Người dân Đại Bái mong sớm có nguồn nước sạch

Vào cuối tháng 1/2012, Cổng TTĐT Chính phủ nhận được thư của công dân Nguyễn Thị Thu Thủy phản ánh về tình trạng ô nhiễm môi trường làng nghề đúc đồng truyền thống Đại Bái thuộc xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh.

Bức thư có đoạn viết: "Cháu sinh ra và lớn lên tại một làng quê có nghề đúc đồng truyền thống, đó là Làng Đại Bái. Từ nhỏ da cháu có màu sạm và từ khi biết nhận thức cháu đã chứng kiến biết bao nhiêu người thân ra đi ở độ tuổi còn quá trẻ vì căn bệnh ung thư, tất cả theo cháu nghĩ đều là do ô nhiễm môi trường sống và nguồn nước nơi đây gây ra....

Giờ đây cháu đang là sinh viên học ngoài Hà Nội, nơi đây có nguồn nước sạch mà hàng giờ cháu vẫn ao ước, khát khao bố mẹ cháu, em trai cháu và tất cả những người dân Đại Bái được có một nguồn nước sạch để dùng. Cháu khao khát lắm 1 lần về quê không bị ngứa khi động vào nước, cháu khao khát lắm một không khí trong lành để mỗi khi về quê cháu được vui vẻ bên người thân mà không phải đeo khẩu trang và không bị nhức đầu bởi mùi khét nồng nặc...".

Với mong muốn tìm hiểu thêm sự việc, phóng viên Cổng TTĐT Chính phủ đã đến thực tế ở Đại Bái ...

Một xưởng gia công sản phẩm đồng trong khu dân cư tại làng nghề đúc đồng xã Đại Bái  - Ảnh-Chinhphu.vn

Nguồn nước và không khí bị ô nhiễm

Theo ông Hà Minh Họa, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Bắc Ninh thì làng nghề đúc đồng Đại Bái được coi là làng nghề có ô nhiễm về môi trường, còn nhóm làng nghề báo động về ô nhiễm môi trường ở Bắc Ninh thì phải kể đến làng Đa Hội (làng đúc sắt), làng Văn Môn (làng đúc chì).

Xã Đại Bái có 3 làng gồm Đại Bái, Ngọc Xuyên và Đoan Bái, trong đó chỉ có làng Đại Bái với khoảng 1.500 hộ sản xuất, kinh doanh các sản phẩm đồng. Nghề đúc đồng tại Đại Bái đã có lịch sử gần 1.000 năm.

Trong quá trình gia công sản phẩm đồng có sử dụng các loại hóa chất nên phát sinh các chất thải rắn, khí, sút, axit… Trong làng nghề, nước thải từ các hộ gia đình đổ trực tiếp ra ao hồ mà không xử lý. Khoảng gần 10 năm trở lại đây do mở rộng sản xuất mà ô nhiễm môi trường của Đại Bái ngày thêm gia tăng.

Do nguồn nước bị ô nhiễm nên người dân ở Đại Bái phải mua nước từ nơi khác về để ăn uống. Giá một khối nước sạch chở về đến Đại Bái là khoảng 180.000 đồng/khối. Còn nước giếng, nước mưa thì người dân sử dụng để tắm rửa, giặt giũ… Song, điều đáng lo ngại là bệnh tật đã đổ xuống ngôi làng.

Ông Nguyễn Viết Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Đại Bái - Ảnh:Chinhphu.vn

Ông Nguyễn Viết Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Đại Bái cho biết mỗi năm xã có hàng chục người đi khám thì kết quả cho thấy đều có dấu hiệu của bệnh ung thư, chủ yếu là ung thư vòm họng và gan. Còn tại xóm Trại, ông Nguyễn Văn Tỉnh (62 tuổi) cho biết xóm này là nơi ô nhiễm nhất làng do nhiều cơ sở sơ chế đồng hoạt động. Mấy năm trở lại đây đã có hơn 10 người chết vì bệnh ung thư. Trong đó có anh trai và cháu ruột ông Tỉnh đều chết vì ung thư.

Đầu những năm 2000, xã đã có chủ trương di dời các cơ sở sản xuất trong làng ra một cụm công nghiệp và đến năm 2004 thì cụm công nghiệp Đại Bái (rộng 6,2ha) đi vào hoạt động với một bể xử lý nước thải nhưng hoạt động không hiệu quả. Hơn nữa cả xã chỉ có một cán bộ kiêm nhiệm việc vận hành xử lý chất thải của cụm công nghiệp, nên khi cán bộ này chuyển đi nơi khác thì không có ai duy trì hoạt động.

