" cho doanh nghiệp kết nối; là "từ khóa" tin cậy trong hợp tác, xúc tiến thương mại, chuyển giao công nghệ và quảng bá thương hiệu.

Mỗi kỳ triển lãm cần lựa chọn chủ đề phù hợp, đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá cụ thể như số lượng hợp đồng ký kết, giá trị giao dịch, số doanh nghiệp được kết nối… Đây là những chỉ số quan trọng góp phần tạo dựng thương hiệu VIETBUILD.

Cùng với đó, cần tăng cường tổ chức các hội thảo chuyên đề, thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp thương mại với doanh nghiệp công nghệ và đội ngũ nhà khoa học trong chuyển giao công nghệ.

Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tổ chức và quảng bá triển lãm; phát triển các triển lãm chuyên sâu, triển lãm ảo kết nối với doanh nghiệp quốc tế, qua đó mở rộng không gian và hiệu quả triển lãm.

Minh Khôi