Ông Quang cũng cho biết những năm gần đây, nhiều đoàn công tác về môi trường về khảo sát nguồn nước ở Đại Bái, song cũng chỉ thông tin rằng nguồn nước và không khí đã bị ô nhiễm. Cách thức khắc phục ô nhiễm như thế nào cũng không thấy các cơ quan này góp ý với xã.

Khi được hỏi có nhiều đoàn khảo sát về Đại Bái nhưng không khuyến cáo xã phải làm gì để hạn chế hay khắc phục ô nhiễm môi trường thì ông Nguyễn Ngọc Cường, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Gia Bình cho rằng có nhiều đoàn là ở các viện, trường đại học ngoài Hà Nội về khảo sát, nhưng xã Đại Bái cũng không có thông báo gì với huyện nên cơ quan chức năng của huyện không nắm được hết để có thể cùng trao đổi, giải quyết.

Ông Nguyễn Ngọc Cường, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Gia Bình - Ảnh:Chinhphu.vn

Ông Hà Minh Họa cũng cho biết nước thải độc hại ở Đại Bái không phải là vấn đề lớn do người dân sử dụng công nghệ đúc khô. Ô nhiễm chủ yếu là do bụi, khí thải thoát ra rồi thẩm thấu vào nguồn nước mặt. “Nếu xét về thứ tự đáng báo động thì Đại Bái chưa xét vào mức này. Báo động là Đa Hội, Văn Môn. Chúng tôi cũng chưa có nhận được đơn thư nào từ Đại Bái cả”, ông Họa nói.

Năm 2010, Chi cục Bảo vệ môi trường Bắc Ninh cũng đã tiến hành thanh tra ở làng và cụm công nghiệp Đại Bái và kiến nghị xã thực hiện các công trình xử lý nước thải. Đối với hoạt động của các cụm công nghiệp làng nghề do còn nhiều thiếu sót, hạn chế trong xử lý chất thải nên tỉnh Bắc Ninh cũng đang đề xuất chuyển quyền hạn quản lý các cụm công nghiệp từ UBND xã hoặc UBND huyện sang một trung tâm phát triển cụm công nghiệp của các huyện, thị, thành phố để thực hiện tốt hơn, ông Họa cho biết.

Còn đối với vấn đề xử phạt cơ sở gây ô nhiễm môi trường theo quy định thì có những trường hợp Chi cục không thể xử phạt được do nhiều cơ sở sản xuất nhỏ lẻ không đủ khả năng nộp phạt. Đó cũng là điểm khó khi xử phạt, ông Họa cho biết.

Để hạn chế ô nhiễm môi trường tại Đại Bái, khoảng 4 năm trở lại đây, cơ quan môi trường đã hướng dẫn người dân xây dựng ống lò nung nguyên liệu cao hơn để phát tán khí thải, tránh gây ô nhiễm trực tiếp, cục bộ cho người làm nghề.

Các ống lò nung nguyên liệu để phát tán khí thải, tránh gây ô nhiễm tại khu vực làng nghề Đại Bái - Ảnh: Chinhphu.vn

Sẵn sàng góp tiền cùng với Nhà nước để có nước sạch

Đối với việc khắc phục nguồn nước sinh hoạt đang bị ô nhiễm, ông Nguyễn Văn Khởi, Phó trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Gia Bình cho biết tỉnh đang xây dựng Nhà máy nước tại xã Lãng Ngâm (sẽ đi vào hoạt động từ tháng 6/2012) cung cấp nước cho thị trấn Đông Bình và sẽ có kế hoạch nâng cấp nhà máy này để cung cấp nước cho khu vực làng nghề Đại Bái.

Người dân làng Đại Bái cũng cho biết vừa rồi tỉnh Bắc Ninh cũng thông báo kế hoạch đưa nước sạch về Đại Bái. “Nguyện vọng có được nước sạch về làng thì ai ai ở đây cũng mong muốn. Chúng tôi vẫn đề nghị với các cấp chính quyền về vấn đề nước sạch. Người dân Đại Bái sẵn sàng góp tiền cùng với Nhà nước để có được nước sạch”, ông Nguyễn Văn Tỉnh nói với chúng tôi. 

                                                                                                Thủy Chung Sơn

Bài tiếp theo: Xử lý môi trường làng nghề: Bắt đầu từ ngăn chặn ô nhiễm